واقعيتِ بازار داروهاي درمان سرطان

دکتر محمد هاشمي همزمان با هفته پيشگيري از سرطان، با تاکيد بر لزوم تبيين مستمر واقعيت‌هاي حوزه تامين دارو، وضعيت دسترسي، چالش‌ها و برنامه‌هاي پيش‌رو، در پاسخ به سوالي درباره وضعيت دسترسي به داروهاي شيمي‌درماني، ايمونوتراپي و داروهاي نوين سرطان، گفت: در حال حاضر بخش قابل توجهي از داروهاي شيمي‌درماني کلاسيک در کشور توليد داخل است و از نظر تأمين، در اغلب اقلام به ثبات نسبي رسيده‌ايم.

وابستگي به واردات در برخي داروهاي نوين و بيولوژيک

او افزود: در حوزه داروهاي هدفمند و ايمونوتراپي نيز طي سال‌هاي اخير با انتقال فناوري و سرمايه‌گذاري شرکت‌هاي دانش‌بنيان، توليد داخل برخي مولکول‌هاي پرمصرف آغاز شده و سهم بازار آن‌ها رو به افزايش است. با اين حال در مورد برخي داروهاي نوين، به‌ويژه محصولات بيولوژيک پيشرفته و داروهاي جديدي که به‌تازگي وارد گايدلاين‌هاي جهاني شده‌اند، همچنان وابستگي به واردات وجود دارد و تأمين آن‌ها متأثر از شرايط ارزي و محدوديت‌هاي بين‌المللي است.

بدهي‌هاي انباشته، گره ارزي و چالش انتقال پول

هاشمي درباره محدوديت‌هاي موجود در تهيه داروهاي درمان سرطان نيز به ايسنا گفت: مهم‌ترين چالش، موضوع تامين ارز و انتقال آن است. سازمان غذا و دارو بارها اعلام کرده که نظرات کارشناسي خود را براي تامين به‌موقع ارز دارو ارائه داده، اما بخشي از ارز تخصيص‌يافته در شبکه بانکي يا در شرکت‌هاي واسط باقي مانده و به دليل محدوديت‌هاي انتقال پول، پرداخت به ذي‌نفع خارجي با تاخير انجام شده است.

ارزهاي بلاتکليف و فشار بر زنجيره تامين

او افزود: مبالغ قابل تاملي از چندين ماه گذشته تاکنون در يکي از مبادي تأمين ارز بلاتکليف مانده که اين موضوع مستقيما بر واردات دارو و برخي اقلام سلامت محور، اثر گذاشته است. در کنار تحريم‌ها، بدهي‌هاي انباشته به شرکت‌هاي توليدکننده و واردکننده نيز موجب کاهش نقدينگي و فشار مضاعف بر زنجيره تامين شده است.

3 راهبرد مهم براي مهار کمبود و گراني

سخنگوي سازمان غذا و دارو همچنين در پاسخ به سوال ايسنا درباره برنامه اين سازمان براي کاهش کمبود و مديريت افزايش قيمت داروهاي سرطان، گفت: در اين زمينه راهبرد سازمان چندوجهي است؛ نخست، پيگيري مستمر تامين ارز از بانک مرکزي و تسهيل فرآيندهاي انتقال. راهبرد دوم نيز حمايت هدفمند از توليد داخل، به‌ويژه در حوزه داروهاي بيولوژيک و هدفمند سرطان است. راهبرد سوم نيز اصلاح منطقي قيمت‌ها متناسب با هزينه‌هاي توليد در شرايط تورمي است، به‌گونه‌اي که کيفيت و استمرار توليد آسيب نبيند.

افزايش قيمتِ اجتناب‌ناپذير؛ بيمه‌ها وارد شوند

او افزود: در عين حال تاکيد ما بر اين است که افزايش قيمت نبايد به افزايش پرداخت از جيب بيماران منجر شود. اين موضوع مستلزم ايفاي کامل تعهدات سازمان برنامه و بودجه و تقويت پوشش بيمه‌اي داروهاي پرهزينه سرطان است. تداوم ارز 28,500 توماني به معناي ثبات قيمت نيست و با انتقال برخي اقلام به تالارهاي قيمتي بالاتر، افزايش قيمت اجتناب‌ناپذير خواهد بود؛ بنابراين پوشش بيمه‌اي مؤثر، شرط اصلي حمايت از بيماران است.

