هزار تن اورانيوم نيجر در تيررس تروريست‌هاي داعش

به گزارش «فايننشال تايمز»،  اين محموله که توسط حکومت نظامي نيجر از شرکت هسته‌اي فرانسه (اورانو) توقيف شده، به يک بمب ساعتي در قلب آفريقا تبديل شده است.

حدود سه ماه از انتقال اين محموله کليدي از معادن آرليت در شمال نيجر به پايگاه هوايي پايتخت مي‌گذرد؛ انتقالي که حکومت نظامي نيجر آن را «قطع کامل وابستگي به گذشته استعماري» خواند، اما از نگاه پاريس، «غارت دارايي‌هاي چندميليون دلاري» فرانسه تلقي مي‌شود.

اکنون اين محموله که نيجر در تلاش براي فروش آن در بازارهاي جهاني بوده اما هنوز خريداري براي آن نيافته، در پايگاهي هوايي در نيامي دپو شده است؛ پايگاهي که به تازگي هدف يک حمله خونين تروريست‌هاي داعش قرار گرفت. کارشناسان امنيتي نسبت به احتمال دستيابي عناصر اين گروه تروريستي به اين مواد راديواکتيو هشدار جدي
 مي‌دهند.

کشور نيجر که يکي از فقيرترين کشورهاي جهان محسوب مي‌شود، پيش از کودتاي 2023 عليه حکومت غربگراي سابق، يک‌چهارم اورانيوم طبيعي نيروگاه‌هاي هسته‌اي اروپا را تأمين مي‌کرد. اما اکنون حاکمان نظامي فعلي اين کشور که علاوه بر مواجهه با چالش‌آفريني‌هاي حقوقي و اقتصادي غربي‌ها با چالش نبرد با تروريسم نيز روبه‌رو هستند، براي پر کردن خزانه خود به فروش اين اورانيوم که ارزش آن حدود 240 ميليون دلار برآورد مي‌شود، چشم دوخته‌ و به دنبال فروش آن با دور زدن محدوديت‌ها و تحريم‌هاي غربي‌ها هستند.

به نوشته فايننشال تايمز با توجه به اينکه هر خريدار عادي اين محموله بلافاصله با شکايت فرانسه مواجه خواهد شد نيجر به دنبال فروش اين محموله به دولت‌هايي که از نظر غرب «ياغي» تلقي مي‌شوند، بوده و به گفته برخي تحليلگران، روسيه که نيروي نظامي کوچکي را در اين کشور آفريقايي مستقر کرده محتمل‌ترين گزينه براي خريد اين اورانيوم است.

طبق اين گزارش، پاريس در تلاش‌هايي در پشت صحنه به دنبال تداوم کنترل اين محموله اورانيوم است؛ اورانيومي که از معادني استخراج شده که براي چندين دهه تحت اداره شرکت فرانسوي «اورانو» قرار داشتند.

سرهنگ «عثمان آبارچي»، وزير معادن نيجر در مصاحبه با رسانه‌ها تأييد کرده است: «ما مي‌توانيم به هرکس که بخواهيم اين محموله را بفروشيم. ما درباره آن با روس‌ها صحبت مي‌کنيم، با چيني‌ها مذاکره مي‌کنيم و با آمريکايي‌ها نيز در حال گفت‌وگو هستيم.»

برخي در اينکه حاکمان نظامي نيجر بتوانند خريداري براي اين محموله کيک زرد خود پيدا کنند ترديد کرده‌اند چون شرکت فرانسوي اورانو که ماه ژوئن در جريان فرآيند ملي‌سازي منابع در نيجر عملا دستش از اين کشور کوتاه شد با به راه انداختن پرونده‌هاي حقوقي به دنبال جلوگيري از فروش احتمالي آن است.

عثمان آبارچي، وزير معادن نيجر درباره محموله گفت: «مي‌توانيم آن را به هر کسي که بخواهيم بفروشيم.»

