پشت پرده يک بحران خاموش

به گزارش خبرآنلاين، به گفته متخصصان، اگرچه رفتارهاي پرخطر و سبک زندگي ناسالم در اين وضعيت نقش دارند، اما ريشه‌هاي بحران سلامت مردان بسيار گسترده‌تر و پيچيده‌تر از آن است که تنها به انتخاب‌هاي فردي محدود شود.

مردان؛ قربانيان اصلي مرگ‌هاي زودرس

بررسي‌ها در بريتانيا نشان مي‌دهد مردان بيشتر از زنان سيگار مي‌کشند، الکل مصرف مي‌کنند، مواد مخدر استفاده مي‌کنند و با مشکلاتي مانند فشار خون و کلسترول بالا مواجه هستند. پيامد اين وضعيت آن است که اميد به زندگي مردان به طور متوسط چهار سال کمتر از زنان است.

همچنين مردان نزديک به 60 درصد بيشتر از زنان پيش از 75 سالگي جان خود را از دست مي‌دهند. بيماري‌هاي قلبي، سرطان ريه، بيماري‌هاي کبدي و حوادث از مهم‌ترين عوامل اين مرگ‌هاي زودرس محسوب مي‌شوند.

کارشناسان معتقدند همه‌گيري کرونا نيز ابعاد اين شکاف را آشکار کرد. در جريان اين بحران، شمار مرداني که جان خود را از دست دادند به مراتب بيشتر از زنان بود؛ موضوعي که به گفته متخصصان، توجه کافي سياست‌گذاران را به خود جلب نکرد.

سلامت مردان؛ مسئله‌اي فراتر از سبک زندگي

متخصصان حوزه سلامت تأکيد مي‌کنند که نبايد وضعيت نامناسب سلامت مردان را تنها نتيجه رفتارهاي فردي دانست. به گفته آنان، عوامل زيستي نيز در اين زمينه نقش دارند.

برخي تحقيقات نشان مي‌دهد سيستم ايمني مردان در مقابله با برخي بيماري‌ها و عفونت‌ها عملکرد ضعيف‌تري نسبت به زنان دارد. با اين حال، کارشناسان معتقدند عوامل اجتماعي و فرهنگي تأثير بسيار پررنگ‌تري بر وضعيت سلامت مردان دارند.

يکي از مهم‌ترين اين عوامل، پايين بودن سطح «سواد سلامت» در ميان مردان است. بسياري از مردان کمتر درباره وضعيت جسمي و رواني خود صحبت مي‌کنند، نشانه‌هاي بيماري را جدي نمي‌گيرند و در زمان مناسب براي دريافت خدمات درماني اقدام نمي‌کنند.

به همين دليل، تعداد قابل توجهي از مردان سال‌ها بدون مراجعه به پزشک يا انجام معاينات دوره‌اي زندگي مي‌کنند؛ در حالي که زنان به دليل دريافت خدماتي مانند مراقبت‌هاي باروري، غربالگري‌ها و ساير خدمات درماني، ارتباط منظم‌تري با نظام سلامت دارند.

فشارهاي فرهنگي و کليشه‌هاي مردانگي

کارشناسان بر اين باورند که کليشه‌هاي رايج درباره «مرد بودن» نيز مانعي مهم در مسير بهبود سلامت مردان است.

در بسياري از جوامع از مردان انتظار مي‌رود که مشکلات خود را پنهان کنند، در برابر دشواري‌ها مقاوم باشند و کمتر درباره احساسات يا نگراني‌هايشان صحبت کنند. اين نگرش باعث مي‌شود بسياري از مردان بيماري‌هاي جسمي و رواني خود را ناديده بگيرند يا براي دريافت کمک دير اقدام کنند.

به گفته متخصصان، همين الگوهاي رفتاري در بسياري موارد مانع مراجعه به پزشک، انجام آزمايش‌هاي غربالگري يا استفاده از خدمات سلامت روان مي‌شود.

فقر و محروميت؛ عامل پنهان بحران سلامت مردان

کارشناسان معتقدند يکي از مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار بر سلامت مردان، نابرابري‌هاي اقتصادي و اجتماعي است.

