از کسب و کار 80 هزار ميليارد توماني کنکور تا چرخه معيوب پولدارتر شدن پولدارها و جاي خالي عدالت آموزش

رقابت اصلي اين آزمون پراسترس و البته درآمدزا براي کاسبان آن، فقط براي 15 درصد از صندلي‌هاي دانشگاه است، 15 درصدي که جوانان تصور مي‌کنند، تمام خوشبختي آينده آنها در نشستن برروي اين صندلي‌ها تضمين مي‌شود و مابقي صندلي‌ها با لحاظ سوابق تحصيلي پرمي‌شود.

مسؤولان از مجلس شوراي اسلامي تا شوراي عالي انقلاب فرهنگي براي حل مشکلات اين آزمون هم ورود کردند اما تا سال 1401 نتوانستند ضربه کاري به اين غول بي شاخ و دم پراسترس وارد کنند.

* بيش از 60 درصد ورودي‌هاي دانشگاه‌ها دچار مشکلات روحي ناشي از کنکور شدده بودند

فشارهاي کنکور به حدي رسيده بود که بيش از 60 درصد ورودي‌هاي دانشگاه‌ها دچار مشکلات روحي ناشي از اين آزمون شدده بودند، ميانگين معدل فارغ‌التحصيلان آموزش و پرورش به 12 و حتي در برخي از موارد به زير 10 رسيده بود و دانش‌آموزان سال‌هاي آخر تحصيل در دبيرستان را در آموزشگاه‌ها براي آمادگي کنکور مي‌گذراندند، اين التهاب حتي به دوره ابتدايي هم کشيده شده بود.

از سوي ديگر طبق آمار منتشر شده 80 درصد 3 هزار رتبه برتر کنکور در رشته هاي مختلف مربوط به دهک هاي هشتم، نهم و دهم بود و هفت دهک اول که از متوسط درآمد کمتري برخوردارند تنها 20 درصد از دانش آموزان داراي رتبه هاي يک تا 10 کنکور را تشکيل مي‌دادند.

همچنين در رشته‌هاي پرطرفدار پزشکي، دندانپزشکي و داروسازي نيز 86 درصد قبولي‌ها متعلق به سه دهک بالاي اقتصادي بوده و سهم هفت دهک ديگر در قبولي رشته‌هاي پرطرفدار تنها 14 درصد بود.

برهمين أساس در راستاي کيفي سازي آموزش و برقراري عدالت مصوبه کنکوري شوراي عالي انقلاب فرهنگي 25 تيرماه 1401 توسط رئيس جمهور ابلاغ شد که بر اساس آن کنکور 2 بار در سال برگزار و در آزمون سال‌هاي 1402 و 1403 فقط سوابق تحصيلي سال دوازدهم با تاثير قطعي درنظر گرفته مي‌شود و در کنکور سال 1404 معدل سال يازدهم نيز اضافه مي‌شود و در کنکور سال 1405 سوابق تحصيلي سال دهم هم اضافه خواهد شد.

با اين مصوبه، سنجش داوطلبان براي ورود به دانشگاه به دو بخش تقسيم مي‌شود که يک بخش مربوط به سوابق تحصيلي و بخش ديگر مربوط به نمره کنکور است. تاثير قطعي سوابق تحصيلي در سال 1402 صرفا 40 درصد، در سال 1403 به 50 درصد تاثير قطعي مي‌رسد و در سال 1405 به 60 درصد تاثير قطعي خواهد رسيد.

اين مصوبه پس از ابلاغ حاشيه‌هاي زيادي داشت، به طوري که سعيدرضا عاملي دبير وقت شوراي عالي انقلاب فرهنگي تاکيد کرد که وسوسه گردش مالي 80 هزار ميليارد توماني حوزه کسب و کار کنکور، تقابل عده‌اي در مخالفت با مصوبه اخير اين شورا براي سامان‌دهي ضوابط سنجش و پذيرش متقاضيان ورود به دانشگاه‌ها را به دنبال داشته است.

* شاهد معدل‌هاي 10 تا 12در رتبه‌هاي يک رقمي و دو رقمي کنکور هستيم

به گفته عاملي به دليل وجود يک سيستم غلط مبتني بر مهارت تست‌زني در نظام سنجش و پذيرش شاهد معدل‌هاي 10 تا 12در رتبه‌هاي يک رقمي و دو رقمي کنکور هستيم.

نشست‌هاي زيادي هم براي تشريح اين مصوبه کنکوري شوراي عالي انقلاب فرهنگي برگزار و 2 نوبت هم آزمون سراسري براساس اين مصوبه برگزار شد.

به گفته سيدجلال موسوي معاون نظارت و راهبري ستاد تعليم و تربيت شوراي عالي انقلاب فرهنگي وقتي مناطق کشور را هم بررسي مي‌کنيم مرفه‌ترها نتايج بهتري دارند، در ميان 10 منطقه اول هشت منطقه از تهران و 2 منطقه از شهرستان هستند که آن 2  شهر هم باز از کلانشهرهايي در حد تهران هستند و که نشان مي‌دهد گرفتار بي عدالتي در آموزش هستيم.

اما نتايج مصوبه کنکوري شوراي عالي انقلاب فرهنگي که 2 مرحله از آزمون آن برگزار شده است، در کجا مشخص شد؟

يکي از عمده‌ترين مشکلات آموزش عالي چرخه معيوب پولدارتر شدن پولدارهاست، به عبارتي حدود 50 درصد ورودي دانشگاه‌هاي برتر کشور از دهک دهم هستند، افراد مرفه و پولدار به دانشگاه خوب مي‌آيند، استاد خوب، تجهيزات خوب و مدرک تحصيلي خوب که اين مدرک در اشتغال افراد هم بسيار تاثيرگذار است.

