20 سال مبارزه مرد نقاب‌دار در ميدان واژه‌ها و روايت‌ها

پشت ميز، مردي سي‌ساله ملقب به «ابو انس» -بنيان‌گذار رسانه نظامي القسام- برگه‌اي يادداشت را به سمت او گرفت و گفت: «اين بيانيه گردان‌هاي القسام است. سه ساعت ديگر در کنفرانس خبري مسجد النور آن را مي‌خواني.» جوان که به مطالعه کتاب عادت داشت، نگاهي دقيق به متن انداخت.

ابو انس پرسيد: «سوالي يا ابهامي داري؟»

جوان هجده‌ساله، که تازه ديپلم گرفته و هنوز پايش به دانشگاه باز نشده بود، با اطمينان پاسخ داد: «ابداً، متن کاملاً روشن است.»

ابو انس هنگام خداحافظي تأکيد کرد: «بيانيه را بخوان و از پاسخ به سوالات خبرنگاران خودداري کن؛ مگر سوالي که پاسخش در خود متن باشد.»

سه ساعت بعد، همان جوان با نقابي سياه و پيشاني‌بندي سبز پشت ميزي پر از ميکروفون‌هاي شبکه‌هاي خبري و قطعات سلاح نشست. او با درايتي فراتر از سنش، جريان نبرد و عمليات‌هاي مشترک مقاومت را تشريح کرد.

در آن لحظات، هيچ‌کس گمان نمي‌کرد که اين چند دقيقه زندگي او را براي هميشه تغيير دهد و او را به چهره رسانه‌اي مقاومت و زبان گوياي آن در جهان تبديل کند؛ مردي که دنيا او را با نام «ابوعبيده» و لقب «ابو ملثم» (نقاب‌دار) شناخت.

ميراث شيخ صلاح؛ از هسته‌هاي مخفي تا جنبش مردمي

ريشه‌هاي ظهور ابوعبيده را بايد در تفکر «شيخ صلاح شحاده»، بنيان‌گذار گردان‌هاي القسام، شاخه نظامي حماس، جست‌وجو کرد. پس از سال 1996، زماني که تشکيلات خودگردان و رژيم صهيونيستي گمان مي‌کردند القسام نابود شده است، شحاده پس از آزادي از اسارت در سال 2000، با نگاهي راهبردي در پي آن بود که هسته‌هاي کوچک مقاومت را به يک «مقاومت يکپارچه مردمي» تبديل کند.

او براي تحقق اين هدف از «ابو انس» و ظرفيت‌هاي دانشجويي بهره گرفت. ابو انس روايت مي‌کند که چگونه براي احياي جنبش، به‌طور هم‌زمان در چند دانشگاه ثبت‌نام کرد تا پوششي براي فعاليت‌هاي تشکيلاتي فراهم شود. شيخ صلاح معتقد بود دوران فعاليت کاملاً مخفي به پايان رسيده و مردم بايد پرچم مقاومت را ببينند تا گرد آن جمع شوند.

ابتکارات رسانه‌اي و مالي

تأسيس دفتر علني: ابو انس بخشي از خانه خود را به نخستين دفتر رسمي حماس تبديل کرد و تابلويي بزرگ بر سردر آن آويخت تا به مردم نشان دهد مقاومت زنده است. اين خانه بعدها هدف بمباران قرار گرفت و دختر 9 ساله ابو انس در آن به شهادت رسيد.

خلق شعار و وب‌سايت: در سال 2001، ايده راه‌اندازي وب‌سايت القسام شکل گرفت. شيخ صلاح بر استفاده از آيه «وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَکِنَّ اللَّهَ رَمَي» در لوگوي آن تأکيد داشت.

تأمين مالي مردمي: ابو انس با راه‌اندازي بخش جمع‌آوري کمک در وب‌سايت و استفاده از حساب‌هاي بانکي، اقدام به جذب کمک‌هاي مردمي براي القسام کرد.

در همين فضا بود که نخستين عمليات‌هاي تصويربرداري‌شده مقاومت ــ مانند انهدام تانک در جاده کارني ــ ثبت شد تا دروغ‌هاي ارتش اسرائيل درباره انکار تلفاتش آشکار شود.

تثبيت جايگاه ابوعبيده؛ صدايي که طنين‌انداز شد

با آغاز انتفاضه الاقصي، نياز به سخنگويي رسمي که بتواند مواضع نظامي را با زباني استوار بيان کند، بيش از پيش حس مي‌شد. در جريان نبرد «روزهاي خشم»، ابو انس به دنبال گزينه‌اي مناسب مي‌گشت.

او در ميان نام‌هاي پيشنهادي، کسي را مي‌خواست که علاوه بر شجاعت ميداني، به ظرافت‌هاي زبان عربي و قواعد نحو مسلط باشد. ابوعبيده که آن زمان جواني حافظ قرآن و دانشجوي شريعت بود، انتخاب شد. او حتي با وجود رتبه عالي در دبيرستان، که به او اجازه تحصيل در رشته‌هاي مهندسي يا پزشکي مي‌داد، تحصيل در علوم ديني را برگزيده بود.

