وقتي گراني و بحران آموزش به خيابان مي‌رسند

هم‌زمان، درگيري گروهي از معترضان با پليس و استفاده نيرو‌هاي امنيتي از گاز اشک‌آور و ماشين آب‌پاش، بار ديگر مسئله نحوه مديريت اعتراضات در اروپا را به کانون توجه آورد.

اعتراضات روز جمعه در بروکسل را نمي‌توان صرفاً تجمعي صنفي يا واکنشي مقطعي به افزايش هزينه‌هاي زندگي دانست. حضور هم‌زمان کارگران، معلمان، دانش‌آموزان و ديگر گروه‌هاي اجتماعي نشان مي‌دهد که اختلاف بر سر سياست‌هاي بودجه‌اي دولت، به حوزه‌هاي مختلف زندگي روزمره گسترش يافته است.

حدود 30 هزار نفر در راهپيمايي اتحاديه‌هاي کارگري در بروکسل شرکت کردند؛ هرچند برخي اتحاديه‌ها شمار حاضران را تا حدود 50 هزار نفر برآورد کردند. معترضان به برنامه‌هاي رياضتي دولت، اصلاحات اقتصادي و اقداماتي که از نگاه آنان مي‌تواند قدرت خريد و سطح خدمات عمومي را کاهش دهد، اعتراض داشتند.

اين تجمع در شرايطي برگزار شد که دولت بلژيک به رياست بارت دِ وِوِر در تلاش براي نهايي‌کردن بودجه سال آينده و مهار کسري بودجه و بدهي عمومي است. دولت، کاهش هزينه‌ها را بخشي از تلاش براي کنترل وضعيت مالي کشور مي‌داند؛ در مقابل، اتحاديه‌هاي کارگري نگران‌اند که اجراي اين سياست‌ها فشار بيشتري بر حقوق‌بگيران، بازنشستگان و خانوار‌هاي کم‌درآمد وارد کند.

چرا بروکسل به صحنه اعتراضات معيشتي تبديل شد؟

يکي از محور‌هاي اصلي نارضايتي، نگراني از کاهش قدرت خريد در کنار افزايش هزينه‌هاي زندگي است. هنگامي که هزينه حمل‌ونقل، آموزش، مسکن و ساير نياز‌هاي روزمره افزايش مي‌يابد، حتي شاغلان نيز ممکن است با دشواري بيشتري از عهده مخارج خانوار برآيند.

در چنين شرايطي، بحث صرفه‌جويي دولتي تنها به ارقام بودجه محدود نمي‌ماند؛ بلکه به مسئله‌اي ملموس براي شهروندان تبديل مي‌شود. اين پرسش مطرح مي‌شود که آيا دولت براي کاهش بدهي عمومي، از هزينه‌هاي خدمات اجتماعي خواهد کاست يا سهم بيشتري از بار مالي را متوجه گروه‌هاي پردرآمد خواهد
کرد؟

اتحاديه‌هاي کارگري بلژيک با بخش‌هايي از برنامه اقتصادي دولت، از جمله تغييرات احتمالي در نظام تعديل دستمزد‌ها متناسب با تورم، اصلاحات مالياتي و بازنشستگي و تغييرات مرتبط با شرايط کار مخالفت کرده‌اند. اين اتحاديه‌ها همچنين خواستار آن هستند که در تأمين منابع عمومي، سهم بيشتري از گروه‌هاي پردرآمد دريافت شود و فشار اصلي بر دوش حقوق‌بگيران قرار نگيرد.

با اين حال، بايد ميان سياست‌هاي پيشنهادي، تصميم‌هاي نهايي و پيامد‌هاي بالفعل آنها تفاوت گذاشت. همه اقداماتي که در جريان مذاکرات بودجه مطرح شده‌اند، لزوماً به مرحله اجرا نرسيده‌اند و ارزيابي آثار آنها به متن نهايي مصوبات و نحوه اجراي سياست‌ها بستگي دارد.

از کارگران تا دانش‌آموزان؛ گسترش دامنه نارضايتي

يکي از ويژگي‌هاي مهم اعتراضات اخير بلژيک، حضور جوانان و دانش‌آموزان در کنار تشکل‌هاي کارگري است. اين هم‌زماني از پيوند ميان نگراني‌هاي اقتصادي خانوار‌ها و وضعيت خدمات عمومي، به‌ويژه آموزش، حکايت دارد.

رويترز در گزارشي در 7 اکتبر 2026 از تجمع دانش‌آموزان در شهر ليژ خبر داد؛ اعتراضاتي که با افزايش هزينه‌هاي آموزشي، کلاس‌هاي شلوغ و دشواري دسترسي به امکانات آموزشي مرتبط بود. اين اعتراضات پس از درگيري‌هايي به بازداشت شماري از شرکت‌کنندگان انجاميد و تنش‌ها در روز‌هاي بعد نيز ادامه يافت.

