وجود 3 ميليون زوج نابارور در کشور

به گزارش خبرگزاير مهر، در همين راستا با رضا سعيدي، رئيس مرکز جواني جمعيت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت، درباره وضعيت ناباروري و خدمات درماني به زوج‌هاي نابارور گفتگو کرديم.

وزارت بهداشت براي کاهش ناباروري چه برنامه‌هايي در دستور کار دارد.

سعيدي: بحث ناباروري يکي از عوامل تأثيرگذار بر مسئله جمعيت است، البته مهم‌ترين عامل نيست. بر اساس آمارهاي موجود، حدود 15 تا 20 درصد زوج‌ها در کشور با مشکل ناباروري مواجه هستند که جمعيتي نزديک به سه ميليون زوج را شامل مي‌شود.

بر اساس قانون، وزارت بهداشت موظف است هم در حوزه آموزش و پيشگيري از ناباروري و هم در زمينه تشخيص و درمان زوج‌هاي نابارور اقدامات لازم را انجام دهد. بر همين اساس، ايجاد و توسعه مراکز پيشرفته درمان ناباروري در مراکز استان‌ها و دانشگاه‌هاي علوم پزشکي در دستور کار قرار گرفته و اين روند همچنان ادامه دارد.سطح يک براي حوزه بهداشت هستش و سطح دو در مراکز درمان هاي ناباروري صورت ميگيرد.

تعداد مراکز درمان ناباروري در کشور طي سال‌هاي اخير چه تغييري کرده است.

سعيدي: تعداد مراکز درمان ناباروري از حدود 104 مرکز در ابتداي اجراي برنامه درسال 14004 به 212 مرکز در ابتداي سال 1405 رسيده است. اين رشد خوبي محسوب مي‌شود و امروز تقريباً تمام استان‌ها يا دانشگاه‌هاي بزرگ کشور به خدمات درمان ناباروري دسترسي دارند.

حدود 10 مرکز از اين مراکز مربوط به جهاد دانشگاهي است و ساير مراکز نيز در بخش‌هاي دولتي و خصوصي فعاليت مي‌کنند که عمده خدمات در بخش دولتي ارائه مي‌شود.

هزينه‌هاي درمان ناباروري تا چه اندازه مي‌تواند مانعي براي فرزندآوري باشد.

سعيدي: ميزان ناباروري در کشور بر اساس مطالعات موجود از ميانگين جهاني بالاتر است. در حالي که در جهان حدود 10 درصد زوج‌ها با مشکل ناباروري مواجه هستند، در ايران اين ميزان بين 15 تا 20 درصد برآورد مي‌شود که در مجموع نزديک به سه ميليون زوج نابارور را شامل مي‌شود.

يکي از دلايل افزايش ناباروري، افزايش سن ازدواج و فرزندآوري است. در گذشته زنان معمولاً در حدود 18 تا 20 سالگي ازدواج مي‌کردند و پيش از 25 سالگي فرزنددار مي‌شدند، اما امروز ميانگين سن ازدواج به حدود 26 تا 27 سال و ميانگين سن تولد نخستين فرزند به حدود 33 تا 35 سال رسيده است.به‌طور کلي، سن فرزندآوري بيش از يک دهه افزايش يافته و با بالا رفتن سن، به‌ويژه در زنان، احتمال ناباروري افزايش پيدا مي‌کند.

البته ناباروري تنها به زنان مربوط نيست و در حدود 40 تا 50 درصد موارد، عوامل مرتبط با مردان نيز در ناباروري نقش دارد. بنابراين نمي‌توان گفت مشکل در همه موارد مربوط به زنان است.عوامل مختلفي از جمله افزايش سن، سبک زندگي، آلودگي هوا، بيماري‌هاي مختلف و عفوني، مصرف برخي داروها و عوامل محيطي مي‌توانند بر باروري افراد تأثيرگذار باشند.

زوج‌هاي نابارور چگونه مي‌توانند به خدمات درماني دسترسي پيدا کنند.

سعيدي: به طور معمول، اگر زوجي پس از يک سال زندگي مشترک و بدون استفاده از روش‌هاي پيشگيري، موفق به فرزندآوري نشوند، مي‌توانند براي بررسي وضعيت خود به مراکز بهداشتي و درماني مراجعه کنند.

زوج‌هاي نابارور در اين مراکز شناسايي و در سامانه‌هاي مربوطه ثبت مي‌شوند و پس از آن مي‌توانند خدمات مورد نياز را دريافت کنند.

در حال حاضر نيز حدود 90 درصد هزينه‌هاي درمان ناباروري در بخش دولتي تحت پوشش بيمه قرار دارد.

در سال 1405 چه تعداد از زوج‌هاي نابارور از خدمات درماني استفاده کرده‌اند.

سعيدي: آمار جامع تعداد زوج‌هاي تحت درمان در حال حاضر در اختيار من نيست، اما بر اساس آماري که از بيمه سلامت دريافت کرده‌ام، حدود 126 هزار نفر در سطوح مختلف خدمات ناباروري از پوشش بيمه سلامت استفاده کرده‌اند.

وضعيت دسترسي زوج‌ها به خدمات ناباروري در مناطق محروم چگونه است.

سعيدي: در کشور 64 دانشگاه و دانشکده علوم پزشکي وجود دارد که تقريباً همه آنها در مرکز حوزه تحت پوشش خود، يک مرکز درمان ناباروري دارند و برخي شهرهاي بزرگ نيز داراي چند مرکز هستند.

علاوه بر بخش دولتي، بخش خصوصي نيز در شهرهاي پرجمعيت‌تر وارد حوزه درمان ناباروري شده است. همچنين جهاد دانشگاهي نيز 10 مرکز درمان ناباروري در کشور دارد. البته خدمات درمان ناباروري سطح‌بندي شده است. خدمات سطح يک شامل اقدامات اوليه، شناسايي و تشخيص است که در مراکز بهداشتي ارائه مي‌شود، اما خدمات سطح دو و سه نيازمند مراکز تخصصي و تجهيزات پيشرفته است.

طبيعتاً ايجاد مراکز فوق‌تخصصي در تمام شهرهاي کوچک و کم‌جمعيت منطقي نيست، زيرا راه‌اندازي چنين مراکزي نيازمند تجهيزات، ساختمان، تيم درماني و پزشکان متخصص است و تعداد مراجعه‌کنندگان نيز ممکن است محدود باشد.

به همين دليل، خدمات پيشرفته در مراکز استان‌ها و شهرهاي بزرگ متمرکز مي‌شود تا بيماران بتوانند با مراجعه به اين مراکز، خدمات تخصصي‌تر و باکيفيت‌تري دريافت کنند.

چه توصيه‌اي براي کاهش ناباروري و کمک به تحقق سياست‌هاي جواني جمعيت داريد.

سعيدي: ناباروري يکي از عوامل مؤثر بر کاهش جمعيت است، اما مهم‌ترين عامل نيست. موضوع مهم‌تر، اصل ازدواج و ازدواج در سن مناسب و همچنين فرزندآوري در زمان مناسب است.

با افزايش سن، احتمال بروز بيماري‌ها، عفونت‌ها و عوامل مختلفي که مي‌توانند بر باروري تأثير بگذارند، افزايش پيدا مي‌کند. به همين دليل توصيه ما ازدواج به‌موقع و فرزندآوري به‌هنگام است.