چابهار؛‌ مهره‌ي جديد ايران در جنگ کريدورها

با بروز جنگ رمضان و اهميت يافتن کريدورها، حالا چابهار به عنوان بازيگر جدي در اين حوزه فرصت بازنمايي پيدا کرده است. سليماني، رييس انديکشده لجستيک ايران، بي‌برنامگي را عامل بيش از 70 درصد اين عقب‌افتادگي مي‌داند و معتقد است انتخاب يک اپراتور هندي «آماتور» و شبه‌دولتي و تقابل نهادهاي داخلي، قوزبالاقوز بر مشکلات افزوده است.

چابهار در محاصره بي‌کفايتي اپراتور هندي و بروکراسي ايراني

رئيس انديشکده لجستيک، شرکت هندي منتخب را فاقد صلاحيت لازم دانست و افزود: «اين شرکت بيشتر شبيه شرکت‌هاي خصولتي خودمان است، تجربه سرمايه‌گذاري خارجي نداشته و در عمل به دليل تحريم‌ها هم دستش بسته بوده است.» او در مقابل، از پيشروي رقيب اصلي، يعني کريدور سي‌پِک چين و بندر گوادر با سرمايه‌گذاري عظيم 62 ميليارد دلاري ابراز نگراني کرد وافزود: «ما سال‌هاست در انديشکده هشدار مي‌دهيم که ايران در حال دور زده شدن است. گوادر يکي از آن کريدورهاست».

سليماني سدهي به وعده‌هاي مکرر و بي‌ثمر مسئولان براي راه‌اندازي راه‌آهن چابهار اشاره کرد و بيان کرد: «هر سال وزير راه مي‌گويد پايان امسال راه‌آهن چابهار راه‌اندازي مي‌شود، پارسال هم خانم وزير گفتند، اما هيچ خبري نيست.» او اقدام اخير دولت در معرفي بنادر کراچي و گوادر پاکستان به عنوان مبادي واردات را اقدامي «تعجب‌برانگيز» و «پاس گل دادن به حريف» توصيف کرد که مي‌تواند موقعيت لجستيک ايران را به طور موقت يا دائم تضعيف کند.

آينده‌پژوهي و شرط تبديل شدن به هاب منطقه‌اي

سليماني سدهي با اشاره به تغيير قواعد تجارت در منطقه، پيش‌بيني کرد عصر سلطه مگاپورت‌هايي مانند جبل‌علي به پايان مي‌رسد و يک آلترناتيو جديد در حال شکل‌گيري است. او شرط محوري براي تبديل چابهار به اين گزينه جايگزين را دوگانه دانست و تصريح کرد: «اول، دستيابي به توافق بين ايران و آمريکا که مي‌تواند حمايت واشنگتن را به همراه آورد، و دوم، تغيير نگاه حاکم بر چابهار از نظامي-امنيتي به اقتصادي-تجاري».

 وي «توسعه اقتصاد درياپايه» و «تمرکز بر لجستيک» را راهکار خود خواند و تصريح کرد: «چابهار نبايد فقط به بازار ايران نگاه کند؛ بايد يک بندر ترانزيتي براي افغانستان و کشورهاي آسياي مرکزي باشد. اين کار هم براي آنها وابستگي مثبت ايجاد مي‌کند و هم تجارت ايران را رونق مي‌بخشد.»

رئيس انديشکده لجستيک ايران در پاسخ به سوالي درباره نقش شوراي عالي مناطق آزاد، تضاد بين اين شورا و سازمان بنادر را يکي از عوامل بازدارنده خواند و تصريح کرد: «تقابل و عدم همکاري بين اين دو مجموعه مانع توسعه شده است.» با اين حال، وي تغييرات ساختاري اخير در وزارت اقتصاد و استقلال عمل بيشتر مناطق آزاد را نقطه اميدواري دانست.

وي احتمال انتقال سرمايه‌گذاري هند از چابهار به گوادر را به‌شدت رد کرد وبيان کرد: «قطعاً اين اتفاق نخواهد افتاد؛ هند و چين رقباي سنتي و حتي دشمن يکديگرند. گوادر علاوه بر جايگاه تجاري، يک پايگاه نظامي چين است و اصلاً محلي براي حضور هند نيست.» او افزود: «تازه اگر هم هند بخواهد از تنگه هرمز فاصله بگيرد، ممکن است به بنادر عمان يا بنادر غربي خودش مثل ناوه شيوا و کاندلا متمايل شود که فاصله زيادي با منطقه ندارند. بهترين گزينه براي هند، چابهار است؛ البته اگر مشکلاتش حل شود.»

در پايان سليماني سدهي ابراز اميدواري کرد که چنانچه ايران و آمريکا به توافقي دست يابند، چابهار بتواند به‌عنوان گزينه جايگزين جبل‌علي در برنامه‌هاي کلان منطقه‌اي مطرح شود و از «دهه از دست رفته» فاصله بگيرد.