معرفي 15 مورد ذکر و دعا براي آرامش اموات

در واقع مي توان خيرات هاي معنوي را يکي از بهترين هديه ها براي مردگان دانست. به طور کلي خواندن قرآن، نماز، ذکر صلوات و فاتحه جز خيرات هاي معنوي هستند. اما يکي از کارهايي که در سال هاي اخير مورد توجه قرار گرفته حتي سفارش ادعيه براي اموات است. با انجام اينکار بهترين ذکرها و دعا نيز براي متوفي خوانده مي شوند. چرا که در کتاب دعايي که بين سايرين پخش مي کنيد دعاها و ذکرهاي بسياري وجود دارد و با خواندن هر کدام از آنها باعث مي شود ثوابش به روح مرحوم يا مرحومه نيز
برسد.

بدون شک استغفار جزء دسته بهترين دعا براي اموات است. چرا که باعث شادي مردگان مي شود. در همين راستا توجه شما را به حديث زير جلب مي نمائيم. امام صادق (عليه السلام) داريم: “مرده به خاطر طلب رحمت و آمرزشي که براي او مي شود شادمان مي گردد، همان گونه که زنده بوسيله هديه اي که به او مي دهند، خوشحال مي گردد.” ذکر استغفار انواع مختلفي دارد مثلا مي تواند “أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَيُّومُ”، “أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ”، “أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ، اَللّهُمَّ اغْفِرْلى ذُنُوبى، إِنَّهُ لا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاّ أَنْتَ” يا “أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذي لا إِلهَ إِلاّ هُو، عالمُ الْغَيْبِ والشَّهادَة، العَزيزُ الحَکيمُ، الغَفُورُ الرَّحيمُ، ذُوالجَلالِ وَ الإِکْرامِ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ” باشد.

زيارت عاشورا (مخصوصا در شب جمعه)

دعاي توسل (خصوصا در شب هاي چهارشنبه)

دعاي ندبه (در صبح جمعه)

دعا کميل (خصوصا شب هاي جمعه)

زيارت آل ياسين (جمعه شب)

دعاي “اللَّهُمَ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ” هم از بهترين دعاها براي اموات مي باشد. در حديثي از حضرت محمد (صلي الله عليه و آله و سلم) نقل شده است: “هيچ مرد و زن مومن از اول روزگار تا روز قيامت نيست جز آنکه شفيع آن کسي است که در ميان دعايش چنين بگويد: اللَّهُمَ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ”. همچنين در حديث ديگري امام صادق (عليه السلام) آمده: “هر کس هر روز 25 بار گويد: اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنينِ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ الْمُسْلِمينَ وَ الْمُسْلِماتِ حق تعالي به عدد هر مومن که گذشته و هر مومن که بيايد تا روز قيامت حسنه در نامه اعمال او نويس و به آن عدد گناه از او محو کند.”

گفتن ذکر “لا إله إلّا اللّه” را مي توان ذکري موثر براي آرامش و آسايش اموات در عالم برزخ و جزء دسته بهترين ذکر براي اموات دانست. در روايتي از پيغمبر (صلي الله عليه و آله و سلم) داريم: “به مردگان خود کلمه «لا إله إلّا اللّه» را تلقين نماييد، زيرا باعث آمرزش گناهان آنان است، عرض کردند: گفتن آن در حال صحت و سلامت چگونه است؟ سه مرتبه فرمودند: بيشتر گناهان را منهدم مي کند، براي اين که کلمه طيّبه «لا إله إلّا اللّه» در زندگي و مرگ و حشر، مايه انس است.”

از امام صادق (عليه السلام) اين دعا براي درگذشتگان نيز نقل شده است: “اَلسَّلامُ عَلى اَهْلِ الدِّيارِ مِنَ الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُسْلِمينَ، اَنْتُمْ لَنا فَرَطٌ، وَ نَحْنُ اِن شآءَ اللهُ بِکُمْ لاحِقُونَ؛ سلام بر اهل اين ديار (خانه ها) از مومنين و مسلمانان شما پيشروان ما (در اين راه) بوديد و ما هم انشاءالله به شما ملحق خواهيم شد.”

