گيلان پيرترين استان کشور شد

ايران در حال تجربه يک «گذار جمعيتي» سريع است؛ به اين معنا که ساختار سني جامعه از حالت جوان‌محور به سمت سالمندي در حال حرکت است. افزايش ميانگين اميد به زندگي، اگرچه نشان‌دهنده بهبود سلامت عمومي است، اما همزمان چالش‌هاي جديدي را براي زيرساخت‌هاي کشور ايجاد کرده است.

يکي از اصلي‌ترين چالش‌ها، عدم آمادگي سيستم‌هاي حمايتي براي مديريت «سالمندي فعال» است. با افزايش جمعيت افراد بالاي 60 سال، فشار بر سيستم‌هاي درماني براي مديريت بيماري‌هاي مزمن و غيرواگير (مانند ديابت و بيماري‌هاي قلبي) به شدت افزايش مي‌يابد.

 از سوي ديگر، تغيير الگوي خانواده‌ها از مدل‌هاي گسترده به خانواده‌هاي هسته‌اي، باعث شده است که حمايت اجتماعي و خانوادگي از سالمندان تضعيف شود و پديده «تنهايي در سالمندي» به يک بحران رواني-اجتماعي تبديل شود.

فربد عبادي‌آذر، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکي ايران با اشاره به اهميت برنامه‌هاي سلامت سالمندان به ويژه در بحث پيشگيري گفت: برنامه‌هاي سلامت سالمندان اهميت زيادي دارند؛چون با افزايش اميد به زندگي، حفظ سلامت، استقلال و کيفيت زندگي در سال‌هاي سالمندي به اولويتي مهم تبديل شده
است.

وي اضافه کرد: در اين دوره بيماري‌هاي مزمن و چند بيماري، افت توانايي‌هاي جسمي و شناختي، خطر سقوط و انزواي اجتماعي بيشتر مي‌شود، اما بسياري از پيامدهاي آن‌ها با مراقبت به موقع قابل پيشگيري يا کنترل است.

 وي ادامه داد: پيشگيري فقط به معناي جلوگيري از ابتلا به بيماري نيست. غربالگري و تشخيص زودهنگام، واکسيناسيون، کنترل فشار خون و ديابت، تحرک بدني و تغذيه مناسب، پيشگيري از سقوط، بازبيني ايمن داروها، مراقبت از سلامت روان و تقويت ارتباطات اجتماعي، همگي مي‌توانند از بروز عوارض، ناتواني و وابستگي بکاهند.

 معاون بهداشت متدکر شد: همچنين ارزيابي منظم توانايي‌هاي عملکردي سالمند کمک مي‌کند مراقبت متناسب با نيازهاي هر فرد و در زمان مناسب ارائه
شود.

 عبادي‌آذر گفت: روند جمعيت شناختي نشان مي‌دهد که ايران در حال گذار سريع از مرحله جوان بودن به مرحله سالمندي است. البته در سطح کشور شاهد هستيم سرعت پير شدن جمعيت در ايران بسيار فراتر از پيش‌بيني‌هاي گذشته بوده است. 

وي با اشاره به چالش‌هاي پيش روي برنامه سلامت سالمندان در دانشگاه علوم پزشکي ايران، گفت: براي رسيدن به يک سيستم سلامت پايدار براي سالمندان با چند چالش کليدي روبرو هستيم که مديريت‌ آن‌ها نيازمند همکاري بين‌بخشي است. افزايش نيازها و چند بيماري در سالمندي يکي از اين مباحث است.

