هشدار درباره افزايش سرطان در کشور

علي مطلق در وبينار «نقد و بررسي مبتني بر شواهد مداخلات پيشگيري، تشخيص و درمان سرطان در ايران و جهان» با اشاره به وضعيت بيماري سرطان در کشور، گفت: بر اساس برآوردهاي ثبت سرطان، سالانه حدود 156 هزار و 467 مورد جديد ابتلا به سرطان در هر دو جنس زن و مرد شناسايي مي‌شود.

وي افزود: در حال حاضر از تمام مبتلايان به بيماري سرطان، حدود 389 هزار و 466 بيمار تا 5 سال پس از تشخيص زنده مي‌مانند، همچنين آمارها نشان مي‌دهد که به طور ميانگين از هر 10 بيمار مبتلا به سرطان، يک نفر پيش از رسيدن به سن 75 سالگي جان خود را از دست مي‌دهد.

شايع‌ترين سرطان‌ها در ايران

مطلق درباره شايع‌ترين انواع سرطان در کشور گفت: پنج سرطان با بيشترين فراواني در هر دو جنس شامل سرطان‌هاي پستان، کولورکتال (روده بزرگ)، معده، پروستات و ريه است که نيازمند مداخلات متمرکز و نظام‌مند غربالگري و تشخيصي است.

چالش‌هاي سرطان پستان

وي با اشاره به وضعيت سرطان پستان به عنوان شايع‌ترين سرطان زنان در کشور تصريح کرد: سالانه 21 هزار و 304 مورد جديد ابتلا به سرطان پستان ثبت مي‌شود، ويژگي بارز و نگران‌کننده اين بيماري در ايران، سن پايين‌تر بروز و تأخير در زمان تشخيص است؛ به طوري که ميانگين سني ابتلا به سرطان پستان در کشور 46.8 سال ثبت شده است.

مطلق ادامه داد: متأسفانه 45.8 درصد از بيماران مبتلا به سرطان پستان در مراحل پيشرفته (مرحله سه و چهار) تشخيص داده مي‌شوند و 34 درصد از مبتلايان بيش از 3 ماه براي قطعي شدن تشخيص در انتظار مي‌مانند. اين بازه زماني طولاني نيازمند اصلاح و مداخله جدي است و بايد حداقل به کمتر از 2 ماه کاهش يابد تا شانس درمان موفق افزايش يابد.

ضرورت ساماندهي زيست‌بوم ملي داده‌هاي سرطان

وي، داشتن داده‌هاي دقيق، يکپارچه و به‌روز را پيش‌شرط سياست‌گذاري کارآمد دانست و تأکيد کرد: زيست‌بوم ملي داده‌هاي سرطان در ايران بايد بيش از پيش مورد توجه و تقويت قرار گيرد؛ چرا که دستيابي به داده‌هاي واقعي و استاندارد، پايه و اساس هرگونه برنامه‌ريزي مؤثر در حوزه پيشگيري، غربالگري و ارائه خدمات درماني هدفمند است.

بار مالي سنگين درمان

دبير کميته کشوري پيشگيري و کنترل سرطان با ارائه گزارشي از هزينه‌هاي سلامت در اين حوزه گفت: در بازه زماني 27 ماهه ( از ارديبهشت 1403 تا خرداد 1405)، بالغ بر 28 ميليون و 566 هزار سند هزينه‌اي در سامانه‌هاي بيمه‌اي و درماني براي بيماري سرطان ثبت شده است.

وي افزود: مجموع اين اسناد اعتباري بالغ بر 193 هزار و 700 ميليارد ريال بار مالي را نشان مي‌دهد. تحليل اين ارقام همچنين بيانگر رشد 53 درصدي هزينه‌هاي مرتبط با سرطان در سال 1404 نسبت به سال 1403 است که بيانگر نياز مبرم به مديريت هزينه‌ها از طريق تشخيص زودهنگام و مداخلات مقرون‌ به‌ صرفه پيشگيرانه است.

مطلق گفت : شبکه ملي مراقبت سرطان با هدف يکپارچه‌سازي خدمات و افزايش پاسخگويي در نظام سلامت، 18 مداخله اصلي را در سه محور بهبود کيفيت، تسهيل دسترسي و حمايت مالي طراحي کرده است.

وي در تشريح مسير جامع درمان سرطان، اين فرآيند را شامل پنج مرحله کليدي دانست و گفت: اين مسير از پيشگيري و تشخيص زودهنگام آغاز شده و به تشخيص قطعي، درمان‌هاي تخصصي و در نهايت مراقبت‌هاي حمايتي و تسکيني و پايش مستمر داده‌ها ختم مي‌شود.

مطلق با اشاره به مصوبه يکصد و دهمين جلسه شوراي عالي بيمه سلامت، افزود: در راستاي اجرايي‌سازي اين سند، محورهايي شامل تدوين و ابلاغ سند شبکه، پيوست‌هاي عضويت، نظام ارجاع، راهنماهاي باليني و آموزشي عملياتي شده است.

وي تأکيد کرد: شرط بهره‌مندي از پوشش‌هاي بيمه پايه و حمايتي براي بيماران، ورود به بستر شبکه ملي و ثبت اطلاعات در پرونده الکترونيک سرطان است.

به گفته مطلق، استانداردسازي تبادل داده‌ها ميان وزارت بهداشت و سازمان‌هاي بيمه‌گر، تعريف دستورالعمل‌هاي مشوق عضويت بر مبناي «پرداخت مبتني بر ارزش» و ايجاد «چرخه بسته دارويي» در مراکز عضو، از ديگر زيرساخت‌هاي تعريف شده در پرونده الکترونيک سلامت است.