به گفته آبارچي، در ميان خريداران احتمالي، شرکت «اکسيا پاور» مستقر در امارات متحده عربي نيز ابراز علاقه کرده و مذاکرات با آن نيز انجام مي‌شود. اما در بين رهبران اين شرکت نه چندان شناخته شده، يک کارمند ارشد سابق شرکت روس اتم (شرکت دولتي هسته‌اي روسيه) که به تازگي از اين شرکت جدا شده، حضور
دارد.

شرکت فرانسوي اورانو که دارايي‌هايش در نيجر ملي شده، با طرح دعوي قضايي در مراجع داوري بين‌المللي تلاش مي‌کند جلوي هرگونه فروش را بگيرد. اين شرکت تأکيد کرده که عليه هر شخص ثالثي که در اين معامله دخالت کند، اقدام قانوني خواهد کرد.

يک مقام وزارت خارجه فرانسه نيز اعلام کرده که پاريس از نيجر خواسته از هرگونه انتقال يا فروش اين اورانيوم خودداري
کند.

اواخر ژانويه گذشته، گروه تروريستي داعش به فرودگاه بين‌المللي نيامي و پايگاه نظامي مجاور آن که محل نگهداري اورانيوم است، حمله کرد. اگرچه داعش مدعي شده اين حمله مدت‌ها قبل از انتقال اورانيوم برنامه‌ريزي شده بود، اما اين رويداد به‌وضوح آسيب‌پذيري امنيتي اين محموله استراتژيک را نشان داد.

يک مقام غربي در اين باره اظهار داشت: «اين حمله احتمالا آغاز پايان است. هميشه تصور مي‌شد نيامي امن است چون تروريست‌ها خواهان امنيت آن بودند. ظاهراً اين تصور ديگر اعتبار ندارد.»

نشريه هفتگي داعش موسوم به «النبأ» در گزارشي سه صفحه‌اي به شکلي پيروزمندانه درباره اين حمله صحبت کرده و با تمسخر شايعات درباره ارتباط آن با محموله اورانيوم نوشت: «اين يک شانس محض بود که رزمندگان ما به اين گنجينه برخورد نکردند.» داعش اما هشدار داده که در حملات بعدي «حتماً آن را پيدا خواهند کرد.»

به نوشته فايننشال تايمز، اگر نيجر موفق به فروش اين محموله اورانيوم هم بشود، مشکل نحوه انتقال اين مواد خطرناک از مسيري امن نيز وجود خواهد داشت. گمانه‌زني‌ها حاکي از آن است که اين محموله بايد از مسير خاکي و از طريق کشورهاي بورکينافاسو و توگو به بندر لومه منتقل شود؛ مسيري که تحت کنترل گروه‌هاي تروريستي وابسته به القاعده و داعش است.

«ايوان گيشوآ»، کارشناس مرکز بين‌المللي مطالعات جنگ «بُن» هشدار مي‌دهد: «اين مسير به‌وضوح فوق‌العاده خطرناک است. بهترين راه براي خروج از اين وضعيت، يافتن راه‌حلي با اورانو (فرانسه) است.»

نگراني‌ها درباره اورانيوم نيجر بي‌سابقه نيست. مقام‌هاي اطلاعاتي انگليس و آمريکا پيش از حمله به عراق در سال 2003، با استناد به اسنادي که بعدا جعلي بودن آنها ثابت شد، ادعا کرده بودند بغداد در تلاش براي خريد اورانيوم از نيجر جهت برنامه تسليحاتي خود است.

«ابراهيم يحيي ابراهيم»، تحليلگر نيجري در گروه بين‌المللي بحران، مي‌گويد: «شما قرار نيست در ساحل بمب اتم بسازيد.» اما او اذعان داشته که گروه‌هاي تروريستي از اين مواد مي‌توانند براي ساخت «بمب‌هاي کثيف» (ترکيب مواد راديواکتيو با مواد منفجره) استفاده کنند.

اکنون جامعه بين‌المللي با نگراني فراوان سرنوشت اين اورانيوم را دنبال مي‌کند. اگر اين مواد استراتژيک به دست گروه‌هاي تروريستي بيفتد، ممکن است فاجعه‌اي غيرقابل جبران در منطقه ساحل آفريقا و فراتر از آن رخ دهد.