کمبود تخت‌هاي روان‌پزشکي در ايران

دکتر محمدرضا شالبافان درباره وضعيت تخت‌هاي روان‌پزشکي در ايران گفت: تخت‌هاي روان‌پزشکي به ويژه در شهرهايي که تراکم جمعيتي بالايي دارند، کم است و تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي به نسبت نيازي که در سطح جامعه وجود دارد نيز کم به حساب مي‌آيد؛ بنابراين بايد بگوييم که دچار کمبود تخت‌هاي روان‌پزشکي هستيم.

شيوع 25 درصدي اختلالات روان‌پزشکي

او درباره وضعيت شيوع اختلالات روان‌پزشکي توضيح داد: براساس نتايج آخرين پيمايش ملي سلامت روان، شيوع اختلالات روانپزشکي25.1 درصد است که شيوع بالايي محسوب مي‌شود. از سوي ديگر، مشاهده اورژانس‌هاي روانپزشکي و شرايط حاد روان‌پزشکي مانند افکار و اقدام خودکشي در گروه‌هاي مختلف سني، مهر تاييدي براي نياز به افزايش تخت‌هاي روان‌پزشکي است.

تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي پاسخگوي نياز استان‌ها نيست

او با گستره جغرافيايي کشور توضيح داد: گستردگي جغرافيايي کشور سبب شده حتي با در دسترس بودن تخت‌هاي روان‌پزشکي در مرکز يک استان، تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي پاسخگوي نياز آن استان نباشد. همچنين فاصله زياد برخي شهرها با مراکز استان‌ها نيز بر ضرورت افزايش تعداد و پراکندگي تخت‌هاي روان‌پزشکي تاکيد مي‌کند.

حداقل 10 درصد تخت‌هاي بيمارستاني بايد به تخت‌هاي روانپزشکي اختصاص‌يابد

شالبافان با بيان اينکه تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي بايد افزايش يابد، اظهار کرد: براساس دستورالعمل‌هاي سال‌هاي گذشته، حداقل 10 درصد تخت‌هاي بيمارستاني بايد به تخت‌هاي روانپزشکي اختصاص‌يابد. براساس شرايط کنوني جامعه، تخصيص 10 درصدي ظرفيت تخت‌هاي بيمارستاني به تخت‌هاي روان‌پزشکي بايد در کانون توجه قرار گيرد تا تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي از تعداد کنوني بيشتر شود.

برنامه‌هايي براي کاهش نياز به بستري

مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با بيان اينکه اجراي برنامه‎‌هاي متعددي با هدف کاهش نياز به بستري در دستور کار قرار داده‌ايم، گفت: کاهش بستري مجدد بيماران روان‌پزشکي، يکي از اهداف اجراي برنامه سراج و ارائه خدمات سلامت رواني و اجتماعي در سطح جامعه است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد ارائه خدمات رواني- اجتماعي در مناطقي که پوشش مناسبي از نظر جمعيت تحت پوشش دارند، به ميزان قابل‌توجهي مي‌تواند نياز به بستري را کاهش دهد.

نياز بيشتر جامعه به تخت‌هاي روان‌پزشکي

اين روان‌پزشک ادامه داد: اگرچه به نظر مي‌رسد ارائه خدمات رواني-اجتماعي مي‌تواند سبب کاهش بستري مجدد روان‌پزشکي شود، اما نياز جامعه به تخت‌هاي روان‌پزشکي از تعداد موجود بيشتر است. براساس شرايط کنوني، علاوه بر گسترش برنامه‌هاي سلامت رواني و اجتماعي، توسعه تخت‌هاي روانپزشکي نيز بايد مورد توجه قرار گيرد.

