شبکه نفوذ اسرائيل در جمهوري آذربايجان و پيامدهاي امنيتي آن براي ايران

فعاليت طولاني‌مدت شبکه‌هاي اطلاعاتي

چندي پيش ارسطون عروجلو، کارشناس امنيتي و مأمور پيشين سازمان امنيت جمهوري آذربايجان تصريح کردند که اسرائيل از حدود 20 سال پيش شبکه جاسوسي گسترده‌اي در اين کشور ايجاد کرده است. عروجلو در مصاحبه‌اي با روزنامه تايمز لندن در ژانويه 2011 مدعي شده بود که مأموران موساد از طريق جمهوري آذربايجان فيزيکدانان هسته‌اي ايران را ترور کرده‌اند. اين ادعا در رسانه‌هاي بين‌المللي بازتاب يافته و به گفته او، مقامات امنيتي اسرائيل نيز آن را تأييد کرده‌اند. عروجلو در بخشي از اظهارات خود، با انتقاد از گستردگي تبليغات صهيونيستي در جمهوري آذربايجان، تأکيد کرده که اين تبليغات «سفارش‌دهندگاني دارد» و حضور موساد در جمهوري آذربايجان «تازه نيست» و حدود 20 سال سابقه دارد.

‌

تأييد مقامات اسرائيلي و مستند تلويزيون آلمان

 همچنين به ادعاي اروجلو افراييم هالوي، رئيس پيشين موساد (بين سال‌هاي 1998 تا 2002)، و ياکوف آميدرور، مشاور امنيت ملي نخست‌وزير اسرائيل، در مستند «جنگ سايه» (توليد تلويزيون عمومي آلمان) نيز اين مسائل را تأييد کرده‌اند.

‌

شواهد مستند و تأييدات بين‌المللي

 الف) اعترافات عاملان ترور:

️مجيد جمالي فشي، عامل ترور مسعود علي‌محمدي (استاد فيزيک دانشگاه تهران در ژانويه 2010)، در دادگاه اعتراف کرد که با دريافت اسناد جعلي در فرودگاه حيدر علي‌اف باکو، به تل‌آويو سفر کرده است. همچنين گزارش شده که يک مقام بلندپايه موساد دو بار در جمهوري آذربايجان با او ملاقات و آموزش‌هاي لازم را ارائه کرده است.

‌

ب) احضار سفير باکو در تهران

 در فوريه 2012، ايران سفير دولت باکو در تهران، جوانشير آخوندوف، را احضار کرد. به او اعلام شد که «برخي از تروريست‌هاي مرتبط با ترور دانشمندان هسته‌اي ايران» به جمهوري آذربايجان سفر کرده و سپس براي همکاري با شبکه‌هاي جاسوسي رژيم صهيونيستي به اسرائيل رفته‌اند. اين اقدام پس از ترور مصطفي احمدي‌روشن (کارمند تأسيسات غني‌سازي نطنز) در 11 ژانويه 2012 صورت گرفت. آذربايجان اين اتهامات را «افترا» و «بي‌اساس» خواند.

‌

️ج) گزارش‌هاي رسانه‌اي و اعترافات غيرمستقيم

 گزارش‌هاي متعدد رسانه‌اي، از جمله گزارش سال 2012 مارک پري در فارن پاليسي، آذربايجان را «پايگاه مخفي اسرائيل» عليه ايران توصيف کرده‌اند. همچنين يک مقام دولت باکو که خود را «شيمون» معرفي کرده، در مصاحبه با تايمز لندن گفته است: «ما (موساد) حضور خود را در سال گذشته افزايش داده‌ايم و اين ما را بسيار نزديک به ايران قرار مي‌دهد. اين کشور به‌طور شگفت‌آوري نفوذپذير است».

‌

تبليغات صهيونيستي در جمهوري آذربايجان

 عروجلو در اظهارات خود تأکيد کرده که تبليغات صهيونيستي در جمهوري آذربايجان از خود اسرائيل نيز بيشتر است! او گفته: «من رسانه‌هاي اسرائيلي را به طور مستمر دنبال مي‌کنم؛ اورشليم پست، هاآرتص، تايمز آو اسرائيل و بسياري از رسانه‌هاي انگليسي‌زبان و روسي‌زبان. من در خود اسرائيل اين اندازه تبليغات صهيونيسم نديده‌ام که در جمهوري آذربايجان وجود دارد.» اين اظهارات نشان‌دهنده نفوذ عميق فرهنگي و رسانه‌اي اسرائيل در ساختار اطلاع‌رساني آذربايجان است.

اتهام جاسوسي براي ايران و محکوميت عروجلو

 عروجلو اشاره کرده که دولت باکو به جاي اعتراض به اقدامات اسرائيل، او را به «جاسوسي براي ايران» متهم کرده است. بر اساس گزارش‌ها، او در سال‌هاي اخير به دليل اظهارات انتقادي خود عليه دولت باکو، در غياب محاکمه و به حبس محکوم شده است. اين موضوع نشان‌دهنده حساسيت شديد باکو نسبت به افشاي ابعاد همکاري‌هاي امنيتي با اسرائيل است.

‌

هشدار درباره فعاليت ساير شبکه‌هاي اطلاعاتي

 عروجلو هشدار داده که «بحث فقط موساد نيست» و «هر شبکه اطلاعاتي خارجي که به طور رسمي در داخل يک کشور فعاليت نمي‌کند و شريک آن کشور محسوب نمي‌شود، بايد مورد مقابله قرار گيرد.» او اشاره کرده که کشورهايي مانند ايران، روسيه، اسرائيل، آمريکا و انگليس ممکن است از خاک آذربايجان عليه منافع اين کشور استفاده کنند. قربان محمدوف، مجري آذري فريدوم نيز گفته که حتي ترکيه مي‌تواند از طريق آذربايجان سياست خصمانه اعمال کند و «صرف اينکه کسي ترک‌زبان است يا به لهجه عثماني صحبت مي‌کند، به معناي دوست و برادر بودن نيست.»

‌

ادعاي ترور آيت‌الله رئيسي از خاک آذربايجان

️همچنين آن‌ها مطرح کردند که ترور آيت‌الله ابراهيم رئيسي، رئيس‌جمهور ايران، از خاک جمهوري آذربايجان پس از ديدار وي با الهام علي‌اف در نقطه صفر مرزي انجام شده است.‌

مقامات دولت باکو همواره ادعاهاي مربوط به استفاده از خاک اين کشور براي عمليات عليه ايران را تکذيب کرده‌اند. اين تناقض ميان شواهد و انکار رسمي، خود نشان‌دهنده پيچيدگي روابط پنهان در منطقه قفقاز جنوبي است که نيازمند رصد دقيق و مستمر از سوي نهادهاي امنيتي و تحليلي کشور است.‌

مجموع شواهد موجود نشان مي‌دهد که جمهوري آذربايجان، به‌واسطه موقعيت ژئوپليتيک خود در همسايگي شمالي ايران، به يکي از مهم‌ترين پايگاه‌هاي اطلاعاتي اسرائيل عليه منافع امنيتي جمهوري اسلامي ايران تبديل شده است. اعترافات عاملان ترور، احضار سفير باکو در تهران، گزارش‌هاي رسانه‌هاي بين‌المللي و اظهارات کارشناسان امنيتي جمهوري آذربايجان، همگي بر وجود شبکه‌اي نفوذي دلالت دارند که فراتر از روابط ديپلماتيک معمول است.