آثار وحشتناک تخريب کابل‌هاي زيردريايي اعراب در خليج فارس

مؤسسه کشور‌هاي عربي حاشيه خليج فارس در واشنگتن در مقاله‌اي نوشته است: «برخي از تهديد‌هاي تهران در طول جنگ، که فراتر از هدف قرار دادن مسير‌هاي کشتيراني يا مختل کردن جريان انرژي است، همچنان جاي نگراني دارد.

به ويژه اينکه در طول جنگ، ايران کارزار فشار خود را به زيرساخت‌هاي ديجيتال منطقه نيز گسترش داد. سرلشکر ابراهيم ذوالفقاري، رئيس قرارگاه خاتم‌الانبياي نيرو‌هاي مسلح ايران، در ماه مه اعلام کرد که ايران بر کابل‌هاي اينترنتي زيردريايي ماليات وضع خواهد کرد.

علاوه بر اين، رسانه‌هاي وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، خواستار اقداماتي براي ايجاد درآمد از کابل‌هاي زيردريايي اينترنت، از طريق مجوز‌ها و عوارض، و احتمالاً محدود کردن اين کابل‌ها در منطقه شدند.

اين تغيير رويکرد از سوي تهران به سمت يک استراتژي ترکيبي و مبتني بر فشار در تنگه، در صورت از سرگيري خصومت‌ها و شکست مذاکرات، مي‌تواند دوباره ظاهر شود و اين آبراه را از يک گلوگاه صرف انرژي به مانعي براي اقتصاد ديجيتال منطقه تبديل کند.

از گلوگاه انرژي تا فشار ترکيبي

در ماه آوريل، مجمع جهاني اقتصاد، بحران کشتيراني در تنگه هرمز را بزرگ‌ترين اختلال در عرضه در تاريخ بازار‌هاي نفت توصيف کرد. تأثير آن حتي در کاهش صادرات کالا‌هاي غيرنفتي، از جمله گوگرد، متانول و آلومينيوم نيز مشهود است.

همزمان، از آغاز جنگ بيش از يک ميليون مورد اختلال در جي‌پي‌اس (GPS jamming) رخ داده است که 98 درصد از آنها در خليج فارس بوده است.

توماس ويتينگتون از مؤسسه سلطنتي ايالات متحده خاطرنشان کرد که ايران، ساير کشور‌هاي حاشيه خليج فارس و همچنين ايالات متحده اين کار را انجام مي‌دهند.

با اين حال، او تأکيد کرد که تهران بر فناوري‌هاي اختلال در جي‌پي‌اس تسلط يافته و تجهيزاتي از روسيه خريداري و توانمندي‌هاي داخلي خود را گسترش داده است.

افزون بر اين، ميشل باکمن، تحليلگر ارشد اطلاعات دريايي در شرکت Windward، گفت که نفتکش‌هاي ايراني اقدامات فريبنده‌اي در کشتيراني انجام دادند، موقعيت خود را جعل کردند و در «تاريکي» حرکت کردند در حالي که سيستم‌هاي شناسايي خودکار خود را خاموش کرده بودند.

وال‌استريت ژورنال همچنين گزارش داد که کشتي‌هاي فعال در نزديکي تنگه دچار «جعل موقعيت جي‌پي‌اس» شدند؛ تاکتيک‌هاي فريبنده‌اي که دولت‌ها براي منحرف کردن کشتي‌ها از مقصد اصلي و برنامه‌ريزي‌شده‌شان به کار مي‌برند.

ايران هشدار‌هاي رسمي صادر کرد که کابل‌هاي زيردريايي جنبه‌اي آسيب‌پذير از اقتصاد ديجيتال منطقه هستند. در صورت شکست تلاش‌هاي صلح و ازسرگيري درگيري نظامي، اين آسيب‌پذيري‌هاي منطقه‌اي مي‌توانند با افزايش احتمال حملات مورد بهره‌برداري قرار گيرند و توجه فوري سياست‌گذاران خليج فارس را مي‌طلبند.

در طول جنگ، خبرگزاري وابسته به سپاه مقاله‌اي منتشر کرد که کابل‌هاي اينترنتي زيردريايي را به عنوان نقاط فشار استراتژيک ترسيم مي‌کرد؛ اين مقاله تنها چند ماه پس از آن منتشر شد که ايران با پهپاد به مراکز داده آمازون در امارات متحده عربي و بحرين حمله کرد.

براي سياست‌گذاران و ذي‌نفعان امنيت دريايي براي اقتصاد‌هاي ديجيتال در منطقه، اين موضوع تهديد‌هاي متعددي ايجاد مي‌کند.

نخست، ديد دريايي در درياي عمان و تنگه هرمز در طول درگيري کاهش يافت و تا اوايل ماه مه، اختلال در جي‌پي‌اس تا 470 کشتي را تحت تأثير قرار داد.