آمارها نشان مي‌دهد اميد به زندگي مردان در فقيرترين مناطق بريتانيا حدود 10 سال کمتر از مردان ساکن مناطق ثروتمند است. همچنين احتمال مرگ زودرس در مردان ساکن مناطق محروم چندين برابر بيشتر از ساير گروه‌هاست.

اين تفاوت به‌ويژه در ميان کارگران مشاغل يدي، کارکنان بخش توليد، صنايع و ساختمان‌سازي بيشتر ديده مي‌شود. بسياري از اين افراد به دليل شرايط کاري دشوار، نگراني از دست دادن شغل يا محدوديت‌هاي زماني، کمتر براي معاينات پزشکي يا پيگيري وضعيت سلامت خود اقدام مي‌کنند.

کارشناسان پيشنهاد مي‌کنند امکان استفاده از مرخصي با حقوق براي انجام معاينات پزشکي فراهم شود و خدمات سلامت بيش از گذشته در محيط‌هاي کاري و صنعتي در دسترس قرار گيرد.

سلامت روان؛ حلقه مفقوده سلامت مردان

يکي از نگران‌کننده‌ترين جنبه‌هاي وضعيت سلامت مردان، آمار بالاي خودکشي در اين گروه است.

بر اساس داده‌هاي موجود، حدود سه‌چهارم افرادي که دست به خودکشي مي‌زنند مرد هستند. با اين حال، سهم مردان از مراجعه‌کنندگان به خدمات مشاوره و روان‌درماني بسيار کمتر از زنان است.

متخصصان مي‌گويند بخشي از اين مشکل به نحوه شناسايي و درمان مشکلات رواني بازمي‌گردد. افسردگي و اضطراب در مردان لزوماً به همان شکلي که در زنان بروز مي‌کند ظاهر نمي‌شود. مردان ممکن است مشکلات رواني خود را از طريق رفتارهاي پرخاشگرانه، مصرف الکل، انزوا يا دوري از ديگران نشان دهند؛ نشانه‌هايي که گاهي کمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد.

همچنين فشارهاي اقتصادي، نگراني‌هاي شغلي و مشکلات خانوادگي از مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار بر سلامت روان مردان و افزايش خطر خودکشي در ميان آنها محسوب مي‌شود.

نياز به خدمات متناسب با مردان

کارشناسان تأکيد مي‌کنند مردان به سلامت خود بي‌توجه نيستند، اما براي مشارکت در برنامه‌هاي سلامت بايد از روش‌هاي متناسب با ويژگي‌ها و نيازهاي آنان استفاده شود.

برنامه‌هايي که بر فعاليت‌هاي عملي، ورزش، تعاملات اجتماعي و هدف‌گذاري‌هاي مشخص تمرکز دارند، در جلب مشارکت مردان موفق‌تر بوده‌اند. به همين دليل در سال‌هاي اخير طرح‌هاي مختلفي براي تقويت سلامت جسمي و رواني مردان در بريتانيا اجرا شده است.

متخصصان معتقدند راهبرد ملي سلامت مردان مي‌تواند توجه بيشتري را به اين موضوع جلب کند و زمينه ايجاد برنامه‌هاي حمايتي، مراکز تخصصي و سياست‌هاي هدفمند براي کاهش بيماري‌ها و مرگ‌هاي زودرس را فراهم سازد.

زنگ خطري که بايد جدي گرفته شود

کارشناسان در نهايت تأکيد مي‌کنند سلامت مردان نه‌تنها يک مسئله فردي بلکه يک چالش مهم اجتماعي و اقتصادي است. آنها توصيه مي‌کنند مردان با انجام فعاليت بدني منظم، کنترل وزن، شرکت در غربالگري‌ها و معاينات پزشکي، توجه بيشتر به سلامت روان و مراجعه به‌موقع به پزشک، نقش فعال‌تري در حفظ سلامت خود ايفا کنند.

به باور متخصصان، کاهش مرگ‌هاي زودرس در ميان مردان تنها از طريق ترکيب آگاهي فردي، حمايت اجتماعي و اصلاح ساختارهاي نظام سلامت امکان‌پذير خواهد بود.