کريدور زنگه‌زور و اتصال ريلي به ايران در اولويت باکو است

توسعه نظامي و اقتصادي نخجوان در اولويت باکو

خبرنگار: جناب رئيس‌جمهور، اين هفدهمين سفر شما به نخجوان است و شاهد رويدادهاي بسيار مهمي بوديم. نتايج و دستاوردهاي اين سفر را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

الهام علي‌اف: اين سفر و برنامه‌هايي که در آن شرکت کردم، نشان‌دهنده توسعه همه‌جانبه جمهوري خودمختار نخجوان است. در اين سال‌ها پروژه‌هاي مهمي اجرا شده و تصميمات لازم براي توسعه سريع اجتماعي-اقتصادي نخجوان اتخاذ خواهد شد.

يکي از اولويت‌هاي اصلي ما، تقويت پتانسيل دفاعي نخجوان بوده است. امروز در مراسم اهداي پرچم، قدرت نظامي، تجهيزات مدرن و يگان‌هاي جديد کماندويي نخجوان بار ديگر به نمايش گذاشته شد. به دليل شرايط جغرافيايي خاص نخجوان و عدم اتصال زميني آن با بخش اصلي جمهوري آذربايجان، ما همواره توجه ويژه‌اي به امنيت اين منطقه داشته‌ايم و پتانسيل نظامي آن روزبه‌روز تقويت خواهد شد.

در حوزه اقتصادي، امروز کلنگ احداث «پارک صنعتي نخجوان» به عنوان دومين پارک صنعتي بزرگ کشور پس از سومقاييت به زمين زده شد. همچنين يک نيروگاه حرارتي 300 مگاواتي در اين منطقه احداث خواهد شد. در حال حاضر ظرفيت توليد برق نخجوان حدود 200 مگاوات است و اين نيروگاه ظرفيت را 1.5 برابر افزايش مي‌دهد تا هم نياز داخلي تامين شود و هم صادرات صورت گيرد.

در زمينه امنيت انرژي، با ابتکار من، توافقنامه سوآپ گازي با ايران امضا شد. بر اين اساس، خط لوله‌اي از ايران به آذربايجان کشيده شد و متقابلاً از آستاراي آذربايجان به ايران گاز صادر کرديم. از طريق اين سوآپ، گاز نخجوان را 100 درصد تامين کرديم و اکنون ضريب گازرساني در اين منطقه کامل است. علاوه بر اين، در حال توسعه نيروگاه‌هاي خورشيدي هستيم و نخجوان با پتانسيل توليد صدها مگاوات برق، به يک قطب انرژي‌هاي تجديدپذير تبديل خواهد شد.

کريدور زنگه‌زور و افق‌هاي جديد ترانزيتي

خبرنگار: اين سفر در شرايط واقعيت‌هاي جديد منطقه انجام مي‌شود؛ مهم‌ترين آن‌ها کريدور زنگه‌زور است که شما پس از جنگ بر قطعي بودن افتتاح آن تاکيد کرديد. اکنون وضعيت احداث راه‌آهن و اين کريدور در چه مرحله‌اي است؟

الهام علي‌اف: ايجاد کريدور زنگه‌زور ابتکار ما بود تا بخش اصلي آذربايجان را به نخجوان متصل کنيم. با پايان جنگ دوم قره‌باغ، بيانيه سه‌جانبه‌اي امضا شد که در واقع سند تسليم ارمنستان بود. ما بدون شليک يک گلوله، آغدام، کلبجر و لاچين را پس گرفتيم. در مذاکرات 9 نوامبر، من قاطعانه پافشاري کردم که اتصال بخش اصلي آذربايجان به نخجوان بايد در سند گنجانده شود. ارمنستان به دليل در محاصره بودن نيروهايش چاره‌اي جز پذيرش نداشت.

با اين حال، طي 5 سال گذشته هيچ گام عملي براي افتتاح اين کريدور برداشته نشد و ارمنستان مدام در اين روند کارشکني مي‌کرد. اما در نهايت، در اجلاس تاريخي واشنگتن در 8 آگوست 2025، اين مسئله حل‌وفصل شد و اجراي پروژه TRIPP (مسير ترامپ براي صلح و رفاه بين‌المللي) کليد خورد. اخيراً در گفتگوي تلفني با پرزيدنت ترامپ نيز هر دو طرف بر اجراي سريع اين پروژه مهم حمل‌ونقل تاکيد
کرديم.

