معيارهاي عربستان براي تصميم‌گيري درباره سرنوشت رويدادهاي ورزشي

کشورها براي ميزباني رويدادهاي بزرگ، از مسابقات فوتبال و تنيس تا رقابت‌هاي بوکس و گلف، سرمايه‌گذاري‌هاي کلاني انجام مي‌دهند؛ سرمايه‌گذاري‌هايي که قرار است علاوه بر درآمدزايي، تصويري امن، باثبات و جذاب از کشور ميزبان به جهان ارائه کند. اما وقتي شرايط امنيتي تغيير مي‌کند، اين پروژه‌ها با پرسشي اساسي روبه‌رو مي‌شوند؛ اينکه آيا حفظ برنامه مسابقات و قراردادهاي تجاري همچنان اولويت دارد يا امنيت ورزشکاران، تماشاگران و برگزارکنندگان بر همه ملاحظات ديگر مقدم است؟ با اين مقدمه قرار است سراغ موضوع ميزباني‌هاي عربستان سعودي و شرايط حال حاضر آن بپردازيم.

به گزارش تابناک، تحولات اخير در عربستان سعودي، اين پرسش را بار ديگر به مرکز توجه آورده است. در شرايطي که حملات منتسب به حوثي‌هاي يمن نگراني‌هاي امنيتي را در اين کشور افزايش داده و فعاليت فرودگاه بين‌المللي رياض را مختل کرده، برخي رويدادهاي ورزشي با تغيير برنامه مواجه شده‌اند؛ از جمله مسابقات داخل سالن رياض که با تغيير برنامه و تعويق چند ماهه مواجه شد. در عين حال، درباره سرنوشت مهم‌ترين رويداد فوتبالي قاره آسيا هنوز تصميم قطعي اعلام نشده است.

سيکس کينگز اسلم؛ تغيير برنامه يک رويداد چندميليون‌دلاري

مسابقات نمايشي تنيس «سيکس کينگز اسلم» قرار بود از 21 تا 24 اکتبر در رياض برگزار شود؛ رويدادي که با حضور ستاره‌هاي سرشناس تنيس جهان و پرداخت جوايز و مبالغ چشمگير به بازيکنان، به يکي از ابزارهاي مهم عربستان براي جذب توجه جهاني در ورزش تبديل شده است.

با اين حال، برگزارکنندگان اعلام کردند که اين مسابقات به 27 تا 30 دسامبر موکول شده است. در بيانيه رسمي، دليل تصميم، چالش‌هاي اجرايي و لجستيکي و تأثير احتمالي آنها بر کيفيت تجربه تماشاگران عنوان شد. اين اعلام در شرايطي صورت گرفت که حملات اخير به عربستان، نگراني‌ها درباره امنيت اين کشور را افزايش داده و فرودگاه بين‌المللي رياض نيز با اختلال در فعاليت روبه‌رو شده بود.

در اين ميان، بايد ميان دليل رسمي اعلام‌شده از سوي برگزارکنندگان و زمينه امنيتي تصميم تفاوت قائل شد. برگزارکنندگان رسماً از چالش‌هاي اجرايي و لجستيکي سخن گفته‌اند؛ در حالي که نمي‌توان نگراني امنيتي را ناديده گرفت، چراکه هم‌زماني تصميم با تحولات امنيتي منطقه، پرسش‌هايي جدي درباره نقش اين شرايط در ارزيابي برگزارکنندگان ايجاد مي‌کند.

اهميت اين ماجرا فقط در جابه‌جايي تاريخ يک تورنمنت تنيس نيست. سيکس کينگز اسلم، برخلاف مسابقات رسمي تور حرفه‌اي، رويدادي نمايشي است که جذابيت اصلي آن تا حد زيادي به حضور ستاره‌هاي بزرگ و مبالغ مالي قابل‌توجه وابسته است. در چنين رويدادي، برگزارکنندگان بايد علاوه بر امنيت، درباره سفر بازيکنان، امکان حضور تماشاگران، تعهدات تجاري، برنامه‌هاي تبليغاتي و هزينه‌هاي تغيير زمان مسابقات نيز تصميم بگيرند.

پيش از اين هم بازي‌هاي داخل سالن آسيا به ميزبان رياض به تعويق افتاده بود که تابناک در گزارشي با عنوان «خرسندي امير قلعه نويي با يک نشانه؛ گام اول براي تعويق جام ملت‌ها» به ابعاد اين ماجرا و احتمال تعويق جام ملت‌ها نيز پرداخت.

اما همين‌جا يک پرسش مهم مطرح مي‌شود؛ اگر شرايط براي برگزاري يک رويداد به اندازه‌اي نامطمئن باشد که تغيير برنامه آن ضروري تشخيص داده شود، آيا ساير رويدادهاي ورزشي همان کشور نيز بايد با همان معيارها ارزيابي شوند؟

جام ملت‌هاي آسيا؛ تصميمي که هنوز گرفته نشده است

اين پرسش در مورد جام ملت‌هاي آسيا 2027 اهميت بيشتري پيدا مي‌کند؛ رقابتي که قرار است از 7 ژانويه تا 5 فوريه 2027 در عربستان برگزار شود و نخستين ميزباني اين کشور از مهم‌ترين تورنمنت ملي فوتبال آسيا به شمار مي‌رود.

عربستان براي برگزاري اين مسابقات برنامه‌ريزي گسترده‌اي انجام داده و ميزباني جام ملت‌ها را بخشي از مسير خود براي تثبيت جايگاهش در ورزش بين‌المللي مي‌داند؛ مسيري که ميزباني جام جهاني فوتبال 2034 نيز يکي از نقاط اصلي آن است.