کابل‌هاي زيردريايي که در سراسر جهان تخمين زده مي‌شود حدود 99 درصد از ترافيک جهاني اينترنت را حمل مي‌کنند، نيز در معرض تهديد هستند؛ از جمله کابل‌هاي فيبر نوري و برقي که براي شبکه‌سازي ابري، خدمات تجارت الکترونيک و تراکنش‌هاي آنلاين حياتي هستند که براي کشور‌هاي عربي حاشيه خليج فارس که در تلاش براي گذار به اقتصاد‌هاي پس از نفت هستند، ضروري مي‌باشند.

در طول سال‌ها، عربستان سعودي و امارات متحده عربي هر يک ميليارد‌ها دلار براي ديجيتالي کردن اقتصاد‌هاي خود و ايجاد زيرساخت‌هاي هوش مصنوعي سرمايه‌گذاري کرده‌اند.

رياض قصد دارد ده‌ها ميليارد دلار را به عنوان بخشي از چشم‌انداز 2030 در زيرساخت‌هاي داده‌اي خود سرمايه‌گذاري کند.

افزايش تنش‌ها بين تهران و ابوظبي، که در صورت ازسرگيري خصومت‌ها بين ايران و ايالات متحده مي‌تواند دوباره شعله‌ور شود، احتمال حملات به کابل‌هاي زيردريايي کليدي را افزايش مي‌دهد؛ از جمله شبکه نوري FLAG Alcatel-Lucent به طول 7000 مايل که امارات را به عربستان سعودي، قطر، کويت، سودان، مصر، عراق، يمن، هند، مالديو و سري‌لانکا متصل مي‌کند، و همچنين کابل آسيا-آفريقا-اروپا-1 به طول 15500 مايل که تنگه هرمز را به آب‌هاي خليج فارس متصل مي‌کند.

نياز به راهبرد‌هاي امنيتي جامع و در حال تکامل

تهديد کابل‌هاي زيردريايي از سوي ايران به وضوح چالش‌هايي را براي راهبرد‌هاي امنيتي کشور‌هاي عربي حاشيه خليج فارس، به ويژه عربستان سعودي، قطر و امارات که همگي به طور مستقيم از بمباران‌هاي قبلي ايران متأثر شده‌اند، ايجاد مي‌کند.

چارچوب‌هاي موجود حاکميت دريايي به محافظت از ترافيک نفتکش‌ها و آزادي کشتيراني محدود هستند، نه زيرساخت‌هاي ديجيتال.

براي مثال، امارات در بحبوحه بحران بر تغيير مسير نفتکش‌هاي خود از طريق بنادر فجيره و خور فکان متمرکز شد. اين کشور هنوز اقدامات يا طرح‌هاي اضطراري براي حفاظت از زيرساخت‌هاي ديجيتال زيرآبي خود اتخاذ نکرده است.

همزمان، تلاش‌هايي از سوي ابوظبي، رياض و ساير دولت‌هاي منطقه براي راه‌اندازي مسير‌هاي زميني جديد از جمله مسير ابريشم‌لينک (SilkLink) به طول 2800 مايل از طريق سوريه و اتصالات به اردن، لبنان و ترکيه در جريان است.

به طور مشابه، عربستان سعودي رويکرد مديريت بحران خود را در صد و يازدهمين نشست کميته ايمني دريايي در سازمان بين‌المللي دريانوردي در ماه مه، با حمايت از تعهدات بين‌المللي براي تضمين پايداري زنجيره‌هاي تأمين، پرداختن به وضعيت ملوانان و فعال‌سازي مسير‌هاي جايگزين، مجدداً تأييد کرد.

با اين حال، عمليات بازدارندگي دريايي موجود عربستان و امارات بايد تکامل يافته و گسترش يابد تا به تهديد وجودي از سوي تهران براي اقتصاد ديجيتال خليج فارس پاسخ دهد.

عدم وجود سازوکار‌هاي حفاظتي منطقه‌اي براي مقابله با اين تهديد، کشور‌هايي مانند قطر را بر آن داشته تا اقدامات يکجانبه‌اي از جمله ساخت کابل‌هاي اضافي از طريق اپراتور دولتي اوردو (Ooredoo) را دنبال کنند.

با اين حال، ماهيت يکپارچه کابل‌هاي زيردريايي براي اقتصاد‌هاي ديجيتال کشور‌هاي عربي حاشيه خليج فارس، رويکرد‌هاي يکپارچه و جامع را ايجاب مي‌کند.

چنين رويکرد‌هايي که امنيت دريايي را با حفاظت از زيرساخت‌ها تلفيق مي‌کنند، براي جريان بدون مانع داده‌ها و تاب‌آوري ديجيتال حياتي هستند.»