ما ساخت جاده‌ها و راه‌آهن را به سرعت پيش برده‌ايم. جاده هوراديز-آغبند تقريباً آماده است. در بخش نخجوان نيز راه‌آهن به طول 194 کيلومتر نوسازي خواهد شد تا ظرفيت ترانزيت آن از 1.5 ميليون تن فعلي به حداقل 15 ميليون تن برسد. اتحاديه اروپا و برخي کشورها براي حضور در اين پروژه ابراز تمايل کرده‌اند و ما از تشکيل يک کنسرسيوم بين‌المللي با حفظ سهام کنترلي براي آذربايجان استقبال مي‌کنيم؛ در غير اين صورت خودمان با منابع مالي کشور آن را مي‌سازيم و وقت تلف
نمي‌کنيم.

اين مسير نه تنها بخشي از کريدور شرق-غرب است، بلکه شاخه‌اي از کريدور شمال-جنوب نيز خواهد بود. پس از افتتاح کريدور زنگه‌زور، دومين خط راه‌آهن ما به ايران از طريق جلفا فعال خواهد شد که مي‌تواند کريدور شمال-جنوب را به سرعت به خليج فارس و کشورهايي نظير پاکستان متصل کند.

نخجوان؛ قطب آينده صادرات برق به اروپا

خبرنگار: در خصوص امنيت انرژي نخجوان، آيا شاهد حضور سرمايه‌گذاران خارجي در اين بخش خواهيم بود؟

الهام علي‌اف: بله، قطعاً. در حال حاضر پيشنهادات زيادي دريافت مي‌کنيم. پتانسيل توليد برق خورشيدي در نخجوان حداقل 500 تا 1000 مگاوات است. مسئله اصلي، صادرات اين انرژي است. در حال حاضر خطوط انتقال به ترکيه و ايران وجود دارد، اما ظرفيت آن‌ها محدود است و بايد گسترش يابد تا در آينده به بازارهاي اروپا نيز برسيم.

پروژه خطوط انتقال برق از بخش اصلي آذربايجان به نخجوان از طريق خاک ارمنستان نيز آماده است. اين امر حتي مي‌تواند براي خود ارمنستان نيز مفيد باشد، چرا که نيروگاه اتمي متسامور آن‌ها فرسوده و خطري براي کل منطقه است و در صورت تعطيلي، ارمنستان با بحران انرژي مواجه مي‌شود. اين کريدور انرژي مي‌تواند سيستم انرژي آن‌ها را نيز سرپا نگه دارد.

همچنين در نشست COP29 توافق‌نامه‌اي با قزاقستان و ازبکستان براي عبور کابل برق از بستر درياي خزر امضا کرديم. آذربايجان در آينده به کشوري محوري در توليد، ترانزيت و صادرات برق در منطقه تبديل خواهد شد.

ادغام مديريتي قره‌باغ و نخجوان؛ چشم‌انداز توسعه يکپارچه

خبرنگار: برنامه راهبردي و رويکرد شما براي توسعه جامع نخجوان چيست؟

الهام علي‌اف: امنيت نظامي و انرژي نخجوان تامين شده است و اکنون تمرکز ما بر اشتغال‌زايي، ايجاد مجتمع‌هاي صنعتي، نوسازي ناوگان حمل‌ونقل عمومي با اتوبوس‌هاي برقي و احداث 420 کيلومتر راه روستايي است.

ما برنامه‌ريزي کرده‌ايم که نخجوان، قره‌باغ و زنگه‌زور شرقي بر اساس يک مفهوم و استراتژي واحد توسعه يابند. دستور داده‌ام طرح جامع شهر نخجوان نيز تدوين شود. قره‌باغ و زنگه‌زور شرقي به عنوان «منطقه انرژي سبز» اعلام شده‌اند و نخجوان نيز دقيقاً همين وضعيت را دارد. دستور داده‌ام سيستم‌هاي ذخيره‌سازي انرژي باتري با ظرفيت حداقل 100 مگاوات در نخجوان احداث شود.

فاصله زنگيلان تا اردوباد تنها 42 کيلومتر است و اين منطقه از نظر تاريخي و جغرافيايي يک فضاي واحد محسوب مي‌شود. ما مدل موفق مديريت جديد يعني «نمايندگي ويژه رئيس‌جمهور» را که در قره‌باغ اجرا کرديم، در نخجوان نيز پياده‌سازي کرده‌ايم. با حفظ وضعيت خودمختاري نخجوان، اين سه منطقه را از نظر رويکرد مديريتي يکپارچه مي‌کنيم تا با اصلاحات ساختاري، شاهد رفاه، امنيت و توسعه روزافزون اين ديار کهن باشيم.