فضيلت و اعمال روز عيد غدير از طعام دادن تا عقد برادري

روايت شده است: که از امام صادق(عليه‌السلام) پرسيدند، آيا مسلمانان را غير از جمعه و قربان و فطر عيدي هست؟ فرمود: آري عيدي است که احترامش از همه اعياد بيشتر است،

راوي گفت: کدام عيد است؟ حضرت فرمود: روزي است که حضرت رسول(صلي ‌الله‌ عليه ‌وآله) اميرالمؤمنين(عليه‌السلام) را به جانشيني خود منصوب کرد و اعلام کرد: هرکه من مولا و آقاي اويم، پس علي مولا و آقا و پيشواي اوست و آن روز هيجدهم ذوالحجّه است.

راوي گفت: در آن روز چه کاري بايد انجام داد؟ فرمود بايد روزه بداريد و عبادت کنيد و محمّد و آل محمّد (صلي‌الله‌عليه‌وآله) را ياد آريد و بر ايشان صلوات فرستيد، رسول خدا (صلي‌الله‌عليه‌وآله) اميرالمؤمنين (عليه‌السلام) را وصيت کرد که اين روز را عيد گرداند و هر پيامبري به جانشين خويش وصيت مي‌کرد که اين روز را عيد کند.

در حديث ابن ابي نصر بزنطي از حضرت رضا(عليه‌السلام) آمده:

اي پسر ابي نصر هر کجا باشي، بکوش روز عيد غدير نزد قبر مطهّر حضرت اميرالمؤمنين(عليه‌السلام) حاضر شوي، به درستي‌که در اين روز، خداوند مي‌آمرزد از هر مرد و زن مؤمن، گناه شصت سال ايشان را و از آتش دوزخ آزاد مي‌کند، دو برابر آنچه در ماه رمضان و شب قدر و شب فطر آزاد کرده و پرداخت يک درهم در اين روز به برادران مؤمن، برابر با هزار درهم در اوقات ديگر است و در اين روز به برادران مؤمن احسان کن و هر مرد و زن مؤمن را شاد گردان؛ به خدا سوگند، اگر مردم برتري و مزيت اين روز را چنان‌که بايد بدانند، هرآينه هر روز فرشتگان با ايشان ده مرتبه مصافحه کنند.

در هر صورت بزرگداشت اين روز برجسته و برتر لازم است و اعمال آن چند چيز است:

اوّل:

روزه که کفّاره شصت سال گناه است و در حديثي است: روزه اين روز برابر روزه تمامي عمر دنيا و معادل با صد حج و صد عمره است.

دوّم:

غسل.

سوم:

زيارت حضرت اميرمؤمنان(عليه‌السلام) و شايسته است انسان هر کجا باشد، بکوشد که خود را به قبر مطّهر آن حضرت برساند و براي آن جناب در اين روز، «سه زيارت» مخصوص روايت شده: که يکي از آن‌ها زيارت معروف به «امين‌الله» است که هم از نزديک و هم از راه دور خوانده مي‌شود و آن از زيارات جامعه مطلقه است و در باب زيارات ان‌شاء‌الله تعالي خواهد آمد.

چهارم:

تعويذي [ذکر مربوط به پناه جستن به خدا از ناملايمات و شرور] را که سيد ابن طاووس در کتاب «اقبال» از رسول خدا(صلي‌الله‌عليه‌وآله) روايت کرده بخواند.

پنجم:

دو رکعت نماز بجا آورد و به سجده رود و «صد مرتبه» شکر خدا گويد، آنگاه سر از سجده بردارد و بخواند:

اللّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ... دعايي است که در مفاتيح و کتب دعا ذکر شده است و طالب آن رجوع کند به اين کتابها.

ششم:

غسل کند و نيم ساعت پيش از گذشتن خورشيد از لحظة ظهر دو رکعت نماز بخواند، در هر رکعت سوره «حَمد» «يک بار» و سوره «توحيد» «ده بار» و «آيت‌الکرسي» «ده بار» و «ده بار» «إِنّا أَنْزَلْناهُ» خوانده شود که برابر صد هزار حج و صد هزار عمره است و باعث برآورده شدن حوايج دنيا و آخرت او، به آساني و عافيت از جانب خداي کريم است.

بهتر اين است که پس از اين نماز تمام اين دعاي بلندي را بخواند: «رَبَّنا إنَّنا سَمِعْنا مُنادِياً...

هفتم:

دعاى «ندبه» را بخواند.

هشتم:

چون مؤمني را ملاقات کند اين تهنيت را بگويد:

الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي جَعَلَنا مِنَ الْمُتَمَسِّكينَ بِوِلايَةِ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ وَالْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ.

سپاس خداي را که ما را از چنگ‌زنندگان به ولايت اميرالمؤمنين و امامان ديگر ـ درود بر آنان ـ قرار داد.

و نيز بخواند:

الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَكْرَمَنا بِهذَا الْيَوْمِ وَجَعَلَنا مِنَ الْمُوفِينَ بِعَهْدِهِ إِلَيْنا وَمِيثاقِهِ الَّذِي واثَقَنا بِهِ مِنْ وِلايَةِ وُلاةِ أَمْرِهِ وَالْقُوَّامِ بِقِسْطِهِ، وَلَمْ يَجْعَلْنا مِنَ الْجاحِدِينَ وَالْمُكَذِّبِينَ بِيَوْمِ الدِّينِ.

