گلچيني از ضرب المثل هاي جالب و زيباي قرآني

آيه 58 سوره يوسف:وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْکِرُونَ

       ترجمه آيه 58 سوره يوسف:و برادران يوسف (که در کنعان به قحطي مبتلا شدند چهل سال بعد از فروختن يوسف، به مصر) نزد وي آمدند در حالي که او برادران را شناخت ولي آنها وي را نشناختند.

    ضرب المثل مربوط به آيه قرآني 58 سوره يوسف:کوه به کوه نمي رسد، آدم به آدم مي رسد.

ضرب المثل

*********

    آيه 7 سوره کهف: إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَي الْأَرْضِ زِينَةً لَهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا

    ترجمه آيه 7 سوره کهف:ما آنچه را که در زمين جلوه‌گر است زينت و آرايش ملک زمين قرار داديم تا مردم را امتحان کنيم که کدام يک عملشان نيکوتر خواهد بود.

    ضرب المثل مربوط به آيه 7 سوره کهف:اينجا محل جدائي من و تو است ما را به خير و شما را به سلامت.

*********

    آيه 22 سوره انبياء:لوْ کَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ

    ترجمه آيه 22 سوره انبياء:اگر در آسمان و زمين غير از خداي يکتا خداياني وجود داشت همانا خلل و فساد در آسمان و زمين راه مي‌يافت، پس (از نظم ثابت عالم) بدانيد که پادشاه ملک وجود خداي يکتاست و از توصيف و اوهام مشرکان پاک و منزه است.

    ضرب المثل مربوط به آيه 22 سوره انبياء:آشپز که دو تا شد، آش يا شور مي شود يا بي نمک.

*********

    آيه 5 سوره شرح: فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

    ترجمه آيه 5 سوره شرح:پس (بدان که به لطف خدا) با هر سختي البته آساني هست.

    ضرب المثل مربوط به آيه 5 سوره شرح:از پَسِ هرگريه آخر خنده اي است.

*********

    آيه 60 سوره عنکبوت:وَکَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاکُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

    ترجمه آيه 60 سوره عنکبوت:و (در کار رزق به خدا توکل کنيد نه بر سعي خود که) چه بسيار حيوانات که خود بار روزي خود نکشند، خدا (بدون هيچ کوشش) به آنها و هم به شما روزي مي‌رساند، و او شنوا (ي دعاي محتاجان) و دانا (به احوال بندگان) است.

    ضرب المثل مربوط به آيه 60 سوره عنکبوت:هر آن کس که دندان دهد، نان دهد.

*********

    آيه 81 سوره اسراء:وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا

    ترجمه آيه 81 سوره اسراء:و (به امت) بگو که (دين) حق آمد و باطل نابود شد، که باطل خود لايق محو نابودي ابدي است.

    ضرب المثل مربوط به آيه 81 سوره اسراء:ديو چو بيرون رود فرشته درآيد.

*********

    آيه 15 سوره قصص:وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَي حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَذَا مِنْ شِيعَتِهِ وَهَذَا مِنْ عَدُوِّهِ  فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَي الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَکَزَهُ مُوسَي فَقَضَي عَلَيْهِ  قَالَ هَذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ

    ترجمه آيه 15 سوره قصص:و موسي (روزي) بي‌خبر اهل مصر به شهر در آمد، آنجا ديد که دو مرد با هم به قتال مشغولند، اين يک از شيعيان وي (يعني از بني اسرائيل) بود و آن يک از دشمنان (يعني از فرعونيان) بود، در آن حال آن شخص شيعه از موسي دادخواهي و ياري بر عليه آن دشمن خواست، موسي مشتي سخت بر آن دشمن زد، قضا را بدان ضربت او را کشت. موسي گفت:اين کار از فريب و وسوسه شيطان بود (تا اين کافر ظالم را با مؤمني به قتال برانگيخت و عاقبت به هلاکت رسيد) که دشمني شديد شيطان و گمراه ساختن آدميان به سختي آشکار است.

    ضرب المثل مربوط به آيه 15 سوره قصص:عجله کار شيطان است.

********

    آيه 40 سوره شوري:وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَي اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

    ترجمه آيه 40 سوره شوري:و انتقام بدي (مردم) به مانند آن بد رواست (نه بيشتر) و باز اگر کسي عفو کرده و (بين خود و خصم خود را به عفو) اصلاح نمود اجر او بر خداست، که خدا ستمکاران را هيچ دوست نمي‌دارد.

    ضرب المثل مربوط به آيه 40 سوره شوري:کلوخ انداز را پاداش سنگ است. (سعدي)

*********

    آيه 7 سوره اسراء: إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَکُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ کَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا

    ترجمه آيه 7 سوره اسراء:اگر نيکي و احسان کرديد به خود کرده‌ايد و اگر بدي و ستم کرديد باز به خود کرده‌ايد. و آن‌گاه که وقت (انتقام ظلم) ديگر شما (که کشتن يحيي و زکرياست يا عزم قتل عيسي) فرا رسيد (باز بندگاني قوي و جنگ آور را بر شما مسلط مي‌کنيم) تا اثر بيچارگي و خوف و اندوه بر رخسار شما نشانند و به مسجد بيت المقدس (معبد بزرگ شما) مانند بار اول درآيند و به هر چه رسند نابود سازند.

    ضرب المثل مربوط به آيه 7 سوره اسراء:هر چه کني به خود کني گر همه خوب و بد کني.

