تعداد قطارهاي مسير ايران و چين سه‌رقمي شد

ادعاهايي که حتي پاي تحريم‌هاي جديد آمريکا را نيز به ميان کشيد. با اين حال، راه‌آهن ايران اين خبرها را تکذيب کرده و آمارهاي جديد از روندي متفاوت حکايت دارد؛ روندي که نشان مي‌دهد تجارت ريلي چين و ايران نه‌تنها متوقف نشده، بلکه در ماه‌هاي اخير رشد قابل توجهي داشته است.نقي‌زاده، مديرکل بازرگاني خارجي راه‌آهن، با اشاره به وضعيت مرزهاي ريلي کشور اعلام کرد که مبادلات قطارها در مرزهاي سرخس و اينچه‌برون به‌صورت عادي ادامه دارد و هيچ توقفي در پذيرش و اعزام قطار در مرزهاي ريلي کشور ايجاد نشده است.

اهميت اين موضوع زماني بيشتر مشخص مي‌شود که به آمار حمل ريلي چين و ايران نگاه کنيم. به گفته مديرکل بازرگاني خارجي راه‌آهن، حمل کالا از چين به ايران از مسير قزاقستان و ترکمنستان در مدت اخير چندين برابر شده و تعداد قطارهاي اين مسير از حدود 7 قطار در سال به روزانه 3 قطار رسيده است؛ تغييري که نشان‌دهنده افزايش تقاضا براي استفاده از مسير ريلي شمالي ايران است.اين مسير از چين آغاز شده و پس از عبور از قزاقستان و ترکمنستان، از طريق مرز اينچه‌برون وارد شبکه ريلي ايران مي‌شود. در کنار آن، مسير ديگري نيز براي انتقال کالا از چين فعال است که کالاها پس از رسيدن به بندر آکتائو در قزاقستان، از طريق درياي خزر به بنادر شمالي ايران منتقل مي‌شوند.ترکمنستان در اين شبکه جايگاه ويژه‌اي دارد؛ چراکه از يک سو حلقه اتصال ايران به آسياي مرکزي، چين و روسيه محسوب مي‌شود و از سوي ديگر بخشي از مسير شاخه شرقي کريدور شمال- جنوب نيز از خاک اين کشور عبور مي‌کند. بر اساس اظهارات راه‌آهن، حجم مبادلات کالايي سالانه در اين مسير به حدود 4 ميليون تن مي‌رسد که بخش عمده آن ترانزيتي است.افزايش تقاضا باعث شده توسعه مرزهاي شمالي نيز در دستور کار قرار گيرد.

مرزهاي سرخس و اينچه‌برون در حال حاضر مجموعاً حدود 5 ميليون تن عملکرد دارند، اما هدف‌گذاري راه‌آهن افزايش ظرفيت اين دو مرز به بيش از 10 ميليون تن است. توسعه خطوط ريلي اينچه‌برون، افزايش تجهيزات بارگيري و تخليه، اصلاح رويه‌ها و رفع موانع لجستيکي از جمله اقداماتي است که براي رسيدن به اين هدف دنبال مي‌شود.

در سوي ديگر، فعالان تجاري نيز بر ضرورت استفاده گسترده‌تر از اين ظرفيت تأکيد دارند. پيمان سنندجي، رئيس کميسيون حمل‌ونقل و لجستيک اتاق تهران، اعلام کرده که در شرايط محدوديت مسيرهاي دريايي، کريدورهاي ريلي و زميني چين اهميت بيشتري پيدا کرده‌اند.

به گفته او، انتقال کالا از چين به ايران از مسير ريلي، در صورت نبود اختلال، حدود سه تا چهار هفته زمان مي‌برد.مسئولان همچنين به دنبال افزايش بهره‌وري اين مسير هستند. استفاده از کانتينرهاي برگشتي براي صادرات کالاهاي ايراني، توسعه قطارهاي باري، کاهش زمان توقف در مرزها و اصلاح رويه‌هاي گمرکي مي‌تواند هزينه بالاتر حمل ريلي نسبت به دريا را تا حدي جبران کند.در همين حال، توسعه بنادر شمالي نيز بخشي از اين راهبرد است. بنادر اميرآباد و کاسپين به شبکه ريلي سراسري متصل هستند و عملکرد ريلي آنها نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهي داشته است.بنابراين، در حالي که جنجال‌هاي اخير درباره توقف مسير ريلي چين و ايران نگراني‌هايي ايجاد کرده، داده‌هاي اعلام‌شده از سوي راه‌آهن تصوير ديگري ارائه مي‌دهد. افزايش تعداد قطارهاي چين از 7 قطار در سال به 3 قطار در روز، در کنار برنامه افزايش ظرفيت مرزهاي شمالي، نشان مي‌دهد مسير ريلي چين- ايران در حال تبديل شدن به يکي از گزينه‌هاي مهم تجارت خارجي کشور است؛ مسيري که براي تثبيت آن، بيش از هر چيز به توسعه زيرساخت، کاهش توقف‌هاي مرزي و هماهنگي ميان کشورهاي مسير نياز دارد.

در روزهايي که محدوديت‌هاي دريايي باعث افزايش اهميت مسيرهاي زميني و ريلي ايران شده، آمارها از رشد قابل توجه تردد قطارهاي چين در مسير ايران حکايت دارد. تعداد قطارهاي چين به ايران در اين مسير حدود سه برابر شده و به يک قطار در هر سه تا چهار روز رسيده است. هم‌زمان، روسيه نيز ارسال محموله‌هاي خود به ايران از مسير اينچه‌برون (مرز مشترک ريلي با ترکمنستان) را آغاز کرده و بر اهميت اين شاهراه ريلي افزوده است. در چنين شرايطي، هدف قرار گرفتن پل «آق‌تکه‌خان» در آق‌قلا که در اواسط تيرماه رخ داده بود، اهميت راهبردي اين مسير را بيش از پيش نمايان مي‌کند؛ مسيري که مي‌تواند بخشي از فشار ناشي از محدوديت‌هاي دريايي را خنثي کند. حتي سه‌برابر شدن قطارهاي چين نيز ظاهراً آن‌قدر براي ترامپ مهم بود که اين‌بار آق‌قلا را هدف گرفت.