خداي را سپاس که ما را به اين روز گرامي داشت و از وفاکنندگان به عهدش که بر عهده ما نهاده بود و پيمانش که با ما بسته بود قرار داد، عهد و پيماني که عبارت است از ولايت سرپرستان امرش و قيام‌کنندگان به عدلش و ما را از انکارکنندگان و تکذيب‌کنندگان روز جزا قرار نداد.

نهم:

صد مرتبه بگويد:

الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي جَعَلَ كَمالَ دِينِهِ وَتَمامَ نِعْمَتِهِ بِوِلايَةِ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طالِبٍ عَلَيْهِ السَّلامُ.

خداي را سپاس که کمال دينش و تمام نعمتش را به ولايت اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب (درود خدا بر او) قرار داد.

دهم: خواندن دعاهايي که بزرگاني مانند سيد بن طاوس نقل کرده اند و...

آگاه باش که  در اين روز برجسته و برتر، براي هريک از امور زير فضيلت بسياري است:

پوشيدن جامه‌هاي نيکو، زينت کردن، استعمال بوي خوش، شادي کردن و شاد نمودن شيعيان اميرالمؤمنين(عليه‌السلام)، گذشت از تقصيرات شيعيان، برآوردن حاجات آنان، صله ارحام، توسعه دادن بر اهل و عيال، اطعام اهل ايمان، افطار دادن به روزه‌داران، مصافحه با مؤمنان، رفتن به زيارت آنان، تبسّم نمودن بر چهره ايشان و فرستادن هدايا براي اهل ايمان و بجا آوردن شکر و سپاس، به خاطر نعمت بزرگ ولايت، بسيار صلوات فرستادن، انجام عبادات و طاعات بسيار.

کسي‌ که در اين روز يک درهم به برادر مؤمن خود بدهد، برابر با صد هزار درهم در غير اين روز است. طعام دادن در اين روز به يک مؤمن مانند طعام دادن به همه پيامبران و صدّيقان است.

در خطبه حضرت اميرالمؤمنين(عليه‌السلام) در روز غدير چنين آمده است:

هرکه مؤمن و روزه‌دار را به وقت افطارش افطار دهد، مانند آن است که ده «فئام» را افطار داده باشد، شخصي از جاي برخاست و عرضه داشت: يا اميرالمؤمنين «فئام» چيست؟ ايشان فرمود: صد هزار پيغمبر و صديق و شهيد، پس چگونه خواهد بود کثرت فضيلت حال کسي که جمعي از مردان و زنان مؤمن را کفالت کند، من امان او را از کفر و فقر بر خداي تعالي ضامن هستم... تا پايان روايت.

صيغه عقد اخوت در روز غدير

در هر صورت مزيت و برتري اين روز شريف [غدير]، بيش از آن است که ذکر شود و اين روز، روز قبولي اعمال شيعيان و روز برطرف شدن غم‌هاي ايشان است و روزي است که حضرت موسي بر ساحران پيروز شد و خدا آتش را بر ابراهيم سرد و سلامت نمود و حضرت موسي، يوشع بن نون را جانشين خود کرد و حضرت عيسي شمعون الصّفا را خليفه خود نمود و حضرت سليمان ملّت خود را بر جانشيني آصف بن برخيا گواه گرفت و جناب رسول خدا بين اصحاب خود عقد برادري برقرار کرد.

به اين خاطر عقد برادري در اين روز با برادران مؤمن سزاوار است و کيفيت آن به صورتي که شيخ ما در کتاب «مستدرک الوسائل» از کتاب «زاد الفردوس» نقل فرموده است چنين است:

دست راست خود را بر دست راست برادر مؤمن خود بگذار و بگو:

واخَيْتُكَ فِي اللّهِ، وَصافَيْتُكَ فِي اللّهِ، وَصافَحْتُكَ فِي اللّهِ، وَعاهَدْتُ اللّهَ وَمَلائِكَتَهُ وَكُتُبَهُ وَرُسُلَهُ وَأَنْبِياءَهُ وَالْأَئِمَّةَ الْمَعْصُومِينَ عَلَيْهِمُ السَّلامُ عَلَى أَنَّي إِنْ كُنْتُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَالشَّفاعَةِ وَأُذِنَ لِي بِأَنْ أَدْخُلَ الْجَنَّةَ لَاأَدْخُلُها إِلّا وَأَنْتَ مَعِي.

در راه خدا برادرت شدم و در راه خدا دوست با صفايت گشتم و در راه خدا با تو دست دادم و با خدا و فرشتگان و کتاب‌هايش و رسولان و پيامبرانش و امامان معصوم (درود بر آنان) عهد کردم، بر اينکه اگر از اهل بهشت و شفاعت بودم و به من اجازه داده شد که وارد بهشت شوم، به بهشت وارد نشوم مگر اينکه تو هم با من باشي.

آنگاه برادر مؤمن بگويد:

قَبِلْتُ / پذيرفتم

سپس بگويد:

أَسْقَطْتُ عَنْكَ جَمِيعَ حُقُوقِ الْأُخُوَّةِ مَا خَلَا الشَّفاعَةَ وَالدُّعاءَ وَالزِّيارَةَ.

همه حقوق برادري را از تو ساقط کردم، به جز شفاعت و دعا و زيارت.

فيض کاشاني در کتاب «خلاصه الاذکار» صيغه اُخُوَّت را قريب به همين صورت ذکر کرده، آنگاه فرموده: طرف مقابل قبول کند براي خود يا موکل خود به لفظي که دلالت بر قبول نمايد، سپس از يکديگر جميع حقوق برادري را جز دعا و زيارت ساقط کنند.