کارت باب‌المندب روي ميز صنعا و هراس سعودي‌ها

هراس سعودي‌ها از استفاده صنعا از کارت تنگه باب‌المندب

در اين زمينه خبرگزاري رويترز به نقل از منابع سعودي گزارش داد که عربستان تهديد يمني‌ها براي بستن تنگه باب المندب را جدي مي‌گيرد و مي‌داند که صنعا از قابليت‌هاي نظامي قابل توجهي برخوردار است که مي‌تواند آن را قادر به بستن تنگه راهبردي باب المندب کند؛ تنگه‌اي که اهميت دريايي آن با آشفتگي ژئوپليتيکي مداوم در تنگه هرمز افزايش يافته است.

به نظر مي‌رسد که استفاده يمني‌ها از کارت تنگه باب المندب، در چارچوب استراتژي بازدارندگي که اخيراً توسط جنبش انصارالله ترسيم شده، قريب‌الوقوع است. اين اتفاق در صورتي رخ خواهد داد که عربستان سعودي از اجراي خواسته‌هاي بشردوستانه مطرح شده توسط اين جنبش خودداري کند.

رهبري انصارالله و مشخصاً سيد عبدالملک بدرالدين الحوثي در سخنراني اخير خود صراحتاً تهديد کرد که در صورت عدم برآورده شدن خواسته‌هاي يمني‌ها در شکستن محاصره و بازپس‌گيري حقوق آنها، يمن به جنگ علني متوسل خواهد شد.

همچنين طي چند روز گذشته، چند عضو ارشد دفتر سياسي انصارالله و همچنين مقامات دولت صنعا بارها هشدار داده‌اند که صنعا بستن تنگه باب المندب و جلوگيري از عبور کشتي‌هايي که به سمت بنادر عربستان سعودي مي‌روند را از جمله گزينه‌هاي خود براي شکستن محاصره قرار داده است.

علاوه بر اين گزينه، ممکن است براي اولين بار از زمان آغاز جنگ يمن در سال 2015، مسير تانکرهاي نفتي عربستان سعودي که به سمت بنادر عربستان سعودي در حرکت هستند، مسدود شوند.

سناريوي ترسناک بسته شدن تنگه باب‌المندب براي عربستان

اگر اين سناريو محقق شود، اقتصاددانان در صنعا تخمين مي‌زنند که قيمت نفت مي‌تواند به بيش از 150 دلار در هر بشکه افزايش يابد. همچنين جلوگيري از عبور صادرات نفت عربستان سعودي که بيش از 7 ميليون بشکه در روز است و از طريق خط لوله شرق-غرب که نفت را از استان شرقي اين پادشاهي به بندر ينبع در درياي سرخ منتقل مي‌کند، منتقل مي‌شود، مستقيماً بر بودجه عمومي عربستان سعودي که از ميلياردها دلار درآمد نفتي ماهانه تأمين مي‌شود، تأثير خواهد گذاشت.

بسته شدن تنگه باب المندب همچنين بحران عرضه را تشديد مي‌کند، به ويژه از آنجايي که عربستان يکي از بزرگترين صادرکنندگان نفت جهان است و توقف صادرات آن حتي براي چند روز مي‌تواند منجر به تنگناها و افزايش قيمت‌ها در بازارهاي جهاني نفت شود.

با اين حال، پيامدهاي تشديد تنش‌ها محدود به صادرات نفت از بندر ينبع که در ماه‌هاي اخير به يک سکوي صادراتي امن تبديل شده است، نخواهد بود، بلکه به زنجيره‌هاي تأمين منتهي به بندر جده نيز گسترش خواهد يافت. به ويژه اينکه جده در ماه‌هاي اخير درگيري ايالات متحده و ايران به يک قطب لجستيکي حياتي و يکي از مهمترين مسيرهاي دريايي جايگزين تنگه هرمز تبديل شده است.

توقف ترافيک دريايي در بنادر جده، که تقريباً 70 درصد از واردات عربستان سعودي را دريافت مي‌کنند و محموله‌هاي ارسالي به مقصد بنادر چندين کشور خليج فارس - به ويژه قطر، کويت و بحرين - به دليل بسته شدن تنگه هرمز به آنجا منتقل شده‌اند، تأثير قابل توجهي بر ثبات عرضه کالاها و محصولات در بازارهاي اين کشورها خواهد داشت. اين امر همچنين پيامدهايي براي بخش‌هاي توليد و سرمايه‌گذاري عربستان خواهد داشت.