در جامعه فرانسوي‌زبان بلژيک، افزايش شهريه آموزش عالي از 835 يورو به 1194 يورو از جمله موضوعاتي بوده که پيش‌تر اعتراضاتي را برانگيخته است. چنين افزايشي مي‌تواند براي خانواده‌هايي که هم‌زمان با هزينه‌هاي بالاتر زندگي مواجه‌اند، فشار مضاعفي ايجاد کند.

گسترش اعتراضات دانش‌آموزي در فرانسه نيز بر فضاي اجتماعي بلژيک اثر گذاشته است. گزارش‌ها از تأثيرپذيري بخشي از دانش‌آموزان بلژيکي از اعتراضات همسايه غربي حکايت دارند.

آنچه اين گروه‌ها را در خيابان کنار هم قرار مي‌دهد، لزوماً يک برنامه سياسي مشترک نيست؛ بلکه مجموعه‌اي از نگراني‌هاي هم‌پوشان درباره هزينه‌هاي زندگي، دسترسي به آموزش، امنيت شغلي و آينده خدمات عمومي است.

خيابان‌هاي بروکسل؛ از راهپيمايي صنفي تا درگيري با پليس

در جريان تجمع 9 اکتبر، راهپيمايي اصلي اتحاديه‌هاي کارگري عمدتاً مسالمت‌آميز گزارش شد؛ اما در حاشيه آن، گروهي از افراد نقاب‌دار در نزديکي ايستگاه‌هاي مرکزي راه‌آهن بروکسل با نيرو‌هاي پليس درگير شدند.

شماري از افراد به سوي پليس اشيا و مواد آتش‌زا پرتاب کردند و چند مورد آتش‌سوزي نيز گزارش شد. نيرو‌هاي امنيتي در واکنش از گاز اشک‌آور و ماشين‌هاي آب‌پاش استفاده کردند. درگيري‌ها به اختلال در تردد شهري و حمل‌ونقل عمومي نيز انجاميد.

آمار بازداشت‌ها؛ چه تعداد از معترضان بازداشت شدند؟

پليس در جريان اعتراضات بروکسل ابتدا از بازداشت 21 نفر، از جمله 13 فرد زير سن قانوني، خبر داد. گزارش‌هاي بعدي از افزايش شمار افراد بازداشت‌شده در جريان حوادث همان روز به بيش از 100 نفر حکايت داشت؛ به‌طوري‌که حدود 30 مورد بازداشت قضايي و 80 مورد بازداشت اداري گزارش شد.

در ليژ نيز گزارش‌ها از بازداشت بيش از 100 نفر در روز‌هاي ابتدايي اعتراضات حکايت داشتند و برخي گزارش‌هاي بعدي شمار بازداشت‌شدگان را بيش از 200 نفر اعلام کردند.

واکنش دولت بلژيک

دولت بلژيک با دو مطالبه هم‌زمان روبه‌رو است. از يک سو، کنترل کسري بودجه و مديريت بدهي عمومي؛ و از سوي ديگر، پاسخ‌گويي به نگراني‌هاي شهرونداني که مي‌ترسند اصلاحات مالي به کاهش قدرت خريد و محدودشدن دسترسي به خدمات عمومي منجر شود.

در سوي ديگر، اتحاديه‌هاي کارگري خواستار بازنگري در نحوه توزيع بار مالي اصلاحات هستند. اختلاف اصلي صرفاً بر سر ضرورت مديريت بودجه نيست؛ بلکه درباره چگونگي تقسيم هزينه‌هاي آن ميان گروه‌هاي مختلف اجتماعي نيز هست.

اعتراضات بلژيک چه پيامي براي اروپا دارد؟

تحولات بروکسل و ليژ نشان مي‌دهد که سياست‌هاي مهار بدهي عمومي مي‌توانند به موضوعي فراتر از محاسبات مالي تبديل شوند؛ به‌ويژه زماني که گروه‌هاي مختلف جامعه، آثار احتمالي اين سياست‌ها را در زندگي روزمره خود احساس مي‌کنند.

پيوند اعتراضات کارگري با مطالبات دانش‌آموزان نيز يادآور آن است که فشار اقتصادي ممکن است در بخش‌هاي مختلف جامعه به شکل‌هاي متفاوتي بروز کند. براي کارگران، مسئله مي‌تواند دستمزد و امنيت شغلي باشد؛ براي دانش‌آموزان، هزينه و کيفيت آموزش؛ و براي خانوارها، دشواري تأمين مخارج روزانه.