سايه معادن طلاي جمهوري آذربايجان بر انتخابات سناي آمريکا

تازه‌ترين نظرسنجي‌هاي انتخاباتي نشان مي‌دهند که سونونو موفق شده از رقيب دموکرات خود پيشي بگيرد؛ رويدادي که مي‌تواند براي اين «ايالت آبي» که به طور سنتي دژ پيروزي بلامنازع نامزدهاي حزب دموکرات به شمار مي‌رود، يک شگفتي بزرگ و شکستي غيرمنتظره تلقي شود.

پيروزي در مقدماتي و حمايت معنادار ترامپ با وجود اختلافات پيشين

در تاريخ 8 سپتامبر (18 شهريور)، احزاب جمهوري‌خواه و دموکرات در نيوهمپشاير انتخابات مقدماتي درون‌حزبي خود را برگزار کردند. اين انتخابات بدون شگفتي خاصي پايان يافت و همان‌طور که انتظار مي‌رفت، سونونو و پاپاس موفق شدند با غلبه قاطع بر رقباي هم‌حزبي خود، رسماً به عنوان نامزدهاي نهايي احزاب متبوعشان برگزيده شوند.

بر اين اساس، اين دو چهره در انتخابات ميان‌دوره‌اي ماه نوامبر براي تکيه زدن بر کرسي خالي‌شده توسط «جين شاهين»، سناتور کهنه‌کار و حامي سرسخت ارامنه که اخيراً کناره‌گيري قطعي خود را از جهان سياست اعلام کرده بود، رو در روي يکديگر صف‌آرايي خواهند کرد.

نکته بسيار حائز اهميت و جنجالي در اين ميان، جلب حمايت رسمي دونالد ترامپ توسط سونونو است. اين حمايت تشکيلاتي در شرايطي رقم مي‌خورد که جان سونونو در مقاله‌اي در سال 2024 ميلادي علناً ترامپ را يک «بازنده» خطاب کرده و در جريان رقابت‌هاي مقدماتي درون‌حزبي رياست‌جمهوري همان سال، از نيکي هيلي در برابر ترامپ پشتيباني کرده بود.

با اين حال، سران حزب جمهوري‌خواه براي پس گرفتن اکثريت سنا، اختلافات گذشته را موقتاً کنار گذاشته و تمام‌قد پشت سر سونونو ايستاده‌اند تا پيروزي را در اين ايالت کليدي تضمين کنند.

خاندان سياسي سونونو و کارتل استخراج طلا در جمهوري آذربايجان

بايد يادآور شد که جان ادوارد سونونو، يکي از سياستمداران متنفذ و چهره‌هاي کليدي ساختار قدرت در آمريکا محسوب مي‌شود و به خاندان پرنفوذ «سونونو» تعلق دارد؛ خانواده‌اي ريشه‌دار که پيوندها و مناسبات بسيار نزديکي را از دهه 1990 ميلادي تاکنون با دولت و کارتل‌هاي تجاري جمهوري آذربايجان حفظ کرده است.

جان ادوارد سونونو که پيش‌تر سابقه يک دوره حضور در مجلس سناي آمريکا را در کارنامه خود دارد، فرزند «جان هنري سونونو» فرماندار سرشناس جمهوري‌خواه اين ايالت در دهه 1980 است. همچنين برادر او، «کريس سونونو» نيز به عنوان هشتاد و دومين فرماندار نيوهمپشاير از سال 2017 تا 2025 سکان هدايت اين ايالت را در دست داشت.

پدر اين خانواده، يعني جان هنري سونونو پس از بازنشستگي و کناره‌گيري از مناصب رسمي قدرت، وارد حوزه تجارت معادن و استخراج فلزات گرانبها شد و نخستين رئيس مشترک اتاق بازرگاني مشترک آمريکا و جمهوري آذربايجان نام گرفت.

وي در حال حاضر يکي از سهامداران عمده و اعضاي فعال هيئت مديره شرکت معدني «آنگلو اِيژين ماينينگ» (Anglo Asian Mining) است؛ يک شرکت بزرگ و بين‌المللي استخراج طلا و مس که عمليات‌هاي گسترده‌اي در خاک جمهوري آذربايجان اجرا مي‌کند و به دليل بهره‌برداري از معادن مورد مناقشه، همواره در کانون توجه محافل سياسي قفقاز قرار داشته است.

چرخش موازنه آرا و سرازير شدن سيل دلارهاي انتخاباتي

در ماه آوريل سال جاري ميلادي، هنگامي که کارزار رقابت‌هاي انتخاباتي سنا در آغاز راه قرار داشت، به نظر مي‌رسيد که کريس پاپاس، نماينده دموکرات، بدون دردسر خاصي پيروز اين نبرد شده و کرسي سنا را تصاحب خواهد کرد.

