پايان نظم تک‌قطبي و بحران‌هاي آمريکا

پايان نظم تک‌قطبي و نظريه پايان تاريخ

مرشايمر با اشاره به نظريه «پايان تاريخ» فرانسيس فوکوياما گفت که فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در سال 1991 و ضعف روسيه در دهه 1990، زمينه را براي شکل‌گيري نظم تک‌قطبي به رهبري آمريکا فراهم کرد.

وي افزود که حملات 11 سپتامبر، جنگ‌هاي طولاني آمريکا و بحران اقتصادي سال 2008، خوش‌بيني اوليه به اين نظريه را تضعيف کردند و از حدود سال 2017، حرکت جهان به سوي نظم چندقطبي با محوريت آمريکا، چين و روسيه آشکار شد.

اين استاد دانشگاه با اشاره به جنگ غزه گفت که حمايت غرب از اقداماتي که وي مشارکت در نسل‌کشي توصيف کرد، ادعاي برتري اخلاقي کشورهاي غربي را به‌شدت تضعيف کرده است. او همچنين جنگ اوکراين را از نشانه‌هاي بازگشت رقابت قدرت‌هاي بزرگ دانست.

اروپا ميان روسيه و کاهش حمايت آمريکا

مرشايمر گفت که اروپا با دو چالش اساسي، يعني تشديد تنش‌ها با روسيه و احتمال کاهش تعهدات امنيتي آمريکا، روبه‌رو است.

وي افزود که شرق آسيا به مهم‌ترين منطقه راهبردي براي واشنگتن تبديل شده است و در صورت افزايش تنش‌ها با چين، آمريکا ممکن است منابع و توجه خود را از اروپا به آسيا منتقل کند.

اين نظريه‌پرداز روابط بين‌الملل تاکيد کرد که حتي پايان جنگ اوکراين نيز لزوما به کاهش تنش‌هاي روسيه و اروپا منجر نخواهد شد. به گفته وي، اگر روسيه به اهداف خود دست يابد، شکست اوکراين و ناتو مي‌تواند پيامدهاي گسترده‌اي براي اروپا داشته باشد.

مرشايمر همچنين گفت که سياست اروپا در حمايت از ادامه جنگ و تقويت توان نظامي اوکراين، ممکن است روسيه را به تشديد حملات وادار کند؛ زيرا مسکو اين درگيري را تهديدي موجوديتي تلقي مي‌کند.

چرا ترامپ به دنبال توافق با روسيه است؟

مرشايمر گفت که دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمريکا، از ابتدا خواهان پايان جنگ اوکراين و بهبود روابط با روسيه بوده است، اما مخالفت ولوديمير زلنسکي، کشورهاي اروپايي و بخش‌هايي از دستگاه سياست خارجي آمريکا مانع تحقق اين هدف شده است.

وي به مشاجره ترامپ و زلنسکي در کاخ سفيد در 28 فوريه 2025 و ديدار ترامپ و ولاديمير پوتين در آلاسکا در 15 اوت 2025 اشاره کرد و گفت که تلاش‌هاي واشنگتن براي متقاعد کردن اوکراين و اروپا به پذيرش توافق با مسکو تاکنون به نتيجه نرسيده است.

به گفته مرشايمر، جنگ ايران و اختلال در بازارهاي جهاني نفت و سوخت، اهميت دسترسي به نفت و ديزل روسيه را افزايش داده و ترامپ براي کاهش فشارهاي اقتصادي به توافق با مسکو نياز بيشتري پيدا کرده است.

وي افزود که ترامپ ممکن است براي وادار کردن زلنسکي به پذيرش توافق، قطع کمک‌هاي اطلاعاتي و نظامي يا محدود کردن دسترسي اوکراين به استارلينک را مطرح کند، اما پيش‌بيني کرد که واشنگتن در نهايت اين کمک‌ها را به‌طور معناداري قطع نخواهد کرد.

چرا روسيه پيروز جنگ اوکراين است

مرشايمر براي توضيح ارزيابي خود از برتري روسيه، به سه عامل اصلي اشاره کرد که شامل مشکلات اقتصادي اوکراين، تحولات ميدان نبرد و محدوديت کمک‌هاي غرب است.

وي گفت که روسيه زيرساخت‌هاي انرژي، حمل‌ونقل و ارتباطي اوکراين را هدف قرار داده و با استفاده از پهپادها و موشک‌ها، توان اقتصادي و نظامي اين کشور را تضعيف مي‌کند. به گفته او، کمبود سامانه‌هاي دفاع هوايي و مشکلات نيروي انساني نيز توان اوکراين را کاهش داده است.

مرشايمر افزود که نيروهاي روسي به‌آرامي در خطوط مقدم پيشروي مي‌کنند و در تلاش‌اند مناطق بيشتري از دونباس و زاپروژيا را تصرف کنند.

وي همچنين با اشاره به وابستگي فزاينده اوکراين به کمک‌هاي خارجي گفت که اين کشور براي سال‌هاي 2026 و 2027 هر سال 52 ميليارد دلار کمک دريافت کرده است، اما مقام‌هاي اوکرايني اعلام کرده‌اند که براي سال 2026 به 27 ميليارد دلار ديگر نياز دارند.

به گفته مرشايمر، محدوديت منابع مالي کشورهاي اروپايي و احتمال قدرت گرفتن احزاب مخالف کمک به اوکراين در کشورهايي مانند فرانسه و آلمان، چشم‌انداز حمايت غرب را با ابهام روبه‌رو کرده است.

