شيوع 60 درصدي اضافه‌وزن در بزرگسالان ايراني

کامران باقري لنکراني، وزير اسبق بهداشت و متخصص گوارش و کبد در نشست خبري همايش جامع گوارش و کبد با اشاره به روند افزايشي سرطان در جهان اظهار کرد: افزايش موارد سرطان در دنيا تا حدي ناشي از سالمندشدن جمعيت است که کشور ما نيز از اين قاعده مستثني نيست؛ بخش ديگري از اين افزايش نيز به تغييرات اقليمي و تغيير سبک زندگي مربوط مي‌شود.

وي افزود: اکنون با يک اپيدمي چاقي مواجه هستيم و حدود 60 درصد بزرگسالان ايران مجموعه‌اي از اضافه‌وزن و چاقي را تجربه مي‌کنند. چاقي يکي از عوامل خطر سرطان است.

متخصص گوارش و کبد ادامه داد: مصرف دخانيات و الکل نيز احتمال ابتلا به برخي سرطان‌ها را افزايش مي‌دهد. همچنين مصرف غذاهاي فرآوري‌شده مانند کنسروها، فست فودها و نوشابه‌هاي گازدار مي‌تواند در افزايش خطر برخي سرطان‌ها نقش داشته باشد.

لنکراني با اشاره به تغيير الگوي سرطان‌هاي گوارشي گفت: مهم‌ترين عامل خطر سرطان معده، عفونت هليکوباکتر پيلوري بوده است. در مقطعي بيش از 95 درصد افراد در ايران به اين عفونت مبتلا بودند، اما اکنون شيوع آن به حدود 50 درصد رسيده است.

وي افزود: طبيعي است که با کاهش عفونت هليکوباکتر، سرطان‌هاي مرتبط با آن نيز کاهش پيدا کند، اما در مقابل، سهم‌سرطان‌هاي معده‌اي که ارتباطي با اين عفونت ندارند، در حال افزايش است.

اين متخصص گوارش و کبد درباره سرطان روده بزرگ نيز گفت: همان عوامل خطري که در زمينه چاقي، سبک زندگي و تغذيه مطرح شد، در ايجاد سرطان روده بزرگ نيز نقش دارند و اين بيماري به يک معضل فراگير در جهان و از جمله ايران تبديل شده است.

لنکراني با اشاره به تغيير عوامل خطر سرطان کبد اظهار کرد: در گذشته بخش قابل توجهي از سرطان‌هاي کبدي با ويروس‌هاي هپاتيت، به‌ويژه هپاتيت B، ارتباط داشت، اما همچنان‌که سرطان کبد ناشي از هپاتيت B وجود دارد، سهم‌سرطان‌هاي کبدي مرتبط با کبد چرب تشخيص‌داده‌نشده نيز در حال افزايش است. به همين دليل سرطان کبد با شتاب در حال افزايش است و بايد نسبت به اين موضوع هوشيارتر باشيم.

لنکراني در پاسخ به پرسشي درباره داروهاي گياهي نيز گفت: اين تصور که داروهاي گياهي بي‌خطر نيستند، اشتباه است. افراد مي‌بايست به مستندات علمي توجه کنند؛ چرا که درباره برخي ادعاها تعارض منافع مطرح است به طور مثال، مصرف بيش از حد عرق کاسني مي‌تواند سبب افزايش آنزيم کبد شود.

لنکراني درباره تاثير عوامل رواني بر بيماري‌هاي گوارشي گفت: ارتباط ميان شرايط رواني و برخي بيماري‌هاي گوارشي شناخته‌شده است. براي مثال بيماري‌هايي مانند سندرم روده تحريک‌پذير و سوءهاضمه در شرايط اضطراب و نگراني تشديد مي‌شوند، اما درباره بيماري‌هاي مزمن‌تر همچنان بحث و بررسي علمي ادامه دارد.

وزير اسبق بهداشت درباره شيوع رفلاکس گفت: گزارش‌هاي مختلف، شيوع رفلاکس معده در استان‌هاي مختلف را نشان مي‌دهند. آمار و ارقام، شيوع 15 تا 45 درصدي اين بيماري را نشان مي‌دهد؛ بيماري که ارتباط زيادي با عادات غذايي دارد.

وي در ادامه به موضوع فرسودگي شغلي کارکنان حوزه سلامت اشاره کرد و گفت: در شرايط جنگي، علاوه بر سلامت روان جامعه، بايد به سلامت روان کارکنان نظام سلامت نيز توجه کنيم. يکي از معضلاتي که ممکن است در اثر فشار کاري ايجاد شود، فرسودگي شغلي و حتي خروج نيروها از نظام سلامت است.

لنکراني افزود: در مطالعه‌اي چندمرکزي که نتايج آن منتشر شده است، ميزان تمايل به خروج از خدمت در ميان پرستاران بالا بود و بيش از 50 درصد آنها تمايل داشتند شغل خود را تغيير دهند.