در اين ميان صنعا که همچنين فعال شدن معادله «بندر در برابر بندر» را اعلام کرده است، اختلال در عمليات بنادر سعودي ينبع و جده را در فهرست اهداف بالقوه محاصره دريايي خود قرار داده است.

با توجه به حساسيت تنگه باب المندب که تقريباً 12 درصد از تجارت بين‌المللي و 30 درصد از تجارت کانتينري از آن عبور مي‌کند و آسيا و اروپا را به هم متصل مي‌کند و سومين آبراه مهم استراتژيک براي ناوبري بين‌المللي محسوب مي‌شود، طبق بسياري از شاخص‌ها، احتمالاً صنعا به اعمال معادله «محاصره در برابر محاصره» فقط بر کشورهاي متخاصم متوسل خواهد شد.

هشدار براي شرکاي عربستان

در اين راستا چند منبع سياسي يمني به روزنامه الاخبار لبنان اعلام کردند که هر کشوري که به فهرست کشورهاي درگير در محاصره يمن بپيوندد يا در هر ائتلافي به رهبري عربستان سعودي شرکت کند، ممکن است با احتمال جلوگيري از رسيدن کشتي‌هايش به بنادرش در درياي سرخ و تنگه باب المندب مواجه شود. اين در چارچوب حق يمن براي دفاع از خود قرار مي‌گيرد.

يک منبع اقتصادي آگاه در صنعا در اين زمينه اظهار داشت معادله «بندر در برابر بندر» يکي از مهمترين ابزارهاي شکستن محاصره اعمال شده بر بندر حديده و ساير بنادر يمن، از جمله بنادر تحت کنترل جناح‌هاي وفادار به رياض در استان‌هاي جنوبي است.

اين منبع تاکيد کرد که اين معادله نگراني‌هايي را در طرف سعودي ايجاد کرده است، زيرا مي‌داند که چنين اقدامي مي‌تواند اقتصاد عربستان را به طور کامل فلج کند.

به گفته منبع مذکور، رياض که از محاصره و جنگ اقتصادي عليه يمن استفاده کرده و باعث رنج ميليون‌ها يمني شده است، «قادر به تحمل اين معادله براي هفته‌ها نخواهد بود و بايد بداند که هزينه آن گزاف خواهد بود.

ناظران معتقدند که جنبش انصارالله اهرم فشار قابل توجهي براي شکستن محاصره دريايي و هوايي دارد، به اندازه‌اي که رياض را مجبور به پذيرش خواسته‌هاي مشروع صنعا کند. اين خواسته‌ها شامل رفع کامل محاصره فرودگاه صنعا و بنادر حديده، پرداخت حقوق کارمندان دولتي که به مدت 11 سال به حالت تعليق درآمده است، حل مسئله تبادل اسرا بر اساس «همه براي همه» و بازگشايي جاده‌ها مي‌شود. سپس اين امر با پايان دادن به تقسيم مالي و پولي و تکميل روند سياسي دنبال خواهد شد.

ناظران و تحليلگران تاکيد دارند گسترش بحران از تنگه هرمز به تنگه باب‌المندب، چه تنگه‌ها کاملاً بسته باشند و چه با خطرات جدي براي تردد از طريق آنها مواجه باشند، نشان‌دهنده افزايش قابل‌توجه بحران انرژي، تجارت و لجستيک است. با توجه به اهميت حياتي اين آبراه، اين امر يک مشکل جهاني ديگر ايجاد مي‌کند.

باب‌المندب شاهد عبور بين 12 تا 15 درصد از تجارت اروپا، آمريکا و آسيا و حدود 25 درصد از نيازهاي گاز طبيعي اروپا با نرخي بين 55 تا 60 کشتي در روز يا حدود 20 تا 21 هزار کشتي در سال با محموله‌هايي به‌ارزش بيش از 700 ميليارد دلار است، بنابراين هرگونه اختلال در اين مسير ضربه‌اي شديد به شريان تجارت جهاني است.