ترکيه در آستانه بزرگترين فزايش تاريخي قيمت بنزين

قيمت بنزين در بخش اروپايي استانبول تا روز جمعه 25 سپتامبر، حدود 80.40 لير در هر ليتر بوده است. اگر تا پيش از اول اکتبر افزايش يا تخفيف ديگري اعمال نشود، پيش‌بيني مي‌شود اين افزايش برنامه‌ريزي‌ شده، قيمت را به بالاي 90 لير در هر ليتر برساند.

حذف سازوکار حمايتي ماليات سوخت

دولت ترکيه اين سازوکار را که به عنوان «سيستم ماليات سوخت با مقياس متغير» شناخته مي‌شود و پيش‌تر در فوريه 2022 متوقف شده بود، در ماه مارس و پس از آغاز تجاوز آمريکايي صهيوني به ايران و بحران تنگه هرمز مجددا احيا کرد تا از مصرف‌کنندگان در برابر افزايش قيمت سوخت محافظت کند. در اين سيستم، تغييرات قيمت جهاني نفت و نرخ ارز تا حدي از طريق تعديل ماليات بر مصرف ويژه سوخت خنثي مي‌شود.

هنگامي که قيمت‌هاي پالايشگاهي افزايش مي‌يابد، ميزان «ماليات بر مصرف ويژه» سوخت تا سقف 75 درصد آن افزايش، کاهش مي‌يابد تا تاثير آن بر قيمت نهايي براي مصرف‌کننده محدود شود. زماني که قيمت‌ها کاهش مي‌يابد، «ماليات بر مصرف ويژه» سوخت تا سقف 75 درصد آن کاهش، افزايش مي‌يابد و به دولت اجازه مي‌دهد بخشي از کاهش مالياتي قبلي را جبران کند.

محمد شيمشک، وزير خزانه‌داري و دارايي ترکيه، در ماه مه اعلام کرد که اجراي اين سيستم در دو ماه نخست، 90 ميليارد لير براي دولت هزينه داشته و در صورت تداوم اين روند، هزينه آن براي کل سال ممکن است به حدود 600 ميليارد لير (12.3 ميليارد دلار) برسد. دولت ترکيه در تاريخ سوم ژوئيه (12 تير) خبر از حذف تدريجي اين سيستم داد و به اين ترتيب که سهم جبران افزايش قيمت پالايشگاهي از طريق کاهش «ماليات بر مصرف ويژه» از 50 درصد (تا 31 ژوئيه)، به 25 درصد (بين اول اوت تا 30 سپتامبر) کاهش يافت و در نهايت اين سازوکار در اول اکتبر به‌طور کامل متوقف مي‌شد.

هنوز تصميمي درباره ماليات جديد سوخت گرفته نشده است

مقامات اين حوزه به خبرگزاري «آنکا» (ANKA) گفتند که دولت همچنان ممکن است تصميمي جديد، مشابه رويکرد مرحله‌اي اتخاذ شده براي گازوئيل، اعلام کند اما تاکنون چنين اقدامي صورت نگرفته است.

دولت ترکيه در ماه اوت، اين سيستم را براي گازوئيل متوقف کرد و در عوض، به‌طور موقت «ماليات بر مصرف ويژه» را از قيمت‌هاي پمپ‌بنزين حذف کرد؛ با اين شرط که اين ماليات تا پايان سال، طي افزايش‌هاي ماهانه 3 ليره‌اي، مجددا اعمال شود. بنابراين، ميزان «ماليات بر مصرف ويژه» در سپتامبر 3 لير، در اکتبر 6 لير، در نوامبر 9 لير و در دسامبر 12 لير افزايش مي‌يابد.

بر اساس داده‌هاي خزانه‌داري، درآمدهاي حاصل از «ماليات بر مصرف ويژه» براي فرآورده‌هاي نفتي در بازه زماني مارس تا اوت، نسبت به سال قبل نزديک به 60 درصد کاهش يافت که معادل افتي 148.6 ميليارد ليري (3 ميليارد دلار) است. از زمان آغاز تجاوز نظامي آمريکا و رژيم صهيونيستي به ايران در 28 فوريه (9 اسفند)، قيمت بنزين در ترکيه با وجود کاهش‌هاي مالياتي، بيش از 40 درصد و قيمت گازوئيل 54.9 درصد افزايش يافته است.

بر اساس گزارش ترکيه تودي، قيمت سوخت در جايگاه‌هاي عرضه بر اساس قيمت‌هاي بين‌المللي فرآورده‌هاي پالايش‌ شده، حاشيه سود پالايش، نرخ برابري لير ترکيه در برابر دلار و همچنين ماليات‌ها و ساير هزينه‌ها تعيين مي‌شود. قيمت نهايي شامل سهم درآمد دولت، حاشيه سود توزيع‌کننده و فروشنده، هزينه‌هاي حمل‌ونقل، «ماليات بر مصرف ويژه» و ماليات بر ارزش افزوده است.