طبق آماري که منتشر شده است، اعمال سوابق تحصيلي در هشت استان بيش از 70 درصد سبب افزايش سهم آن استان از رتبه‌هاي برتر شده است.

همچنين از بين 11 استاني که تناسب آنها بيش از يک است، سوابق تحصيلي در 7  استان بيش از 60 درصد سبب تعديل سهم آن استان از رتبه‌هاي برتر شده است. اين روند اگر ادامه يابد در بسياري از شهرهاي کشور شاهد حضور بيشتر داوطلبان در دانشگاه‌هاي کشور خواهيم بود و چه بسا فاصله طبقاتي کمتر مي‌شود.

حال طي روزهاي اخير مجلس شوراي اسلامي مصوب کرده است که کنکور سال‌هاي 1403، 1404 و 1405 به روال سال‌هاي قبل از کنکور 1402 برگزار و تا کنکور سال 1406، معدل در آزمون سراسري تأثير نداشته باشد. اين مصوبه در صورت تاييد شوراي نگهبان اجرا مي شود.

محمدمهدي زاهدي عضو کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي و وزير اسبق علوم، تحقيقات و فناوري با اشاره به اتفاقات روز تصميم‌گيري درباره کنکور در مجلس مي‌گويد: برخي فضايي ايجاد کردند به اين معنا که گويا امسال براي اولين بار تاثير معدل قطعي شده است، برخي به صورت افراطي‌تر عمل کردند گويا امسال براي اولين بار آزمون استاندارد برگزار شده است و حتي برخي ديگر با يک فضاسازي ادعا مي‌کردند که برخي مدارس به دانش‌آموزان نمره مي‌دهند و اين مسأله سبب مي‌شود که دانش آموزان مناطق محروم يا دانش آموزان مدارس دولتي ضرر کنند در حاليکه هيچ يک از اين صحبت ها درست نبود و در آزمون استداندارد نه معلم مدرسه نه مسؤولان مدرسه حتي در شهري که دانش آموز درس مي‌خواند هيچکس نفوذي در آزمون ندارند که نمره‌اي کم و زياد شود يا به تعبير برخي پول بدهند و نمره بخرند، پس اين فضاسازي‌ها از اساس باطل است.

اين عضو کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي با بيان اينکه از سال 87 براساس برقراري عدالت آموزشي و اينکه فهم کتاب، تفکر و خلاقيت جايگزين تست زني شود موضوع حذف کنکور مطرح شد، مي‌گويد: موضوع حذف کنکور از سال 87 دقيقا در راستاي عدالت آموزشي مطرح بود و بحث دوم آن اين مسأله بود که روي توان فکري، خلاقيت و نوآوري دانش آموزان تمرکز کنند تا اينکه تست زني را به عنوان يک مهارت به جوانان ياد دهيم و به قدري به قول معروف آش شور شد که تست زني به عنوان ورودي مؤسسات ديگر هم استفاده مي‌شد، حتي براي مدارس تيزهوشان هم استفاده مي‌شد يعني کاري مي‌کردند که به جاي کار کردن بچه‌ها روي مهارت، خلاقيت و نوآوري بر روي مهارت تست‌زني کار کنند و در حال حاضر مي‌بينيد که گرايش به رشته رياضي کم و گرايش به رشته تجربي به طور وحشتناک زياد شده است.

زاهدي مي‌افزايد: البته دروس عمومي با کار خوب شورايعالي انقلاب فرهنگي به صورت تشريحي در آزمون‌هاي استاندارد ارزيابي مي‌شود، يعني دانش‌آموزان دقيق مطالعه کنند و مطالب را عمقي ياد بگيرند نه به صورت تست‌زني؛ اين کار بسيار خوب شورايعالي انقلاب فرهنگي بود چرا که بچه‌ها ديگر به درس عمومي بها نمي‌دادند و فقط کتب تست را خريداري مي‌کردند يا به کلاس کنکور مي‌رفتند، در کلاس‌هاي درس حاضر نمي‌شدند که معلم به صورت محتوايي با آن‌ها کار کند، اين مسأله را مي‌توانيد از معلمان اين دروس سوال کنيد.

وي مي‌گويد: ممکن است سؤال اساسي در اين زمينه مطرح شود که مگر معلماني شبيه به معلمان شهرهاي بزرگ در مناطق محروم نيستند، يا آيا کارآيي معلمي که معمولا کم تجربه هست و در مناطق محروم و دورافتاده تدريس مي‌کند به اندازه معلمان شهرهاي بزرگ است؟ اين سوال دقيقي است و براين اساس منطقه بندي شد که در کنکور هم مناطق يک و 2 و 3 وجود داشت و قرار شد که ترازبندي هم شود.

به گفته زاهدي، ترازبندي يعني اثرگذاري در اعلام نتيجه نهايي براساس نواحي مختلف کشور و براساس تراز منطقه‌اي صورت گيرد، ممکن است امسال در عمل دقيقا اين کار انجام نشده باشد و سيستم اجرايي اشکال داشته باشد ولي اساس تفکر کار خوبي بود.

اين روزها توپ تصميم‌گيري درباره چگونگي برگزاري آزمون سراسري، لحاظ دروس عمومي در کنکور و شرط معدل در زمين شوراي نگهبان است، نگاه‌ها به تدبير اين شوراست تا با بتواند عدالت آموزشي را برقرار کند.