سايه جادوگران بر فوتبال ايران

ريختن ادرار پسر نابالغ درون دروازه. بستن مهره مار به پاي بازيکن. قايم‌کردن طلسم در رختکن حريف. پوشاندن لباس خاص به تن مربيان. اين‌ها شايد در نگاه اول خرافه‌هايي شبيه فيلم‌هاي فانتزي به نظر برسند، اما در فوتبال ايران، «واقعيت»اند. واقعيتي تلخ که سال‌هاست از زبان مربيان، بازيکنان و مديران شنيده مي‌شود و حالا آن‌قدر روايت‌ها زياد شده که ديگر نمي‌توان آن را انکار کرد.

اما چرا فوتبال ايران تا اين اندازه به خرافه پناه برده؟ بخشي از پاسخ در ساختار پرتنش و بي‌ثبات فوتبال ايران نهفته است؛ جايي که مربيان با يک باخت از کار برکنار مي‌شوند، مديران زير فشار سنگين هواداران له مي‌شوند و تيم‌ها در باتلاق نتايج فرو مي‌روند. در چنين شرايطي، همه دنبال يک راه ميان‌بر براي نجات مي‌گردند؛ حتي اگر اين راه از مسير جادوگرها بگذرد.

نهادهاي رسمي، به‌جاي برخورد با ريشه‌هاي خرافه‌گرايي، اغلب صورت مسئله را پاک کرده‌اند. کميته اخلاق، در بهترين حالت، به احضار چهره‌هايي که درباره جادوگران حرف زده‌اند اکتفا کرده. رئيس اين کميته هفته پيش براي اولين بار در يادداشتي نوشت: «اين پديده شوم در صورت وقوع و گسترش مي‌تواند به حيثيت فوتبال لطمه وارد کند و آن را از مسير پيشرفت علمي و آموزشي منحرف کند».

يحيي گل‌محمدي، سرمربي فعلي فولاد، در يک برنامه تلويزيوني روايت کرد که جادوگري به او گفته در دقيقه 43 گل مي‌زند و همين اتفاق افتاد.

اما رئيس ديوان تحقيقات کميته اخلاق نگاه متفاوتي دارد: «وقتي از آن‌ها دليل حرف‌هايشان را مي‌پرسيم، چيزي ارائه نمي‌دهند. اين موضوع مي‌تواند ناشي از شرط‌بندي يا تباني باشد. ممکن است بازيکناني با يک فرد تباني کنند تا پيش‌بيني‌هايش محقق شود. اين اثبات جادوگري نيست؛ يک فساد سازمان‌يافته است».

باشگاه‌ها هم در ظاهر همه‌چيز را تکذيب مي‌کنند، اما در خفا هزينه‌هاي سنگيني براي «مشاوران ماورايي» پرداخت مي‌کنند. در يک روايت غيررسمي گفته مي‌شود الف.الف، جادوگر مشهور کرجي، براي صعود يک تيم به ليگ برتر، يک ميليارد تومان دستمزد تعيين کرده بود. بعدتر ماجرا حتي از سطح باشگاه‌هاي دسته‌اولي هم فراتر رفت. عزيزي‌خادم، رئيس پيشين فدراسيون فوتبال، در دوران مديريتش از «خوبان عالم» ياد کرد؛ خوباني که بدون اجازه‌شان آب هم نمي‌خورد. جادوگري که اسفند 1403، با ميلياردها تومان پول نقد، توسط قوة قضائيه در خانه‌اش بازداشت شد.

اين همه در شرايطي است که گسترش خرافه در فوتبال، نه‌تنها عقلانيت فني را تضعيف مي‌کند، بلکه به اعتبار ليگ هم ضربه مي‌زند.

آموزش باشگاه‌ها و بازيکنان دربارة خرافه‌زدايي و نقش واقعي تمرين، تاکتيک و روانشناسي علمي در موفقيت، استفاده از روانشناسان ورزشي براي مديريت فشار رواني بازيکنان و کادر فني، برخورد قاطع کميته اخلاق با متخلفان، افزايش نظارت در ورزشگاه‌ها و رختکن‌ها براي جلوگيري از ورود اشياي مشکوک و حمايت از بازيکنان و مربياني که سالم کار مي‌کنند، جزو راه‌حل‌ها است. ‌

بايد امروز عقلانيت را به زمين فوتبال بازگرداند وگرنه فردا ديگر زميني براي بازي باقي نخواهد ماند.