وي تصريح کرد: شبکه ملي مراقبت سرطان به دنبال ساخت‌وسازهاي جديد نيست، بلکه هدف اصلي آن، متصل کردن خدمات موجود به يکديگر از طريق قواعد مشترک است تا مسيري شفاف، قابل رهگيري و پاسخگو ايجاد شود.

18 مداخله براي ارتقاي کيفيت و دسترسي

مطلق، شبکه ملي مراقبت سرطان را متشکل از 18 مداخله اصلي در سه بخش برشمرد و گفت: بخش نخست شامل بهبود کيفيت مراقبت است، اين بخش شامل استقرار پرونده الکترونيک يکپارچه، نظام ارجاع و انتقال مسئوليت، تدوين راهنماها و مسيرهاي باليني، تشکيل تيم‌هاي چندتخصصي، ايجاد چرخه بسته درمان و نظام سيستماتيک مديريت ظرفيت، پذيرش و کيفيت ويزيت است.

وي ادامه داد: در بخش دوم که شامل بهبود دسترسي است برنامه‌هايي از جمله محوريت پيشگيري، غربالگري و تشخيص زودهنگام، ارائه خدمات توسط پزشک عمومي و خانواده، بهره‌گيري از ويزيت مجازي و مشاوره از راه دور، برنامه‌ريزي منطقه‌اي ظرفيت‌ها، هدايتگري و راهبري بيمار، استفاده از ظرفيت سازمان‌هاي مردم‌نهاد و خيريه، و همچنين توسعه مراقبت‌هاي حمايتي، تسکيني و بازتواني براي بهبوديافتگان تدوين شده
است.

مطلق افزود: بخش سوم نيز شامل حمايت‌هاي مالي و بيمه‌اي است که در اين بخش، تعريف دقيق بسته خدمات راهبردي، انعقاد قراردادهاي مبتني بر عملکرد، اصلاح روش‌هاي پرداخت و پياده‌سازي بسته حمايتي و حفاظتي مالي از بيمار، به عنوان ارکان اصلي پايداري مالي شبکه لحاظ شده است.

ضرورت ارتقاي کيفيت زندگي بيماران سرطاني پس از درمان

در ادامه شهپر حقيقت استاد اپيدميولوژي مرکز تحقيقات سرطلان پستان نيز گفت: ارتقاي کيفيت زندگي بيماران مبتلا به سرطان، صرفاً محدود به فرايند درمان نيست؛ بلکه دوران پس از درمان و توجه به ابعاد جسمي، رواني و اجتماعي بيمار و خانواده او، نيازمند رويکردهاي جامع و علمي است.

وي با اشاره به چالش‌هاي پيش‌روي بيماران پس از پايان مراحل درمان، تأکيد کرد: تمرکز نظام سلامت بايد فراتر از کنترل بيماري، بر بازگرداندن بيمار به يک زندگي با کيفيت متمرکز باشد.

حقيقت با برشمردن اولويت‌هاي ضروري در مراقبت از بهبوديافتگان سرطان، افزود: خستگي پس از درمان يکي از شکايت هاي شايع بيماران است و شناسايي دقيق علت خستگي و استفاده از درمان‌هاي دارويي مؤثر براي مديريت آن ضروري است، همچنين، عوارض جانبي ناشي از مصرف داروهاي ضدسرطان مانند خشکي پوست، بايد با بهره‌گيري از درمان‌هاي به‌موقع و تخصصي کنترل شود.

وي، «درد» را مهم‌ترين معضل بيماران دانست و گفت: کنترل درد بايد در اولويت متخصصان قرار گيرد؛ در اين راستا لازم است از پروتکل‌ها و داروهاي به‌روز دنيا براي تسکين درد بيماران بهره‌مند شويم، همچنين توجه به مسائل شناختي بيماران که ممکن است تحت‌ تأثير بيماري يا درمان قرار گيرد، از ديگر ضرورت‌هاي مراقبتي است.

استاد اپيدميولوژي مرکز تحقيقات سرطلان پستان با تأکيد بر اهميت سبک زندگي پس از سرطان، افزود: ورزش و تغذيه دو رکن اصلي سلامت بهبوديافتگان است، ايجاد مراکزي ويژه براي فعاليت‌هاي ورزشي بيماران سرطاني و ارائه مشاوره‌هاي تغذيه بر پايه روش‌هاي علمي، مي‌تواند نقش بسزايي در بازتواني جسماني و پيشگيري از عود بيماري داشته باشد.

وي با يادآوري اينکه سرطان صرفاً يک بيمار را درگير نمي‌کند، تصريح کرد: خانواده‌هاي بيماران نيز تحت فشار رواني زيادي قرار دارند؛ به‌ويژه در موضوعاتي مانند مديريت درد بيمار، خانواده‌ها دچار تنش‌هاي عميقي مي‌شوند، بنابراين، مداخلات روان‌شناختي بايد نه تنها براي بيمار، بلکه براي همراهان او نيز در نظر گرفته شود.

حقيقت همچنين موضوع «حفظ باروري» را از مباحث مهم و مورد تأکيد در مجامع علمي جهان برشمرد و خاطرنشان کرد: برنامه‌ريزي‌هاي علمي دقيق براي حفظ توان باروري بيماران پيش از شروع درمان‌هاي تهاجمي، از جمله حقوق و نيازهايي است که بايد در نظام مراقبتي کشور نهادينه شود.

منبع : مهر