تحسين فرماندهي: پس از اولين کنفرانس خبري ابوعبيده، فرماندهاني چون «احمد الجعبري» و «مروان عيسي» با تعجب از ابو انس پرسيدند: «اين جوان را کجا پيدا کردي؟ چطور ريسک کردي سمت سخنگوي القسام را به يک فرد بي‌تجربه بدهي؟»

ابو انس مي‌افزايد: «با همه اينها، آن‌ها از عملکرد وي راضي بودند. الجعبري با خنده به من گفت: «حداقل مي‌گفتي ‹گوينده› است نه ‹سخنگو›.»» بدين ترتيب نام ابوعبيده در رسانه‌ها به‌عنوان سخنگوي حماس تثبيت شد.

تکامل رسانه‌اي: در سال 2006، رنگ قرمز چفيه ابوعبيده براي ايجاد هويتي بصري ثابت انتخاب شد. با گذشت زمان، رسانه نظامي تحت مديريت ابو انس و يارانش از يک دوربين 600 دلاري به تشکيلاتي عظيم تبديل شد که در جنگ 2014 و نهايتاً در «طوفان الاقصي» 2023، جنگ رواني پيچيده‌اي عليه جامعه صهيونيستي مديريت کرد.

ابوعبيده؛ فراتر از يک سخنگو، کابوس اشغالگران

ابوعبيده تنها يک سخنگو نبود؛ او ثمره 20 سال برنامه‌ريزي براي ساختن نمادي بود که از دل گرد و غبار ميدان‌هاي نبرد 2004 برآمد تا در 2023، با همان هيبت و همان نقاب، کابوس اشغالگران و مايه اميد حاميان مقاومت باشد.

يکي از بزرگ‌ترين دستاوردهاي او، شکستن انحصار خبري اسرائيل بود. در جنگ‌هاي 2014، 2021 (شمشير قدس) و سرانجام طوفان‌الاقصي، او جنگي موازي را در عرصه روان و رسانه مديريت کرد. استراتژي او بر پايه «صداقت نظامي» بنا شده بود؛ هيچ‌گاه ادعا نکرد که توسط ويدئوهاي «اعلام الحربي» (رسانه جنگي) پشتيباني نشود.

آنچه ابوعبيده را از يک سخنگوي نظامي صرف به پديده‌اي اجتماعي در جهان عرب و اسلام تبديل کرد، تنها طنين صداي او يا تسلطش بر ادبيات حماسي نبود؛ بلکه «اعتبار گزاره‌هاي او» در ميدان نبرد بود.

در جريان نبرد 2014، زماني که با اطمينان از اسارت «شائول آرون» سخن گفت، ساختار اطلاعاتي اسرائيل در بهت فرو رفت. کلمات او، که خطاب به دشمن مي‌گفت: «آيا ما را به چيزي تهديد مي‌کني که انتظارش را مي‌کشيم؟»، به شعار توده‌هاي فلسطيني بدل شد.

در طوفان‌الاقصي نيز با مديريت دقيق پيام‌ها، جامعه داخلي اسرائيل را به چالش کشيد. خانواده‌هاي اسراي اسرائيلي بيش از بيانيه‌هاي نتانياهو، منتظر پيام‌هاي ابوعبيده بودند؛ زيرا مي‌دانستند او حقيقت تلخ ميدان را بازگو مي‌کند.

ابوعبيده با ترکيب «اطلاعات دقيق ميداني» و «جنگ رواني»، تصويري شکست‌ناپذير از اراده مقاومت ترسيم کرد. امروز اگرچه در ميان ما نيست، اما به نمادي از مقاومت هويت‌مند تبديل شده است.

چفيه قرمز او نه براي پنهان کردن ترس، بلکه به عنوان نمادي از گمنامي رزمندگاني است که پيروزي را نه براي شهرت شخصي، بلکه براي آرماني بزرگ‌تر مي‌خواهند.

نفوذ او تا آن‌جا پيش رفته است که کودکان در کوچه‌هاي غزه و پايتخت‌هاي کشورهاي اسلامي، لحن و ايستادن او را تقليد مي‌کنند. او با هر حضور رسانه‌اي، نه تنها گزارشي نظامي، بلکه پيامي از پايداري را مخابره مي‌کرد؛ پيامي که در آن، کلمات به اندازه موشک‌ها در قلب جبهه دشمن نفوذ مي‌کردند.

اين جوان آرام سال 2004، در طول طوفان الاقصي و جنگ نسل‌کشي اسرائيل در نوار غزه و عليه مقاومت حماس، کابوسي شده بود که با هر «بسم‌الله»، لرزه بر اندام ساختار امنيتي اشغالگران مي‌انداخت.

«حذيفه الکحلوت» ملقب به «ابو ابراهيم»، صاحب آن نقاب مشهور، فرزند و از تبار مبارزه و مقاومت، زاده اردوگاه جباليا و يکي از رزمندگان تيپ شمالي گردان‌هاي شهيد عزالدين قسام، به آرزوي ديرينه خود «شهادت» رسيد. اما «ابوعبيده»‌هاي ديگري در راه هستند که او آن‌ها را آموزش داده و تربيت کرده است.