 عبادي خاطرنشان کرد: بسياري از سالمندان همزمان با چند بيماري مزمن، مصرف چند دارو يا افت توانايي‌هايي جسمي و شناختي مواجه هستند؛ بنابراين مراقبت مقطعي و تک بيماري کافي نيست و به پيگيري مستمر و مراقبت يکپارچه نياز داريم.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکي ايران گفت: دسترسي نابرابر به خدمات يکي ديگر از چالش‌ها به شمار مي‌رود. وقعيت اقتصادي، محل زندگي، محدوديت حرکتي، دسترسي به حمل و نقل و تفاوت امکانات مناطق شهري و شهرستاني مي‌تواند استفاده از خدمت پيشگيرانه و پيگيري مراقبت را دشوار کند. سالمنداني که تنها زندگي مي‌کنند يا حمايت خانوادگي محدودي دارند، ممکن است بيشتر در معرض محروم ماندن از خدمات
باشند.

  وي کمبودي و پراکندگي خدمات حمايتي و توان بخشي را از ديگر چالش‌ها عنوان کرد و گفت: مراقبت از سالمند فقط در مراکز بهداشتي انجام نمي‌شود، خدمات توان بخشي، مراقبت در منزل و حمايت از مراقبان خانوادگي اهميت دارند. هماهنگ کردن اين خدمات و اطمينان از پيوستگي مراقبت از چالش‌هاي اجرايي است.

 عبادي‌آذر با اشاره به اين موضوع که دولت مي‌تواند هماهنگي بين بخشي را انجام دهد، گفت: بسياري از نيازهاي سالمندان از سلامت روان و توان‌بخشي تا مناسب سازي محيط و حمايت اجتماعي در اختيار يک دستگاه واحد نيست. همکاري مؤثر ميان نظام سلامت، بهزيستي، شهرداري، بيمه‌ها، خانواده و سازمان‌هاي مردم نهاد ضروري است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکي ايران گفت: برنامه‌هاي سلامت سالمندان با تمرکز بر پيشگيري و مراقبت يکپارچه، فقط به افزايش طول عمر کمک نمي‌کنند؛ هدف اصلي آن‌ها افزودن سال‌هاي سالم و مستقل به زندگي، حفظ کرامت سالمند و کاهش فشار بيماري بر خانواده و نظام سلامت است. براي رسيدن به اين هدف، مشارکت خانواده، جامعه و همه سطوح نظام سلامت ضروري است.

 عبادي فر با اشاره به روند سالمندي در استان تهران و مقايسه آن با کشور گفت: در اين روند گيلان رتبه اول، مازندران رتبه دوم، تهران رتبه سوم و استان مرکز رتبه چهارم را دارد. امسال 13 درصد استان تهران سالمند هستند؛ يعني از ميان 14 ميليون جمعيت، يک هزار و 920 هزار نفر جمعيت سالمندي را تشکيل مي‌دهند. همچنين جمعيت در قيد حياط ثبت‌نام شده در سامانه سيب 500 هزار نفر و جمعيت کل ثبت‌نام شده در سامانه سيب چهار ميليون و 400 هزار نفر است.

وي با اشاره به نرخ باروري کاهش يافته در استان تهران، گفت: به دليل ويژگي‌هاي دموگرافيک نرخ سالمندي در تهران با شدت و پيچيدگي‌هاي خاص خود در حال افزايش است.

 عبادي فر متذکر شد: علاوه بر اين با توجه به سبک زندگي شهري در تهران، چالش‌هاي بي‌نظير تنهايي سالمندان، آلودگي هوا و کمبود فضاهاي سبز جهت پياده‌روي‌هاي ايمن، مديريت سلامت سالمند در پايتخت را نيازمند رويکردهاي مبتني بر محله و تقويت شبکه‌هاي حمايتي خانوادگي مي‌کند.

وي با اشاره به شناسايي دير هنگام افت علمکرد و عوامل خطر در سالمندان گفت: فشار خون، ديابت، سوءتغذيه، افسردگي، اختلال حافظه، خطر سقوط يا انزواي اجتماعي ممکن است به موقع شناسايي نشوند. لازم است ارزيابي سالمند فقط به ثبت بيماري محدود نباشد و توانايي او براي انجام فعاليت‌هاي روزمره و حفظ استقلال سنجيده شود.