همه کشورها دنبال کپي کردن پهپاد ايراني شاهد هستند

اين گزارش با اشاره به نقش محوري پهپادهاي شاهد در جنگ اوکراين آغاز مي‌شود و توضيح مي‌دهد که چگونه اين سلاح ايراني توانسته است توجه قدرت‌هاي جهاني را به خود جلب کند. نويسنده گزارش يادآور مي‌شود که پهپاد شاهد که نخستين بار در ميدان نبرد اوکراين به‌طور گسترده به کار گرفته شد، امروز به يکي از «پديده‌هاي نظامي» عصر حاضر بدل شده است.

پهپادهاي ايراني و تغيير معادلات جنگ

وال‌استريت ژورنال در اين گزارش تأکيد مي‌کند که پهپاد شاهد به دليل ترکيب «هزينه پايين» با «کارآيي بالا» توانسته است انقلابي در عرصه جنگ‌هاي مدرن ايجاد کند. اين پهپادها، که هزينه توليد آن‌ها به‌مراتب کمتر از موشک‌هاي دوربرد يا جنگنده‌هاي پيشرفته است، قابليت وارد کردن خسارت سنگين به اهداف را دارند.

به نوشته اين روزنامه، همين ويژگي سبب شده است که «بازيگران کوچک‌تر» در صحنه بين‌الملل بتوانند قدرت‌هاي بزرگ‌تر را به چالش بکشند. در واقع، شاهد يک «سلاح برهم‌زننده موازنه» معرفي مي‌شود که با هزينه‌اي ناچيز مي‌تواند تأثيري بزرگ داشته باشد.

جذابيت جهاني براي کپي‌برداري

وال‌استريت ژورنال در ادامه نوشت که اکنون بسياري از کشورها، از اروپا و آسيا گرفته تا آمريکاي لاتين، در تلاش هستند نسخه‌هاي مشابه پهپاد شاهد را توليد کنند. به نوشته اين روزنامه، کشورها و شرکت‌هاي نظامي مختلف به دنبال آن هستند که «ترکيب منحصر به فرد» پهپادهاي ايراني يعني برد بلند، دقت قابل قبول و قيمت پايين را بازآفريني کنند.

اين گزارش تأکيد مي‌کند: «شاهد به الگويي جهاني تبديل شده است. همان‌طور که روزگاري سلاح کلاشنيکف در جنگ‌هاي چريکي و مردمي به نماد تسليحات ارزان بدل شد، امروز پهپاد شاهد ايران همان جايگاه را در دنياي نبردهاي مدرن يافته است.»

همه به دنبال نسخه‌اي از شاهد هستند

وال استريت ژورنال در بخشي از مقاله خود به برنامه‌ها و طرح‌هاي کشورهاي مختلف براي کپي‌برداري از پهپاد شاهد پرداخت.

روسيه: در سال 2023 با قراردادي به ارزش 1.75 ميليارد دلار اين فناوري را به دست آورد، اما از آن زمان با توليد داخلي، وابستگي خود را کاهش داده است.

آمريکا: در جولاي 2025، پنتاگون پهپاد LUCAS (سيستم تهاجمي بدون سرنشين کم‌هزينه) را توسط شرکت SpektreWorks معرفي کرد؛ نسخه‌اي مشابه شاهد-136 با وزن کمتر از 600 کيلوگرم، هزينه حدود 100,000 دلار و قابليت‌هاي مدولار براي حمله، شناسايي و پشتيباني ارتباطي. اين پروژه در پاسخ به دستورات دونالد ترامپ براي توليد انبوه پهپادهاي ارزان‌قيمت توسعه يافت.

چين و کره شمالي: هر دو کشور پهپادهاي ارزان‌قيمتي مشابه با تمرکز بر تاکتيک‌هاي گروهي براي درگيري‌هاي آينده طراحي کرده‌اند.

ساير ابتکارات: برنامه‌هاي دارپا در آمريکا، مانند OFFSET، از مفاهيم پهپادي مشابه شاهد براي اهداف آموزشي و شبيه‌سازي الهام گرفته‌اند.

نگراني‌هاي آمريکا و متحدانش

وال‌استريت ژورنال در ادامه به واکنش‌هاي آمريکا و متحدان غربي آن مي‌پردازد. اين روزنامه مي‌نويسد که واشنگتن به شدت نگران گسترش فناوري پهپادهاي ايراني است و تلاش دارد با اعمال تحريم‌ها، انتقال قطعات و دانش فني مرتبط با اين پهپادها را محدود کند.

به نوشته اين روزنامه، آمريکا به همراه اروپا به‌طور خاص روي رصد زنجيره تأمين پهپادهاي ايراني متمرکز شده است تا مانع دستيابي کشورهاي ديگر به قطعات مورد نياز براي توليد نمونه‌هاي مشابه شود. با اين حال، نويسنده گزارش اذعان مي‌کند که مهار اين روند تقريباً غيرممکن است، زيرا فناوري پهپادها «به سرعت در حال بومي‌سازي» در کشورهاي مختلف است.

تجربه روسيه و الگوي جنگ‌هاي آينده

اين روزنامه در بخش ديگري از گزارش خود يادآور مي‌شود که روسيه با استفاده گسترده از پهپادهاي شاهد در جنگ اوکراين نشان داد که اين سلاح‌ها مي‌توانند به‌طور مؤثر زيرساخت‌هاي حياتي، مراکز نظامي و حتي روحيه عمومي دشمن را هدف قرار دهند.

به نوشته وال‌استريت ژورنال، هرچند سامانه‌هاي پدافند هوايي اوکراين توانسته‌اند بخش قابل توجهي از اين پهپادها را رهگيري کنند، اما هزينه‌اي که براي مقابله با هر پهپاد صرف مي‌شود، به مراتب بيشتر از قيمت ساخت خود پهپاد است. همين موضوع يک «چالش اقتصادي» جديد براي ارتش‌هاي جهان ايجاد کرده است.

اين روزنامه تأکيد مي‌کند که اين تجربه روسيه نشان داده است پهپادهاي انتحاري مي‌توانند جايگاه ويژه‌اي در دکترين‌هاي نظامي آينده بيابند و بسياري از ارتش‌ها اکنون به دنبال بازطراحي ساختارهاي خود بر اساس اين واقعيت تازه هستند.

نماد نفوذ ژئوپليتيکي ايران

به نوشته وال‌استريت ژورنال، ايران با عرضه پهپادهاي شاهد به روسيه و برخي متحدان منطقه‌اي خود، توانسته است جايگاهي تازه در عرصه صادرات تسليحاتي به دست آورد. اين روزنامه خاطرنشان مي‌کند که پهپاد شاهد نه تنها ابزاري نظامي بلکه به يک «نماد نفوذ ژئوپليتيکي ايران» تبديل شده است.

اين گزارش اضافه مي‌کند که کشورهايي در غرب آسيا، آفريقا و حتي آمريکاي لاتين به دنبال بهره‌گيري از تجربه ايران در اين حوزه هستند و اين مسئله موجب نگراني جدي غرب شده است.