اهميت تغذيه در بروز بيماري‌هاي گوارشي

سيد مويد علويان، رئيس انجمن مطالعات بيماري‌هاي کبدي ايران نيز در اين نشست با تاکيد بر نقش تغذيه در سلامت گفت: وقتي از سلامت مواد غذايي صحبت مي‌کنيم، بايد ديد مواد غذايي در چه شرايطي توليد، ذخيره، فرآوري، توزيع و مصرف مي‌شوند و حتي در آشپزخانه با چه روغني پخته و سر سفره ارائه مي‌شوند.

رئيس انجمن مطالعات بيماري‌هاي کبد ايران تصريح کرد: نحوه نگهداري، ذخيره‌سازي و پخت مواد غذايي همگي بر سلامت انسان و از جمله بيماري‌هاي متابوليک و سرطان‌ها اثرگذار هستند.

علويان با اشاره به عوامل موثر بر چاقي گفت: بخشي از چاقي ناشي از کم‌تحرکي، بخشي مربوط به تغذيه ناسالم و بخشي نيز مربوط به تغذيه ناسالم و خطرناک است.

وي توضيح داد: منظور از تغذيه ناسالم، مصرف مواد قندي، شکر، نمک و غذاهاي پرکالري بيش از حد است، اما منظور از تغذيه خطرناک اين است که ممکن است مواد غذايي حاوي سموم يا ترکيباتي باشند که براي سلامت مضر هستند.

علويان با اشاره به ارتباط خواب و بيماري‌هاي متابوليک گفت: اختلالات خواب مي‌تواند در ايجاد يا تشديد برخي بيماري‌هاي گوارشي و کبدي نقش داشته باشد.

وي افزود: از سوي ديگر، زماني‌که فرد ورزش مي‌کند، وزن خود را کنترل مي‌کند و وضعيت متابوليک و ميزان مصرف قند خود را بهبود مي‌دهد، خواب او نيز بهتر مي‌شود.

رئيس انجمن مطالعات بيماري‌هاي کبد ايران ادامه داد: افرادي که به دليل شغل خود شيفت شب دارند و الگوي خواب نامنظمي را تجربه مي‌کنند نيز بيشتر در معرض برخي بيماري‌ها قرار دارند.

نسخ تجويزي متخصصان گوارش پايين‌تر از ميانگين

در افتتاحيه پنجمين همايش جامع گوارش و کبد که امروز (17 شهريور) در مرکز همايش‌هاي رازي دانشگاه علوم پزشکي ايران برگزار شد؛ محمد رئيس زاده، رئيس کل سازمان نظام پزشکي کشور نيز اظهار کرد: 815 فوق‌تخصص گوارش در کشور حضور دارند و ارائه خدمت مي‌کنند و بيش از 3 ميليون ويزيت در سال گذشته داشته‌اند.

رئيس‌کل سازمان نظام پزشکي درباره متوسط اقلام دارويي در نسخ پزشکي گفت: ايده‌ال سازمان جهاني بهداشت براي اقلام نسخ پزشکي 3 قلم است اما اين ميزان در کشور حدود 3.21 است. متوسط اقلام نسخ پزشکي براي متخصصان حوزه گوارش 2.84 است و اين در حالي است که اين رشته به دارودرماني وابسته است. اميدوارم ساير رشته‌ها نيز به تجويز منطقي دارو توجه کنند تا به نرم جهاني برسيم.

او با بيان اينکه حوزه پزشکي کشور يک گنجينه عظيم است، گفت: گنجينه عظيم پزشکي کشور در هيچ تمدني وجود ندارد. به طور قطع، کشور در هيچ حوزه‌اي مانند حوزه سلامت در ارتباط با‌تربيت نيروي انساني و ارائه خدمات به خودکفايي نرسيده است.

او با بيان اينکه وضعيت اقتصاد سلامت کشور بيمارگونه است، توضيح داد: اقتصاد سلامت با توجه به پيشرفت‌هاي پزشکي کشور رشد نکرده است. تاخير در پرداخت‌ها از سوي سازمان‌هاي بيمه‌گر مشکل‌ساز شده و شرايط به اين شکل قابل‌ ادامه دادن نيست. تصميم بر اين بود که سازمان‌هاي بيمه‌گر تامين کننده منابع پايدار نظام سلامت باشند اما شرايط برعکس است و نظام سلامت تامين کننده منابع سازمان‌هاي بيمه‌گر است.

برگزاري همزمان سه همايش در قالب يک رويداد

در ادامه اين همايش نيز، اميرپاشا طبائيان، معاون آموزشي سازمان نظام پزشکي و دبير اجرايي همايش گفت: بزرگ‌ترين رويداد در حوزه گوارش در حال برگزاري است. حدود 1800 پزشک در اين همايش حضور دارند و 300 نفر به سخنراني خواهند پرداخت.

او ادامه داد: دو انجمن «آندوسکوپي گوارشي ايران» و «مطالعات کبدي ايران» سه کنگره همايش «هپاتيت تهران»، «همايش جامع آندوسکوپي‌هاي پيشرفته» و «جامع گوارش و کبد» را برگزار مي‌کنند.

او با بيان اينکه 24 کارگاه آموزشي در اين رويداد بزرگ خواهيم داشت، تصريح کرد: يکي از اين کارگاه‌ها براي پرستاراني است که در حوزه آندوسکوپي فعاليت مي‌کنند.