قانون جديد حجاب در مدارس اتريش

قانون جديد اتريش چه مي‌گويد؟

بر اساس مقررات جديد، دختران مسلمان زير 14 سال در مدارس اتريش نمي‌توانند از پوششي استفاده کنند که سر و موهاي آنان را به شيوه اسلامي مي‌پوشاند. دولت اتريش هدف از تصويب اين قانون را حمايت از دختران و جلوگيري از اعمال فشار بر آنان عنوان کرده است. مقام‌هاي اين کشور معتقدند مدرسه بايد محيطي باشد که دانش‌آموزان در آن بدون فشار و با شرايط برابر تحصيل کنند.

با اين حال، اجراي اين قانون براي خانواده‌هاي مسلمان به اين معناست که دختراني که به دليل باور ديني خود حجاب دارند، در محيط مدرسه امکان استفاده از اين پوشش را نخواهند داشت.

اين نخستين ممنوعيت حجاب در اتريش نيست

موضوع ممنوعيت حجاب در مدارس اتريش سابقه دارد. در سال 2019، قانوني براي ممنوعيت پوشش سر مرتبط با اديان يا ديدگاه‌هاي ايدئولوژيک در مدارس ابتدايي اين کشور تصويب شد. اين قانون يک سال بعد با رأي دادگاه قانون اساسي اتريش لغو شد.

 دادگاه قانون اساسي اتريش در آن زمان اعلام کرد که مقررات موجود به شکل نابرابري اعمال مي‌شود و به‌طور مشخص در عمل دختران مسلمان را هدف قرار مي‌دهد. با وجود اين سابقه، دولت اتريش بار ديگر موضوع ممنوعيت حجاب در مدارس را مطرح کرد و اين بار دامنه قانون جديد را براي دختران زير 14 سال در نظر گرفت.

حجاب؛ بخشي از باور ديني مسلمانان

 براي مسلمانان، حجاب صرفاً يک پوشش ظاهري نيست؛ بلکه بخشي از باور و احکام ديني است. در آموزه‌هاي اسلامي، زن مسلمان پس از رسيدن به سن تکليف موظف به رعايت حجاب در برابر نامحرم است. اين حکم به معناي پوشاندن صورت يا استفاده از برقع نيست، بلکه پوشاندن مو و بدن و رعايت حدود پوشش شرعي را دربرمي‌گيرد.

بر همين اساس، حضور يک دختر مسلمان با حجاب در مدرسه بخشي از پايبندي او و خانواده‌اش به اعتقادات ديني است. از اين منظر، ممنوعيت قانوني حجاب تنها محدود کردن يک نوع پوشش نيست؛ بلکه مي‌تواند مستقيماً بر امکان عمل به بخشي از باورهاي ديني دانش‌آموزان مسلمان اثر بگذارد.

واکنش جامعه مسلمانان اتريش

جامعه مسلمانان اتريش نسبت به قانون جديد اعتراض کرده است. جامعه اسلامي اتريش، IGGÖ، اين ممنوعيت را مغاير حقوق اساسي و آزادي مذهبي دانسته و اعلام کرده است که موضوع را از مسير حقوقي پيگيري خواهد کرد.

 منتقدان قانون معتقدند حمايت از دختران مسلمان نبايد به قيمت محدود شدن امکان پايبندي آنان به باورهاي ديني تمام شود و ممنوعيت يکسان حجاب براي همه دختران زير 14 سال، تفاوت ميان اجبار و انتخاب آگاهانه يک پوشش مذهبي را ناديده مي‌گيرد. از سوي ديگر، دولت اتريش همچنان بر اين باور است که قانون جديد براي حمايت از دختران و ايجاد شرايط برابر در محيط آموزشي ضروري است.

قانون اتريش و حقوق دختران مسلمان

 اجراي اين قانون، بحث درباره آزادي مذهبي و حقوق شهروندي مسلمانان در اتريش را بار ديگر به موضوعي جدي تبديل کرده است. يک دختر مسلمان زير 14 سال که حجاب را مطابق باور ديني خود رعايت مي‌کند، با اجراي قانون جديد ديگر امکان حضور با همان پوشش را در مدرسه نخواهد داشت. به همين دليل، منتقدان معتقدند قانون جديد مستقيماً بر زندگي روزمره و امکان عمل به باورهاي ديني بخشي از دانش‌آموزان مسلمان اثر مي‌گذارد.

 اين موضوع از آن جهت اهميت دارد که اتريش از يک سو بر آزادي‌هاي فردي و حقوق شهروندي تأکيد دارد و از سوي ديگر، قانوني را اجرا مي‌کند که استفاده از يکي از نمادهاي مهم ديني مسلمانان را براي گروهي از دانش‌آموزان ممنوع مي‌کند.

حمايت از دختران با حذف يک انتخاب ديني؟

 مناقشه بر سر قانون جديد حجاب تنها به ممنوعيت يک پوشش در مدارس محدود نمي‌شود. اجراي اين قانون، موضوع رابطه ميان سياست‌هاي آموزشي، آزادي مذهبي و حقوق اقليت‌هاي ديني را نيز دوباره مطرح کرده است. براي خانواده‌اي که حجاب را بخشي از اعتقادات اسلامي مي‌داند، ممنوعيت حجاب در مدرسه به معناي آن است که دخترش براي حضور در محيط آموزشي بايد پوششي را کنار بگذارد که خانواده و خود او آن را بخشي از باور ديني خود مي‌دانند.

 به همين دليل، مخالفان قانون مي‌پرسند آيا حمايت از دختران مسلمان مي‌تواند بدون محدود کردن حق آنان براي پايبندي به احکام ديني انجام شود يا خير. اين بحث اکنون با آغاز سال تحصيلي جديد وارد مرحله عملي شده است و نحوه اجراي قانون در مدارس مي‌تواند بار ديگر پرونده حجاب را به عرصه حقوقي اتريش بکشاند.

آزمون تازه اتريش

اتريش در سال‌هاي اخير، از تنوع فرهنگي و هويتي در مدارس خود دفاع کرده، اما در برابر حجاب، ناگهان از «حمايت» و «آزادي» سخن مي‌گويد. اين رفتار گزينشي، اعتبار ادعاهاي حقوق بشري اين کشور را زير سؤال مي‌برد. اتريش نمي‌تواند از يک سو برابري را ترويج کند و از سوي ديگر، يک گروه مذهبي را از نشان دادن باورهايش در مدرسه منع کند. اين تناقض، دير يا زود، پاسخ خود را خواهد گرفت.