چرا مقام امام علي (ع) از پيامبران پيشين بالاتر است؟

اولين و مهمترين دليلي که مي توان براي اين مُدّعا اقامه نمود، آيه مباهله (سوره آل عمران، آيه 61) است که در اين آيه، امام علي(ع) تنها مصداق «أنفسنا» شمرده شده که به معناي جان و عزيزترين فرد نزد پيامبر خدا(ص) است و زماني که جايگاه رسول خدا(ص) و برتري ايشان از همه پيامبران و رسولان پيشين روشن گردد، مي‌توانيم استدلال آوريم: آن‌کس که به منزله جان عزيز آن حضرت دانسته شده، از جايگاهي بلند برخوردار است و نسبت به پيامبران ديگر (به استثناي پيامبر اسلام که به اجماع همه فرقه ها و جريان هاي اسلامي، برتر از همه پيامبران و تمامي مخلوقات الهي بوده و عقل نخستين است و سَرور فرزندان آدم) برتري دارد.

آنچه ما را به تاييد اين سخن رهمون مي‌سازد اين است که تنها فردي که مصداق «أنفسنا» بوده، امير مومنان(ع) است و مصداق نسائنا، همسر ايشان حضرت زهرا(س) و مصداق أبنائنا، فرزندانشان حسن و حسين (عليهما السلام) هستند.

لازم به ذکر است عده اي از متکلمان (دانشمندان علم کلام و عقائد اسلامي) نيز باور داشته اند امام علي(ع) از پيامبران غير اولي العزم داراي مقام برتر و والاتري است که اين‌سخن، ناتمام است. چرا که ايشان جانشين و وصي آخرين پيامبري است که از همه رسولان بالاتر و برتر است. (تفضيل أميرالمومنين، ص19). علاوه بر آيه مباهله، روايات بسياري که از رسول اکرم(ص) ضبط گرديده، به برتري امام علي(ع)، جايگاه والايش نزد خدا، برتري اش بر همه مخلوقات (به جز خاتم پيامبران)، حق بودن راه و مسيرش و اينکه ايشان ملاک تشخيص حق از باطل است و ... دلالت دارد؛ از جمله حديث متواتر غدير خم، حديث منزلت، حديث طير مشوي، حديث رايه و ... که بسياري از آن، در مجامع روايي برادران اهل سنت نيز نقل گرديده است که به چند نمونه اشاره مي‌گردد: پيامبر(ص) به علي(ع) فرمود: تو در دنيا و آخرت، برادر من هستي. (تذکرة الخواص، ج1 ص235).

امام علي(ع) فرمود: از من درباره راه هاي آسمان بپرسيد که من نسبت بدان داناترم تا راه هاي زمين. همچنين فرمود: اگر پرده کنار رود، بر يقين من افزوده نمي شود.سعيد بن مسيب از برترين چهره هاي تابعين، گفته است: هيچ يک از اصحاب رسول خدا(ص) اين جملات را نگفته جز علي بن ابي طالب(ع). (همان، ص249).پيامبر خدا(ص) فرمود: شما را به دوستي نزديکان سفارش مي کنم: برادرم و پسر عمويم علي بن ابي طالب(ع)؛ چرا که تنها مومن او را دوست دارد و تنها منافق از او بيزار است. (او ملاک تشخيص ايمان از نفاق بوده و دوستي اش نشانه ايمان است و دشمني اش نشانه کفر و نفاق). (همان، ص254).

ابن‌عباس روايت کرده پيامبر(ص) مرا نزد علي بن ابي طالب(ع) فرستاد و فرمود به او بگو: تو در دنيا سَروري و در آخرت نيز سرور هستي و هر کس تو را دوست بدارد، مرا دوست داشته و هر کس از تو بيزار باشد، از من بيزاري جسته است. (همان، ص330). از رسول خدا(ص) روايت است که فرمود: هر کس دوست مي دارد به شيوه من زندگي کرده و همچون من بميرد و وارد بهشتِ پروردگارم بهشت عدن شود، بايد علي(ع) و جانشينان پس از مرا دوست بدارد و فضلشان را بپذيرد. چرا که آنان هدايت يافتگاني هستند که (کردار و رفتارشان) مورد پسند است. (اثبات الهداة، ج1 ص563).

از امام حسن مجتبي(ع) روايت است: از پيامبر خدا(ص) مي‌شنيدم که به علي(ع) مي‌فرمود: تو وارث و معدن دانش مني و هنگامي که شهيد شوي، فرزندم حسن (جانشين است) و زماني که حسن شهيد شود، فرزندت حسين (به وصايت و جانشيني مي رسد) و هنگامي که حسين(ع) شهيد شود، پسرش علي (امام خواهد بود). نُه تن از فرزندان حسين(ع)، پيشوايان پاک خواهند بود. گفتم: اي رسول خدا، نامشان چيست؟ فرمود: علي، محمد، جعفر، موسي، علي، حسن و مهدي از فرزندان حسين که خداوند به وسيله او زمين را از دادگري پُر مي کند چنانچه از ستم پر شده باشد. (همان، ص592).

در زيارت هاي ماثوره که از اهل بيت رسالت(ع) برجاي مانده و معارف بلندي از امام‌شناسي در آن نهفته است، اشاره هايي به برتري امام علي(ع) از همه خلائق (به جز پيامبر اکرم) شده و از جمله در زيارتي چنين مي‌خوانيم:

(خدايا) بر امير مومنان بنده ات و بهترين آفريده ات پس از پيامبرت و برادر پيامبرت، درود فرست؛ همان که جانشين پيامبرت بود که او را از ميان بندگانت برگزيدي. (المزار، ص74). دانشمند بزرگ تشيع مرحوم ميثم بن علي بن ميثم بحراني تعبير زيبايي دارد و تصريح مي نمايد: «امام علي(ع) پيشواي عارفان و خداجويان پس از پيامبر خدا(ص) و استاد بندگان خدا و هدايت کننده آنان به راه حق و صواب است». (مئة كلمة، ص219).

طبق روايات بي شماري که مشهورترين آن حديث غدير است، امام علي(ع) جانشين و وصي پيامبر خدا(ص) و نزديکترين افراد به ايشان، پيشوا و امام مومنان پس از پيامبر(ص) بوده و امور مومنان پس از رسول اکرم(ص) به ايشان واگذار شده و امام علي(ع) خداشناس ترين مردم است که ديگران دانش خداشناسي را از سخنان و کلمات ايشان آموخته اند؛ از اين رو عارفان و خداجويان نيز خود را به ايشان منسوب دانسته و آن حضرت را پيشواي عارفان به شمار مي آورند. از برخي آيات و روايات نيز مي توان استنباط نمود مقام آن امام عالي رتبه، از همه پيامبران و سفيران الهي به جز خاتم پيامبران(ص) بالاتر و ارجمندتر است.

منابع:

1- قرآن کريم

2- بحراني، ميثم بن علي بن ميثم، مئة كلمة، بيروت، مؤسسة الأعلمي 1992

3- حر عاملي، شيخ محمد بن حسن، اثبات الهداة، مکتبة المحلاتي 1425 ق

4- سبط بن جوزي، تذکرة الخواص، المجمع العالمي لأهل البيت(ع) 1433 ق

5- عاملي، محمد بن مکي (شهيد اول)، المزار، مؤسسة المعارف الاسلامية 1416 ق

6- مفيد، محمد بن محمد بن نعمان، تفضيل أميرالمؤمنين، قم، مهر 1413 ق