او پيش‌بيني کرد که روسيه تمام اوکراين را تصرف نخواهد کرد، اما ممکن است در پايان جنگ، يک دولت کوچک‌شده و وابسته در اين کشور باقي بماند و مسکو به پيروزي‌اي پرهزينه دست يابد.

مرشايمر ادامه جنگ را براي اوکراين خطرناک دانست و گفت که اين روند مي‌تواند به «خودکشي ملي» منجر شود. وي با اشاره به هشدارهاي يوليا مندل، سخنگوي مطبوعاتي پيشين زلنسکي، افزود که تشويق اوکراين به ادامه جنگ مي‌تواند شرايط اين کشور را وخيم‌تر کند.

هشدار درباره جنگ عربستان و انصارالله يمن

مرشايمر با انتقاد از ورود عربستان سعودي به جنگ با انصارالله يمن گفت که رياض با رقيبي سرسخت روبه‌رو شده و نتوانسته است مانع حملات اين گروه به اهدافي در خاک خود شود.

وي با اشاره به گزارش‌هايي درباره حمله انصارالله به بندر ينبع در ساحل درياي سرخ گفت که اين بندر در انتهاي غربي خط لوله انتقال نفت عربستان از شرق به غرب قرار دارد و اختلال در فعاليت آن مي‌تواند صادرات نفت اين کشور را تحت تأثير قرار دهد.

اين استاد دانشگاه افزود که زيرساخت‌هاي نفت و گاز، فرودگاه‌ها و مراکز مهم عربستان نيز ممکن است هدف حملات قرار گيرند و رياض در جنگ زميني با انصارالله با دشواري روبه‌رو است.

مرشايمر گفت که آمريکا تمايلي به ورود مستقيم به اين جنگ ندارد و ساير کشورها نيز از درگيري با انصارالله پرهيز مي‌کنند؛ بنابراين، عربستان ممکن است در اين جنگ تنها بماند و با خطر شکست مواجه شود.

وي هشدار داد که ادامه جنگ مي‌تواند به فروپاشي خطوط مقدم عربستان، ورود نيروهاي انصارالله به خاک اين کشور و حتي تحولات سياسي داخلي منجر شود.

مرشايمر: حملات بيشتر به ايران راه‌حل جنگ نيست

مرشايمر با اشاره به توقف درگيري مستقيم ايران و آمريکا گفت که ايران همچنان کشتي‌ها را در خليج فارس، تنگه هرمز و درياي عمان هدف قرار مي‌دهد و اين تحولات، همراه با اقدامات انصارالله عليه عربستان، جريان نفت و گاز منطقه را با اختلال روبه‌رو کرده است.

وي با اشاره به شايعات درباره احتمال اجراي يک کارزار بمباران سه‌روزه عليه ايران اين سوال را مطرح کرد که چگونه مي‌توان انتظار داشت چنين عملياتي به نتيجه‌اي برسد وقتي کارزار 40روزه آمريکا از 28 فوريه تا 8 آوريل 2026  هيچ نتيجه‌اي نداشت.

اين نظريه‌پرداز روابط بين‌الملل تأکيد کرد که نه حملات نظامي و نه فشارهاي اقتصادي تاکنون نشانه‌اي از تسليم قريب‌الوقوع ايران ايجاد نکرده‌اند و آمريکا راهبرد روشني براي پايان دادن به جنگ ندارد.

وي افزود که اختلال در عرضه نفت منطقه و سوخت ديزل روسيه مي‌تواند بحران اقتصاد جهاني را تشديد کند و فشار بيشتري بر دولت ترامپ وارد سازد.

دشواري پايان دادن به جنگ‌ها

مرشايمر با اشاره به محدوديت‌هاي ديپلماتيک ترامپ گفت که رئيس‌جمهور آمريکا نتوانسته است توافق موردنظر خود را درباره جنگ اوکراين به طرف‌هاي درگير بقبولاند. به گفته وي، پايان دادن به جنگ عربستان و انصارالله نيز مستلزم امتيازهاي بزرگي از سوي رياض خواهد بود.

وي هشدار داد که طولاني شدن جنگ اوکراين مي‌تواند به تضعيف بيشتر اين کشور و پشيماني غرب از نپذيرفتن توافقي نامطلوب در گذشته منجر شود.

مرشايمر راه‌حل مطلوب براي اروپا را ايجاد معماري امنيتي جديدي دانست که منافع طرف‌هاي مختلف را تأمين کند و اوکراين را از خط مقدم رويارويي ميان روسيه و غرب خارج سازد. وي افزود که دستيابي به توافقي مشابه در منطقه خليج فارس نيز مطلوب است، اما در شرايط کنوني دور از دسترس به نظر مي‌رسد.

اين استاد دانشگاه با اشاره به جنگ‌هاي ويتنام، افغانستان و عراق گفت که دولت‌ها معمولا پيش از آغاز جنگ به چگونگي پايان آن توجه کافي نمي‌کنند و تصور مي‌کنند در ادامه مي‌توانند راه‌حلي آسان بيابند، در حالي که خروج از جنگ بسيار دشوارتر از ورود به آن است.

مرشايمر در پايان با اشاره به جنگ اوکراين، درگيري ايران و آمريکا، جنگ عربستان با ارتش يمن و تحولات غزه، وضعيت کنوني جهان را نگران‌کننده توصيف کرد. گلن ديزن نيز با انتقاد از نظريه «پايان تاريخ» گفت که کشورها نمي‌توانند منافع قدرت را ناديده بگيرند و چنين رويکردي خطرهاي بيشتري به همراه خواهد داشت.