همکاري دفاعي رو به رشد عربستان با ترکيه و چين

وزير دفاع عربستان سعودي پس از سفر اخير خود به چين، در آنکارا با رجب طيب اردوغان رئيس جمهور ترکيه ديدار داشت و در باب فرصت هاي همکاري دفاعي در راستاي چشم انداز 2030 عربستان گفت و گو کرد. در چين، شاهزاده خالد توسط ژانگ يوشيا، دومين مقام نظامي چين پس از رئيس جمهور شي جين پينگ، مورد استقبال قرار گرفت. اين اولين ديدار ژانگ با وزير دفاع يک بازيگر خارجي در سال جاري بود.

چرايي هم صدايي رياض با انکارا

آنگونه که عرب نيوز نوشته، ترکيه و چين، عربستان سعودي را به عنوان شريک دفاعي مهم در منطقه لحاظ مي کنند، بالاخص آن که دو کشور غير غربي پيشتر قراردادهايي در زمينه همکاري دفاعي و نظامي با رياض امضا کرده اند. عربستان سعودي قصد دارد تا سال 2030 نيمي از هزينه هاي دفاعي خود را به تأسيسات داخلي اختصاص دهد و در راستاي تحقق اين هدف، به نظر مي رسد صنايع دفاعي چين و ترکيه شرکاي قوي براي همکاري باشند.رياض و آنکارا اخيرا روابط خود را در سطوح مختلف برجسته کرده اند. با اين حال آنگونه که عرب نيوز نوشته، همکاري دفاعي عربستان و ترکيه در حوزه هاي سياسي و اقتصادي بيشتر است. سال گذشته، در جريان سفر تاريخي اردوغان به پادشاهي، عربستان سعودي با خريد هواپيماهاي بدون سرنشين ترکيه از بايکار با بزرگترين قرارداد دفاعي در تاريخ ترکيه موافقت کرد.

با توجه به بحران‌هايي که اين کشورها در همسايگي نزديک خود با آن مواجه هستند، ماهيت سازنده روابط آنها بسيار مهم است و به نظر مي‌رسد بخش دفاعي حوزه همکاري از اهميت بيشتري برخوردار باشد. از همين رو در جريان سفر خالد به آنکارا در حوزه نظامي سه قرار داد مهم امضا شد، هدف اين قراردادها حمايت از پادشاهي در بومي سازي صنايع دفاعي است. به بياني ديگر هدف رياض اين است که بيش از 70 درصد توليد نظامي در اين کشور انجام شود. انتظار مي رود اولين هواپيماي بدون سرنشين تا سال 2026 به نيروي هوايي سلطنتي عربستان سعودي تحويل داده شود.يکي از مولفه هاي کليدي چشم انداز عربستان سعودي 2030، توسعه صنعت دفاعي خودمختار است که هدف آن کاهش حداقل 50 درصدي وابستگي پادشاهي به واردات تسليحات است.

موج سواري به سبک پکن

شاهزاده فيصل بن فرحان، وزير امور خارجه وقت و دوران تصدي اش در عرصه نظامي تعامل قوي بين سياست خارجي و توسعه صنايع دفاعي برقرار کرد. از سوي ديگر، اردوغان از طريق روابط خانوادگي نفوذ قابل توجهي در بخش دفاعي ترکيه دارد و داماد او مغز متفکر توليد پهپادهاي بايکار است.ترکيه با توجه به تجربه موفق خود در ساخت بخش تجهيزات دفاعي بومي، قصد دارد به عنوان يک الگوي بالقوه براي عربستان سعودي عمل کند. دو دهه پيش، کمتر کسي باور داشت که ترکيه به چنين موفقيتي دست يابد. با اين حال، تحريم‌هاي تسليحاتي اين کشور از سوي غرب، انگيزه اين بازيگر جهت ساخت صنعت دفاعي خودمختار را افزايش داد. اين بومي سازي سريع به ترکيه کمک کرده تا بتواند بدون اتکا به محصولات وارداتي، پهپاد، هليکوپتر و زيردريايي خود را توليد کند. امروزه شرکت هاي دفاعي ترکيه در بازار جهاني نقش بسزايي دارند.

عربستان سعودي نيز با چالش هاي مشابهي روبرو بوده است. ايالات متحده قبلا صادرات تسليحات به عربستان سعودي را محدود کرده بود و آلمان فروش تانک را به اين کشور مسدود کرده است. اين تحولات رياض را بر آن داشت تا بومي سازي نظامي را در اولويت قرار داده و با نهادهاي خارجي بزرگ در ساخت بخش دفاعي بومي خود همکاري کند. پادشاهي و همچنين ساير کشورهاي خليج فارس مي خواهند روابط امنيتي و دفاعي خود را پس از دوره وابستگي شديد به غرب متنوع کنند. بر اساس اطلاعات رسمي، ميزان تلاش هاي سعودي سازي در بخش دفاعي تاکنون به 15 درصد رسيده است.در همين راستا، پکن عربستان سعودي را شريکي کليدي براي همکاري در منطقه مي داند. چين از طريق عادي سازي روابط رياض با تهران، اعتماد پادشاهي را به دست آورده است.

در حوزه دفاعي، ارزش استراتژيک چين براي عربستان سعودي به تغييرات در روابط آمريکا و عربستان مرتبط است. با اين حال، روابط دفاعي پادشاهي با چين چند لايه است و شامل همکاري مستقيم نظامي، انتقال فناوري و مشارکت صنعتي است. نيروي دريايي چين و عربستان در اکتبر گذشته رزمايش مشترک ضد تروريسم را برگزار کردند. علاوه بر اين، در ماه فوريه، صنعت دفاعي دولتي چين در نمايشگاه جهاني دفاع در رياض حضور چشمگيري داشت. افزايش نرخ بومي سازي تجهيزات دفاعي تا چنين سطح بالايي تا سال 2030 براي رياض چالش هايي به همراه دارد و در اين راستا همکاري اين بازيگر با پکن برجسته تر مي شود. همچنين، محصولات دفاعي چيني و ترکيه اي نه تنها از منظر کيفيت بسيار کارآمد هستند، بلکه مقرون به صرفه نيز هستند و آنها را به گزينه اي جذاب براي رياض تبديل مي کند زيرا قصد دارد هزينه هاي دفاعي خود را بهينه کند. علاوه بر اين، برخلاف کشورهاي غربي، آنکارا و پکن هر دو همکاري دفاعي خود با رياض را به مسائل سياسي گره نمي زنند.در نهايت، همکاري دفاعي عربستان سعودي با ترکيه، بازيگر منطقه اي، و چين، بازيگر جهاني، براي تقويت امنيت منطقه حياتي است.ماهيت همکاري هاي دفاعي به گونه اي است که کشورها روابط دفاعي خود را بر اساس منافع ملي و استراتژي هاي منطقه اي خود جهت مي دهند. عربستان سعودي به دنبال ترکيه و چين به عنوان شرکاي بالقوه براي تقويت صنعت دفاعي خود بر اين درک استوار است.