ضرورت توجه به تخت‌هاي روان‌پزشکي کودک و نوجوان

او با بيان اينکه توجه به تخت‌هاي روان‌پزشکي کودکان و نوجوان بايد در کانون توجه قرار گيرد، تصريح کرد: علاوه بر توجه به تخت‌هاي روان‌پزشکي عمومي بايد به تخت‌هاي روان‌پزشکي کودکان و نوجوانان توجه کنيم. توجه‌ها نبايد به تخت‌هاي عمومي محدود شود، بلکه تخت‌هاي تخصصي روان‌پزشکي مانند سالمندان و مديريت و درمان بستري اعتياد نيز در کانون توجه قرار گيرد. افزايش ظرفيت تخت‌هاي عمومي و تخصصي روان‌پزشکي به حمايت ويژه نياز دارد.

عدم تمايل بخش خصوصي براي ارائه خدمات

شالبافان درباره استفاده از ظرفيت بخش خصوصي براي ارائه خدمات روان‌پزشکي توضيح داد: اين احتمال وجود دارد که بخش خصوصي بتواند بخشي قابل‌توجهي از ارائه خدمات تخصصي بيمارستان‌ها را برعهده بگيرد، اما امکان ارائه خدمات تخصصي بستري روان‌پزشکي در بخش خصوصي فقط در چند شهر در حال حاضر وجود دارد. به نظر مي‌رسد بخش خصوصي به دلايل مختلف از جمله مسائل اقتصادي، انگيزه کافي براي ورود به ارائه خدمات بستري روانپزشکي در بسياري از موارد ندارد.

تلاش‌هايي براي افزايش تخت‌هاي روان‌پزشکي طي سال‌هاي گذشته

مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت گفت: تلاش‌هايي مقطعي به منظور افزايش تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي طي سال‌هاي گذشته شکل‌گرفت؛ اما تلاش و اقدام مداوم ويژه براي افزايش اين تخت‌ها يک موضوع اجتناب‌ناپذير است. معاونت درمان، متولي درمان بيمارستاني در کشور است و در حال برنامه‌ريزي براي افزايش تخت‌هاي بيمارستاني است اما براي اين موضوع بايد برنامه ويژه و هم‌افزايي توسط نهادها و سازمان‌هاي مختلف وجود داشته باشد.

وضعيت تخت‌هاي روان‌پزشکي در مقايسه جهاني

شالبافان درباره وضعيت دسترسي به تخت‌هاي روانپزشکي در ايران در مقايسه با استانداردهاي جهاني اظهار کرد: وضعيت تخت‌هاي روان‌پزشکي کشور در مقايسه با برخي کشورهاي منطقه که از نظر اقتصادي و اجتماعي تقريبا همتراز به حساب مي‌آييم، وضعيت تقريبا «متوسط» دارد؛ اما در مقايسه با بسياري از کشورهاي غربي، تعداد تخت‌هاي روانپزشکي نسبت به تعداد جمعيت «کم» به‌شمار مي‌رود.

قوانين کشورها براي بستري و نگهداري بيماران مزمن متفاوت است

او گفت: تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي نسبت به جمعيت به مولفه‌هاي مختلفي مانند پراکندگي شهرها، سيستم ارجاع، چگونگي ارائه خدمات و قوانين بستري وابسته است. قوانين کشورها براي بستري و نگهداري بيماران مزمن متفاوت است؛ بنابراين، صرفا با مقايسه مقابله‌اي اعداد ميان کشورها نمي‌توان درباره وضعيت مقايسه‌اي تخت‌هاي روان‌پزشکي اظهار نظر کرد. تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي مي‌بايست برمبناي شرايط کشورها باشد.

در ارتباط با تخت‌هاي روان‌پزشکي به پراکندگي جغرافيايي توجه کنيم

اين روان‌پزشک اظهار کرد: براساس آمار و ارقام پيمايش سلامت روان و مشاهدات اورژانس‌هاي روان‌پزشکي نياز به افزايش تخت‌هاي روان‌پزشکي احساس مي‌شود. علاوه بر افزايش تعداد تخت‌هاي روان‌پزشکي بايد به پراکندگي جغرافيايي کشور توجه کنيم، به نحوي که دسترسي مناسبي براي اين تخت‌ها وجود داشته باشد تا دسترسي کنوني بهتر شود.