با اين حال، افزايش نگراني‌هاي امنيتي، آينده برگزاري مسابقات طبق برنامه را به موضوعي قابل بحث تبديل کرده است. رئيس کنفدراسيون فوتبال آسيا اعلام کرده که اين نهاد براي تصميم‌گيري عجله‌اي ندارد و وضعيت منطقه را زير نظر خواهد گرفت. به گفته او، در صورت ضرورت، انتقال جام ملت‌ها به سال 2028 نيز يکي از گزينه‌هاست؛ اما در شرايط فعلي، برنامه مسابقات تغيير نکرده است.

بنابراين، برخلاف آنچه ممکن است از برخي روايت‌ها برداشت شود، تعويق جام ملت‌هاي آسيا هنوز تصميم قطعي AFC نيست. موضوع در مرحله ارزيابي شرايط قرار دارد و کنفدراسيون بايد درباره ادامه برنامه‌ريزي يا ضرورت تغيير آن تصميم بگيرد. اگرچه ماهيت مسابقات، قراردادها، تعداد شرکت‌کنندگان، امکان جابه‌جايي و هزينه‌هاي لغو يا تعويق، در اين تصميم ايفاي نقش خواهند کرد.

امنيت، اقتصاد و هزينه‌اي که ديده نمي‌شود

برگزاري رويدادهاي بزرگ ورزشي فقط به آماده‌بودن ورزشگاه‌ها و امکانات فني وابسته نيست. امنيت مسيرهاي پروازي، امکان ورود و خروج تيم‌ها، فعاليت فرودگاه‌ها، پوشش بيمه‌اي، آمادگي نيروهاي امدادي و انتظامي و اطمينان خاطر شرکت‌کنندگان، همگي بخشي از الزامات ميزباني هستند.

از سوي ديگر، تعويق يا لغو يک رويداد بزرگ مي‌تواند هزينه‌هاي سنگيني به همراه داشته باشد. قراردادهاي پخش تلويزيوني، حقوق اسپانسرها، رزرو هتل‌ها، بليت‌فروشي، هزينه سفر ورزشکاران و تعهدات مالي برگزارکنندگان، با تغيير برنامه تحت تأثير قرار مي‌گيرند. براي کشوري که از طريق ميزباني رويدادهاي ورزشي به دنبال تقويت اعتبار بين‌المللي و توسعه صنعت گردشگري است، تصميم به تعويق مسابقات مي‌تواند فراتر از يک تغيير تقويمي باشد. چنين تصميمي ممکن است بر اعتماد سرمايه‌گذاران و شرکاي تجاري اثر بگذارد؛ اما در مقابل، اصرار بر برگزاري مسابقات در شرايطي که ارزيابي‌هاي امنيتي آن را پرخطر تشخيص مي‌دهند، مي‌تواند هزينه‌هاي انساني و اعتباري بسيار بزرگ‌تري ايجاد کند.

از اين منظر، تصميم درست الزاماً آن نيست که مسابقات برگزار شوند يا به تعويق بيفتند؛ بلکه تصميم درست، تصميمي است که بر پايه ارزيابي معتبر خطر، مسئوليت‌پذيري برگزارکنندگان و شفافيت در اعلام دلايل اتخاذ شود.

منافع اقتصادي مي‌توانند در تعيين زمان و شيوه برگزاري يک رويداد نقش داشته باشند، اما نبايد جايگزين ارزيابي امنيتي شوند. به همان اندازه، استناد به امنيت نيز نبايد به عبارتي کلي و غيرقابل بررسي تبديل شود که بدون توضيح کافي، هر تصميمي را توجيه
کند.

آيا معيارهاي امنيتي براي همه يکسان است؟

اصل بحث در مورد عربستان اين نيست که چرا يک رويداد به تعويق افتاده و رويدادي ديگر هنوز طبق برنامه پيش مي‌رود؛ زيرا ممکن است ميان اين مسابقات تفاوت‌هاي مهمي وجود داشته باشد. مسئله اين است که چه نهادي، بر اساس چه اطلاعاتي و با چه شاخص‌هايي درباره ميزان خطر تصميم مي‌گيرد.

با اين حال، اگر معيارهاي امنيتي قرار است مبناي تصميم‌گيري باشند، بايد مشخص شود چه سطحي از خطر قابل قبول است، چه شرايطي موجب تعليق يا تغيير برنامه مي‌شود و آيا ارزيابي‌ها در بازه‌هاي زماني مشخص به‌روزرساني خواهند شد. آن هم در ساختاري چون AFC که چند ماه پيش تصميم گرفت به دليل خطر ازسرگيري جنگ در ايران، ميزباني تمام تيم‌هاي ايراني را لغو کند، اما اين شرايط باوجود وضعيت جنگي، براي عربستان در نظر گرفته
نمي‌شود.

در چنين شرايطي، شفافيت AFC اهميت ويژه‌اي دارد. اين کنفدراسيون بايد بتواند توضيح دهد که در ارزيابي امنيت جام ملت‌هاي آسيا چه عواملي را در نظر مي‌گيرد، مسئوليت ارزيابي با کدام نهادهاست و چه شرايطي مي‌تواند تصميم به تغيير برنامه را ضروري کند. اعلام اينکه مسابقات فعلاً طبق برنامه پيش مي‌روند، به‌تنهايي پاسخ کاملي به اين پرسش‌ها نيست.