همچنين دعاي بيست و چهارم صحيفه سجاديه نيز از بهترين دعاها براي پدر و مادر است. البته لزوما اين دعا براي پدر و مادر فوت شده نمي باشد. اما به هر صورت خواندنش براي والدين از دنيا رفته نيز مي تواند شامل ثواب بسياري براي آنها باشد و موجبات آسايش آنها در عالم برزخ را فراهم آورد. چرا که در اين دعا از خداوند متعال مي خواهيم که پدر و مادر ما را نزد خود گرامي بدارد.

پيامبر اسلام (صلي الله عليه و آله و سلم): هرگاه مومني “آية الکرسي” را بخواند و ثواب آن را هديه به اهل قبور کند، خداوند ثواب آن را به اموات مومنين مي دهد. اما براي کسي که “آية الکرسي” را خوانده است مقام و مرتبه هفتاد پيامبر عطاء مي کند و در مقابل هر حرفي از آيت الکرسي ملکي را مي گمارد که تا روز قيامت به نيابت از او خداوند را تسبيح و تقديس کنند.

مالک بن دينار مى ‏گويد گفت: شب جمعه ‏اى بر گورستانى وارد شدم و ناگهان نور درخشانى را ديدم. از روى تعجّب گفتم: لا إله إلا اللَّه، گويى خداوند(عزّ و جلّ) اهل اين گورستان را آمرزيده است. ناگهان شنيدم که هاتفى از دور ندا مى ‏کند و مى ‏گويد: اى مالک بن دينار، اين هديه مؤمنان به اهل قبور و برادران ايمانى ‏شان مى‏ باشد. گفتم: سوگند به خدايى که تو را به زبان آورد، از تو مى ‏خواهم که به من بگويى آن هديه چيست؟ گفت: مؤمنى در اين شب برخاست و وضوى کامل گرفت و دو رکعت نماز خواند و در هر رکعت يک بار سوره فاتحه الکتاب و سوره قُلْ يا أَيُّهَا الْکافِرُونَ، و سوره قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ قرائت نمود، و گفت: “اللّهمّ، إنّى قد وهبت ثوابها لأهل المقابر من المؤمنين؛ خداوندا، من ثواب آن را به مردگان مؤمنين هديه نمودم.” از اين رو خداوند، ما را از شرق و غرب و از هر سو، نور و گشايش و شادمانى عنايت فرمود. مالک مى‏ گويد: من همواره آن را در شبهاى جمعه مى ‏خواندم، تا اينکه پيامبر اکرم صلّى اللَّه عليه و آله را در خواب ديدم و ايشان به من فرمود: “اى مالک، در برابر نورى که به امّت من هديّه نمودى، خداوند در ثواب آن تو را آمرزيد.” سپس فرمود: “خداوند در قصرى بهشتى که «منيف» ناميده مى ‏شود، خانه‏ اى براى تو بنا نمود.

ذکر ديگري که مي توان آن را جزء دسته بهترين ذکر براي اموات دانست و هنگام ورود به قبرستان آن را گفت و اين ذکر از امام علي (عليه السلام) در روايات آمده، اينست: “بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ اَلسَّلامُ عَلي اَهْلِ لا إِلهَ إلاَّ اللهُ مِنْ أَهْلِ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ يا أَهْلِ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ بِحَقِّ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ کَيْفَ وَجَدْتُمْ قَوْلَ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ مِنْ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ يا لا إِلهَ إِلاّ اللهُ بِحَقِّ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ اِغْفِرْ لِمَنْ قالَ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ وَحْشُرْنا في زُمْرَهِ مَنْ قالَ لا إِلهَ إِلاّ اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وَلِيٌّ وَلِيٌّ الله؛ سلام بر اهل لا اله الا اللّه، از اهل لا اله الا اللّه، اى اهل لا اله الا اللّه، به حق لا اله الا اللّه، چگونه يافتيد سخن لا اله الا اللّه، را از لا اله الا اللّه، اى لا اله الا اللّه، به حق لا اله‏ الا اللّه، بيامرز هرکه را گفت لا اله الا اللّه، و ما را محشور کن در گروه آنان‏که گفتند: لا اله الا اللّه، محمد رسول‏ اللّه على ولى اللّه.” حق سبحانه و تعالى ثواب پنجاه سال عبادت را براى او بنويسد و گناه پنجاه ساله را از او و پدر و مادرش محو نمايد.

