شرط آمريکا براي فروش F-35 به ترکيه

به نظر نمي‌رسد دستاوردهايي که ترکيه روي کسب آن‌ها از طريق ميزباني اجلاس ناتو با حضور دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمريکا حساب باز کرده بود، در آينده‌اي نزديک محقق شوند. مهم‌ترين اين دستاوردها، لغو ممنوعيت خريد اف35 و رفع تحريم‌هاي نظامي آمريکا (CAATSA) بود که مانع توسعه صنايع دفاعي ترکيه شده‌اند.

به گزارش ايسنا، پس از آنکه غرب از فروش موشک‌هاي «پاتريوت» به ترکيه خودداري کرد، اين کشور در سال 2019 يعني اواخر نخستين دوره رياست‌جمهوري ترامپ از برنامه جنگنده‌هاي اف-35 کنار گذاشته شد. در پي اين اقدام و به‌ويژه پس از کودتاي نافرجام 15 ژوئيه 2016 که آنکارا غرب را در آن مقصر مي‌دانست، ترکيه براي خريد سامانه پيشرفته موشکي اس400 به روسيه روي آورد. اگرچه ممنوعيت فروش اف35 همچنان پابرجاست اما واشنگتن رفع اين ممنوعيت را مشروط به عدم استفاده ترکيه از سامانه‌هاي اس400 و خارج کردن اين سامانه از ترکيه کرده است؛ چرا که معتقد است اين سامانه با سيستم‌هاي دفاعي ناتو سازگاري ندارد.

ترکيه فقدان اين جنگنده‌هاي آمريکايي در ناوگان هوايي خود را نوعي نقص در توانمندي‌هاي هوايي‌ خود مي‌داند چراکه رقباي اين کشور؛ يونان و رژيم صهيونيستي هم‌اکنون به اين مدل از جنگنده‌هاي مدرن مجهز هستند.

در نتيجه، پس از ورود ترامپ به فرودگاه آنکارا و اعلام خبر لغو ممنوعيت فروش جنگنده‌هاي اف35 به ترکيه از سوي او، خشم يونان و رژيم صهيونيستي را برانگيخت. اين رژيم پيشتر اعلام کرده بود که براي جلوگيري از فروش اين جنگنده‌ها به ترکيه بر ايالات متحده فشار خواهد آورد.

نگراني آنکارا زماني تشديد شد که ترامپ پس از سفر خود از وعده‌اش عقب‌نشيني کرد و اظهار داشت که پس از بازگشت به کاخ سفيد، اين موضوع را بررسي خواهد کرد. روز گذشته انتشار گزارشي در روزنامه يوناني «کاتيمريني» بازتاب گسترده‌اي در رسانه‌هاي ترکيه داشت.

روزنامه مخالف دولت ترکيه، «قرار» (Karar) اين خبر را در صدر عناوين خود قرار داد و گزارش کرد که در تاريخ 10 ژوئيه دو روز پس از پايان اجلاس سران ناتو، 10 تن از قانونگذاران دموکرات آمريکايي نامه‌اي براي ترامپ ارسال کردند. آن‌ها در اين نامه نسبت به فروش جنگنده‌هاي اف35 به آنکارا، پيش از حل‌وفصل قطعي مسئله سامانه موشکي اس400، هشدار دادند؛ اين حل و فصل ممکن است شامل فروش اين سامانه به طرفي ثالث، مثل قطر يا امارات باشد. اين نامه همچنين روابط خانواده ترامپ و سفير آمريکا در آنکارا و نيز تام باراک، فرستاده آمريکا به سوريه و لبنان با ترکيه و تأثير اين مناسبات شخصي و خانوادگي بر منافع ملي ايالات متحده را مورد پرسش قرار داد.

وزارت امور خارجه آمريکا به نمايندگي از ترامپ نامه‌اي براي قانونگذاران دموکرات ارسال کرد که در آن تصريح شده بود ترکيه هنوز اقدامات لازم براي خريد جنگنده‌هاي اف35 را اتخاذ نکرده و در نتيجه، هيچ‌يک از اين جنگنده‌ها به اين کشور فروخته نخواهد شد. در اين نامه همچنين بدون ارائه شواهد و مدارک ادعا شده که نهادهاي دولتي و خصوصي ترکيه همچنان به جمع‌آوري وجوه «غيرقانوني» از مردم و انتقال آن به حماس ادامه مي‌دهند؛ موضوعي که باعث شد روزنامه قرار با انتشار تيتري با عنوان «هشدار فلسطيني درباره اف35»، اين پرسش را مطرح کند که آيا اين مسئله شرط جديدي براي نهايي کردن اين معامله محسوب مي‌شود يا خير.

بر اساس سندي که وزارت امور خارجه آمريکا براي کنگره و وزارت خزانه‌داري ارسال کرده است، تداوم حمايت مالي از حماس مايه نگراني واشنگتن است. سازمان‌هايي که در ترکيه فعاليت مي‌کنند از جمله «انجمن حمايت غازي»، «طريق ‌الحياة» و «دستان سفيد فلسطيني» از طريق شبکه‌هاي مالي و صرافي‌هاي ثبت‌نشده و فاقد مجوز، براي اين جنبش پول ارسال مي‌کنند. اين سند همچنين آنکارا را مسئول تداوم اين وضعيت مي‌داند و تأکيد مي‌کند که فروش جنگنده‌هاي اف35 به ترکيه بدون برآورده شدن پيش‌شرط‌هاي لازم امکان‌پذير نخواهد بود؛ به‌ويژه اينکه ترکيه بايد تضمين دهد که در آينده سامانه‌هاي اس400 يا تجهيزات مشابه را خريداري نخواهد کرد.

همچنين اين نامه به مواردي مي‌پردازد که ترکيه در آن‌ها نقشي مثبت ايفا کرده است؛ از جمله متقاعد کردن حماس براي پذيرش توافق آتش‌بس غزه و طرح صلح ترامپ براي منطقه و همچنين مشارکت آنکارا در «شوراي صلح» که توسط رئيس‌جمهور آمريکا تشکيل شده است. در اين نامه آمده است که نفوذ ترکيه در شاخه سياسي حماس به نفع ايالات متحده است و نقش اين کشور در ميانجي‌گري ميان روسيه و اوکراين و همچنين ميان جمهوري آذربايجان و ارمنستان در کنار تلاش‌هايش براي مبارزه با داعش و تروريسم در منطقه در راستاي منافع ملي ايالات متحده قرار دارد.