*********

    آيه 100 سوره نساء:وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا کَثِيرًا وَسَعَةً وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَي اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَي اللَّهِ  وَکَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

    ترجمه آيه 100 سوره نساء:و هر کس در راه خدا (از وطن خويش) هجرت کند در زمين براي آسايش و گشايش امورش جايگاه بسيار خواهد يافت، و هر گاه کسي از خانه خويش براي هجرت به سوي خدا و رسول بيرون آيد و در سفر، مرگ وي فرا رسد اجر و ثواب چنين کسي بر خداست و خدا پيوسته آمرزنده و مهربان است.

    ضرب المثل مربوط به آيه 100 سوره نساء:از تو حرکت از خدا برکت.

*********

    آيه 41 سوره الرحمن: يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِي وَالْأَقْدَامِ

    ترجمه آيه 41 سوره الرحمن:(آن روز) بدکاران به سيمايشان شناخته شوند، پس موي پيشاني آنها را با پاهايشان بگيرند (و در آتش دوزخ افکنند).

    ضرب المثل مربوط به آيه 41 سوره الرحمن:رنگ رخسار خبر مي دهد از سرّ ضمير (سعدي)

*********

    آيه 30 سوره شوري:وَمَا أَصَابَکُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَيْدِيکُمْ وَيَعْفُو عَنْ کَثِيرٍ

    ترجمه آيه 30 سوره شوري:و آنچه از رنج و مصائب به شما مي‌رسد همه از دست (اعمال زشت) خود شماست در صورتي که خدا بسياري از اعمال بد را عفو مي‌کند.

    ضرب المثل مربوط به آيه 30 سوره شوري:گله از هيچ کس نبايد کرد کز تن ماست آنچه بر تن ماست

*********

    آيه 26 سوره نور:الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ أُولَئِکَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ کَرِيمٌ

    ترجمه آيه 26 سوره نور:زنان بدکار و ناپاک شايسته مرداني بدين وصفند و مردان زشتکار و ناپاک نيز شايسته زناني بدين صفتند و (بالعکس) زنان پاکيزه نيکو لا يق مرداني چنين و مردان پاکيزه نيکو لايق زناني همين گونه‌اند، و اين پاکيزگان از سخنان بهتاني که ناپاکان درباره آنان گويند منزهند و بر ايشان آمرزش و رزق نيکوست.

    ضرب المثل مربوط به آيه 26 سوره نور:کبوتر با کبوتر باز با باز کند همجنس با همجنس پرواز

*********

    آيه 39 سوره يونس: بَلْ کَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ کَذَلِکَ کَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ  فَانْظُرْ کَيْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ

    ترجمه آيه 39 سوره يونس:بلکه انکار چيزي را مي‌کنند که علمشان به آن احاطه نيافته و حقيقت و باطن آن هنوز به آنان نرسيده است، پيشينيان هم اين چنين رسل و آيات خدا را تکذيب کردند، پس بنگر عاقبت کار ستمکاران عالم به کجا کشيد!

    ضرب المثل مربوط به آيه 39 سوره يونس:گربه دستش به گوشت نمي رسيد، مي گفت گوشت بو مي دهد.

*********

    آيه 11 سوره حج:وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَي حَرْفٍ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ  وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلَيوَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ  ذَلِکَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ

    ترجمه آيه 11 سوره حج:و از مردم کس هست که خدا را به زبان و به ظاهر مي‌پرستد (نه از باطن و حقيقت) از اين رو هرگاه خير و نعمتي به او رسد اطمينان خاطر پيدا کند و اگر آزموني (از شر و فقر و آفتي) به او رسد (از دين خدا) رو بگرداند. چنين کس در دنيا و آخرت زيانکار است و اين (نفاق و دورويي) زياني است که بر همه کس آشکار است.

    ضرب المثل مربوط به آيه 11 سوره حج:از اينجا رانده و از آنجا مانده.

*********

    آيه 14 سوره رعد: لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ  وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا کَبَاسِطِ کَفَّيْهِ إِلَي الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْکَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

    ترجمه آيه 14 سوره رعد:دعوت خدا (و رسولانش) به حق و حقيقت است و بتهايي که مشرکان به جاي خدا مي‌خوانند هيچ حاجتي را از آنها برنياورند و تنها مانند آن کس‌اند که به سوي آبي دست دراز کند که بياشامد ولي آب به دهانش نرسد، و دعاي کافران جز در (حرمان و) ضلالت نيست.

    ضرب المثل مربوط به آيه 14 سوره رعد:به دعاي گربه سياه، باران نمي بارد.

*********

    آيه 39 سوره نجم:وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَي

    ترجمه آيه 39 سوره نجم:و (نمي‌داند) اينکه براي آدمي جز آنچه به سعي و عمل خود انجام داده (ثواب و جزايي) نخواهد بود؟

    ضرب المثل مربوط به آيه 39 سوره نجم:مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

*********

    آيه 29 سوره اسراء: وَلَا تَجْعَلْ يَدَکَ مَغْلُولَةً إِلَيعُنُقِکَ وَلَا تَبْسُطْهَا کُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُومًا مَحْسُورًا

    ترجمه آيه 29 سوره اسراء:و نه هرگز دست خود (در احسان به خلق) محکم به گردنت بسته‌دار، و نه بسيار باز و گشاده‌دار، که (هر کدام کني) به نکوهش و درماندگي خواهي نشست.

    ضرب المثل مربوط به آيه 29 سوره اسراء:نه چندان بخور کز دهانت بر آيد نه چندان که از ضعف جانت در آيد.