يک دعاي ديگر که آن هم جزء دسته بهترين دعا براي اموات محسوب مي شود و از امام حسين (عليه السلام) نقل شده و هنگام ورود به قبرستان مي توانيد بخوانيد، اينست: “اَللّهُمَّ رَبَّ هذِهِ الاَرْواحِ الْفانِيَةِ، وَالاَجْسادِ الْبالِيَةِ، وَالْعِظـامِ النَّخِرَةِ الَّتى خَرَجَتْ مِنَ الدُّنْيا وَهِىَ بِکَ مُؤْمِنَةٌ، اَدْخِلْ عَلَيْهِمْ رَوْحاً مِنْکَ، وَسَـلامـاً مِنّى؛ خدايا! اى پروردگار! اين روان هاى از دنيا رفته و پيکرهاى پوسيده و استخوان هاى متلاشى شده اى که از دنيا بيرون رفته اند در حال ايمان به تو بفرست بر آن‌ها رحمت (و آمرزشى) از جانب خود و سلامى از من.”

همچنين سيد ابن طاووس در “مصباح الزائر” گفته: چون زيارت اهل ايمان را قصد کنى، شايسته است روز پنجشنبه باشد وگرنه که هر وقت که خواستى و کيفيت زيارت ايشان چنين است که رو به جانب قبله نمايى و دست خود را بر قبر گذارى و بگويى: “اللَّهُمَّ ارْحَمْ غُرْبَتَهُ وَ صِلْ وَحْدَتَهُ وَ آنِسْ وَحْشَتَهُ وَ آمِنْ رَوْعَتَهُ وَ أَسْکِنْ إِلَيْهِ مِنْ رَحْمَتِکَ رَحْمَهً يَسْتَغْنِي بِهَا عَنْ رَحْمَهِ مَنْ سِوَاکَ وَ أَلْحِقْهُ بِمَنْ کَانَ يَتَوَلاهُ؛ خدايا به غربتش رحم کن و به تنهايى اش برس و وحشتش را همدم باش و ترسش را ايمنى ده و از رحمتت به او آرامش ده، رحمتى که به سبب آن از رحمت غير تو بى نياز گردد و او را به هر که دوستش دارد ملحق کن.”

نکته قابل ذکر در رواياتي که گفته شده دعا را بايد هنگام ورود به قبرستان بخوانيد، اينست که لزوما نبايد دعا حتما در قبرستان خوانده شود. در واقع اينگونه نيست که اگر ذکر يا دعا را جايي يا زماني ديگر بخوانيد، ثوابي نخواهد داشت. بلکه بهتر است در آن ساعت يا مکان ذکر شده بخوانيد. اما به هر صورت ثواب خواندن آن به اموات خواهد رسيد. البته در مقاله ديگري در مورد اينکه سر قبر اموات چه بخوانيم صحبت و دعاهاي مرتبط با آن را ذکر کرده ايم. در همين زمينه مطالعه مقاله بهترين سوره براي اموات را نيز به شما عزيزان پيشنهاد مي کنيم.

با گفتن اذکار براي اموات نه تنها آنها بلکه شما نيز در ثواب آن شريک هستيد

نتيجه گيري

خواندن هر سوره، دعا، زيارتنامه يا نماز مستحبي و به طور کلي هر نوع ذکري براي اموات خوب است. اما برخي از سوره ها يا ذکرها در روايات بيشتر تاکيد شده اند. در اين مقاله برخي از آنها را نام برديم که از جمله آنها مي توان سوره هاي حمد، توحيد، قدر، يس، الرحمن، ملک، آية الکرسي، زيارت عاشورا، دعاي توسل و دعاي بيست و چهارم صحيفه سجاديه نام برد. همچنين خواندن برخي از اذکار و سوره ها مثل سوره “انا انزلناه” يا ” آيت الکرسي” بر سر مزار اموات نيز امر پسنديده اي است.