محور «آنکارا-رياض» پروژه‌هاي راهبردي اسرائيل را دور مي‌زند

تحليل‌هاي اخير رسانه‌هاي اسرائيلي، به‌ويژه «يديعوت آحرونوت»، نشان مي‌دهد که هم‌گرايي استراتژيک ترکيه و عربستان سعودي با حمايت چراغ‌خاموش واشنگتن، در حال ترسيم نقشه جديدي است که در آن «کريدور تُرکي» به صورت سيستماتيک جايگزين مسيرهاي پيشنهادي اسرائيل مي‌شود.

اين ائتلافِ نوظهور که از پيوند فناوري نظامي آنکارا و سرمايه‌هاي کلان رياض تغذيه مي‌کند، نه‌تنها پروژه‌هايي نظير «کريدور هند-اروپا» را به حاشيه مي‌راند، بلکه با ايجاد يک هاب انرژي جايگزين، در صدد حذف تدريجي اسرائيل از زنجيره ارزش و امنيت منطقه است؛ فرآيندي که حاشيه مانور تل‌آويو را در برابر رقباي منطقه‌اي به حداقل مي‌رساند.

بازار دفاعي عربستان؛ منبع نقدينگي و نفوذ ترکيه

گزارش رسانه‌هاي عبري زبان فاش مي‌کنند که قراردادهاي ميلياردي خريد پهپاد، تانک و کشتي توسط عربستان، اين کشور را به موتور محرک صنايع دفاعي ترکيه تبديل مي‌کند. اين گام براي آنکارا فراتر از يک معامله تجاري، به معناي تنوع‌بخشي به منابع ارزي و پايان وابستگي مطلق به غرب است.

نگران‌کننده‌ترين بخش براي اسرائيل اينجاست که ترکيه اکنون به عنوان يک تأمين‌کننده دفاعي برتر، در ميان شرکاي عرب جايگزين تل‌آويو شده است. درحالي که اسرائيل انتظار داشت پس از پيمان ابراهيم، بازار تسليحاتي خليج‌فارس را در انحصار خود بگيرد، اکنون شاهد آن است که دلارهاي سعودي، قدرت نظامي رقيب ديرينه‌اش يعني ترکيه را تقويت مي‌کند؛ کشوري که حجم تجارتش با اروپا در سال 2025 به مرز 170 ميليارد دلار رسيده و جايگاه خود را به عنوان يک قدرت ميانجي و غيرقابل حذف تثبيت کرده
است.

مدل «کريدور تُرکي»؛ شليک به قلب صادرات انرژي تل‌آويو

از نگاه ژئوپليتيک، سرمايه‌گذاري مشترک ترکيه با عربستان و قطر در زيرساخت‌هاي گاز از طريق سوريه، مدل «کريدور تُرکي» را به يک واقعيت گريزناپذير تبديل کرده است. اين محور که گاز، برق و کالا را از خليج‌فارس به قلب اروپا مي‌رساند، به دليل کوتاه‌تر و ارزان‌تر بودن، عملاً تمام طرح‌هاي اسرائيل براي صادرات گاز از طريق يونان و قبرس را به بن‌بست کشانده است.

اين يعني مشارکت‌هاي استراتژيک اسرائيل با مصر و اردن که سال‌ها روي آن سرمايه‌گذاري شده بود، در برابر شکوهِ اقتصادي کريدور جديد تُرکي-سعودي در حال فروپاشي است. اسرائيل که قرار بود «پلِ» ميان شرق و غرب باشد، حالا خود را در جزيره‌اي محصور مي‌بيند که مسيرهاي اصلي تجارت جهاني از کنار آن عبور مي‌کنند.

شکست «پيمان ابراهيم» در برابر رياض

بزرگ‌ترين ضربه راهبردي به تل‌آويو، تبديل شدن «پيمان ابراهيم» به يک پوسته توخالي در معادلات کلان انرژي است. اسرائيل با دلخوش کردن به اين توافقنامه‌ها، تصور مي‌کرد رياض براي اتصال به غرب ناگزير از عبور از اراضي اشغالي است؛ اما واقعيتِ امروز نشان مي‌دهد که عربستان با يک گردش استراتژيک، ترجيح داده است سرمايه‌هاي کلان خود را در مسيرهاي عبوري از ترکيه و سوريه هزينه کند.

 اين تغيير مسير، به معناي شکست پروژه راهبردي «کريدور هند-خليج‌فارس-اروپا» (IMEC) است که اسرائيل ستون فقرات آن محسوب مي‌شد. تغيير دستاوردهاي اقتصادي پيمان ابراهيم به نفعِ محور آنکارا، اسرائيل را در يک انزواي سيستماتيک قرار مي‌دهد؛ جايي که سرمايه‌هاي سعودي به بازارهايي سرازير مي‌شود که تل‌آويو هيچ نقشي در آن‌ها ندارد.

تله ژئوپليتيک؛ وقتي واشنگتن مسير را تغيير مي‌دهد

آنچه اين وضعيت را براي اسرائيل به يک فاجعه تمام‌عيار تبديل مي‌کند، حمايت «انعطاف‌پذير» واشنگتن از محور ترکيه-عربستان است. کاخ سفيد با هدف ايجاد ثبات در منطقه، در حال تقويت قطبي است که اسرائيل در آن عملاً به يک بازيگر حاشيه‌اي تبديل شده است. رسانه‌هاي اسرائيلي هشدار مي‌دهند که تل‌آويو در يک تله ژئوپليتيک گرفتار شده و جايگاه خود را از يک «طراح بازي» به يک «ناظر منفعل» تغيير داده است.

انزواي سيستماتيک در قلب خاورميانه، به معناي پايان رؤياي «هاب منطقه‌اي شدن» اسرائيل است؛ آن هم در حالي که مقامات تل‌آويو تصور مي‌کردند با امضاي پيمان‌هاي ابراهيم، جايگاه خود را براي هميشه بيمه کرده‌اند. اکنون مشخص شده است که اين پيمان‌ها در برابر منافع کلان اقتصادي و پيوندهاي تکنولوژيک محورِ آنکارا-رياض، فاقد قدرت بازدارندگي و جذابيت لازم هستند.

در نهايت، واقعيتِ تلخ «انزوا در اوج اتحاد» نشان مي‌دهد که در دنياي چندقطبي جديد، ديگر نه حمايت‌هاي سنتي واشنگتن و نه توافقنامه‌هاي روي کاغذ، هيچ‌کدام نمي‌توانند، مانع از حذف تدريجي اسرائيل از پروژه‌هاي بزرگ زيرساختي و انرژي منطقه شوند.