در آن مقطع زماني، نظرسنجي‌هاي افکار عمومي نشان مي‌داد که اين سياستمدار حامي ارامنه با حاشيه امن 7 درصدي از رقيب احتمالي جمهوري‌خواه خود جلوتر است. اما در هفته‌هاي اخير، صحنه اين ماراتن انتخاباتي که توسط مؤسسه معتبر «کوک پوليتيکال ريپورت» (Cook Political Report) به عنوان حوزه‌اي «متمايل به دموکرات‌ها» ارزيابي مي‌شد، به شدت ملتهب و فشرده شد.

تازه‌ترين نظرسنجي از راي‌دهندگان بالقوه که پيش از برگزاري انتخابات مقدماتي توسط دانشگاه نيوهمپشاير و شبکه سي‌ان‌ان انجام گرفت، نشان داد که فاصله ميان اين دو کانديدا به تنها 2 درصد کاهش يافته است؛ به طوري که سونونو با کسب 45 درصد آرا از پاپاس با 43 درصد پيشي گرفته است.

همزمان اين کارزار انتخاباتي حجم عظيمي از منابع مالي را از سوي ساختار ملي حزب جمهوري‌خواه جذب کرده است. برآوردها حاکي از آن است که جمهوري‌خواهان از يک برتري مالي چشمگير 20 ميليون دلاري در نيوهمپشاير برخوردار خواهند شد.

تحليلگران مستقل خاطرنشان مي‌سازند که حاميان مالي و کميته‌هاي اقدام سياسي وابسته به سونونو، تاکنون تقريباً دو برابر تشکل‌هاي حامي پاپاس هزينه
کرده‌اند.

در پي اين تحولات شتابان، پورتال تحليلي «کوک پوليتيکال ريپورت» که مرجع پيش‌بيني انتخابات به شمار مي‌رود، ارزيابي خود از رقابت سنا در نيوهمپشاير را به وضعيت «نامشخص و شانه به شانه» تغيير داد؛ تغييري که يک امتياز بزرگ براي جمهوري‌خواهان محسوب مي‌شود، چرا که دموکرات‌ها براي حفظ اکثريت شکننده خود در سنا نيازمند ابقاي اين کرسي بودند.

جسيکا تيلور، سردبير بخش سنا در اين مؤسسه تحليلي تصريح کرد: «حتي در ايالتي که سنتاً به دموکرات‌ها راي مي‌دهد، حجم دلارهايي که جمهوري‌خواهان در سطح ملي به اين کارزار تزريق کرده‌اند، يک زنگ خطر بسيار جدي براي حزب دموکرات است.»

حملات تند به ناکارآمدي واشنگتن و پرونده ضدآذربايجاني پاپاس

در فضاي تبليغاتي، سونونو رقيب خود را آماج حملات لفظي تندي قرار داده و مدعي شده که پاپاس «8 سال تمام در واشنگتن حضور داشته اما به وعده‌هاي خود در قبال مردم ايالت نيوهمپشاير عمل نکرده است».

وي در مصاحبه اختصاصي اين هفته خود با فاکس نيوز ديجيتال با انتقاد شديد از سابقه چهار دوره حضور پاپاس در مجلس نمايندگان گفت: «او در کنگره اقدامات بسيار ناچيزي انجام داد و دستاوردهاي بسيار کمتري نيز به ثبت رساند.»

در نقطه مقابل، کريس پاپاس که در سال 2019 ميلادي به مجلس نمايندگان راه يافت، در طول دوره فعاليت خود در کنگره به عنوان يکي از سرسخت‌ترين چهره‌هاي ضدآذربايجاني و حامي منافع ارمنستان شناخته شده است.

وي از امضاکنندگان اصلي طرح تحريم شماري از مقامات بلندپايه جمهوري آذربايجان بود و همواره با هرگونه تعليق يا لغو متمم جنجالي 907 قانون حمايت از آزادي (که کمک‌هاي نظامي مستقيم آمريکا به باکو را محدود مي‌سازد) به شدت مخالفت ورزيده است.

افزون بر اين، در سپتامبر 2025، پاپاس رهبري يک ابتکار دوحزبي خطاب به مارکو روبيو وزير امور خارجه و پيت هگست وزير دفاع آمريکا را بر عهده داشت که طي نامه‌اي رسمي، مخالفت صريح خود را با مذاکرات دولت ترامپ با رجب طيب اردوغان، رئيس‌جمهور ترکيه بر سر فروش جنگنده‌هاي پيشرفته اف-16 و اف-35 اعلام کردند.

پاپاس همچنين نخستين نماينده همجنس‌گراي علني از ايالت نيوهمپشاير در تاريخ کنگره آمريکا است و با وجود چالش‌هاي داخلي، از حمايت کامل، علني و همه‌جانبه کميته ملي ارامنه آمريکا (ANCA) و لابي‌هاي دياسپورا برخوردار است. اکنون اين رقابت فراتر از يک انتخابات محلي، به آوردگاهي حساس ميان شبکه نفوذ اقتصادي باکو و لابي سنتي ارامنه در ساختار قانون‌گذاري ايالات متحده تبديل شده است.