توليد داخلي 70 درصد داروهاي شيمي‌درماني

هاشمي درباره سهم توليد داخل و واردات داروهاي درمان سرطان نيز به ايسنا توضيح داد: در حال حاضر بيش از 70 درصد از اقلام دارويي حوزه شيمي‌درماني از نظر تعداد قلم در داخل کشور توليد مي‌شود. در حوزه داروهاي هدفمند و بيولوژيک، سهم توليد داخل رو به افزايش است اما از نظر ارزش ريالي، همچنان بخش قابل توجهي مربوط به داروهاي وارداتي و نوآورانه است که قيمت بالاتري دارند. سياست سازمان، افزايش سهم توليد داخل با حفظ استانداردهاي بين‌المللي و نظارت سختگيرانه کيفي است.

داروهاي تک‌نسخه‌اي زير سايه محدوديت‌هاي ارزي و مالي

سخنگوي سازمان غذا و دارو همچنين درباره روند تامين داروهاي تک‌نسخه‌اي به ايسنا گفت: داروهاي تک‌نسخه‌اي که اغلب براي بيماران خاص و برخي مبتلايان به سرطان تجويز مي‌شود، از مسير کميته‌هاي تخصصي و با ثبت در سامانه‌هاي نظارتي تأمين مي‌شود. تلاش شده فرآيند بررسي و صدور مجوز تسريع شود، اما اين داروها نيز به‌شدت تحت تاثير محدوديت‌هاي ارزي و نقل‌وانتقال مالي قرار دارند. اولويت سازمان، تامين سريع اين اقلام براي بيماران فاقد جايگزين درماني است.

ضرورت تجويز مبتني بر فهرست رسمي دارويي

او همچنين در توصيه به پزشکان درباره تجويز دارو در شرايط محدوديت منابع، افزود: تاکيد سازمان بر تجويز مبتني بر فهرست رسمي دارويي کشور و راهنماهاي باليني است. انتخاب دارو بايد بر اساس شواهد علمي، اثربخشي و دسترسي واقعي صورت گيرد تا از سرگرداني بيماران در بازار و ايجاد تقاضاي القايي جلوگيري شود.

اعتماد به داروي ايراني؛ شرط پايداري بازار

هاشمي در عين حال گفت: اعتماد به داروهاي توليد داخل که از مسيرهاي نظارتي سختگيرانه عبور کرده‌اند، نقش مهمي در پايداري بازار دارد. تبيين مستمر کيفيت و استانداردهاي داروهاي ايراني توسط انجمن‌هاي علمي و پزشکان مي‌تواند به تقويت اين اعتماد کمک کند.

رهگيري داروهاي گران‌قيمت با «تيتک»

سخنگوي سازمان غذا و دارو همچنين در پاسخ به سوال ايسنا درباره راهکار جلوگيري از خروج داروهاي گران‌قيمت از چرخه رسمي گفت: در مورد داروهاي گران‌قيمت سرطان، سامانه‌هاي رهگيري و رصد مانند تيتک فعال است و توزيع اين اقلام به‌صورت سهميه‌بندي و مبتني بر نسخه ثبت‌شده انجام مي‌شود. سازمان معتقد است بخش مهمي از اين انحرافات ناشي از تفاوت قيمت رسمي و بازار غيررسمي است. هرچه نظام تامين، قيمت‌گذاري منطقي و پوشش بيمه‌اي منسجم‌تر باشد، انگيزه خروج دارو از شبکه رسمي کاهش مي‌يابد.

مديريت بحران دارو مستلزم همکاري فرابخشي

او گفت: در مجموع، مديريت کمبودهاي داروهاي سرطان نيازمند همکاري فرابخشي است. وزارت اقتصاد، بانک مرکزي، سازمان برنامه و بودجه و ساير دستگاه‌هاي مرتبط بايد در کنار نظام سلامت قرار گيرند. سازمان غذا و دارو وظيفه رگولاتوري، نظارت کيفي و سياست‌گذاري را بر عهده دارد، اما حل ريشه‌اي چالش‌ها بدون تامين پايدار ارز و نقدينگي ممکن نخواهد بود.