زيارت نامه هاي مخصوص امام حسين عليه السلام

1- زيارت در اول ماه رجب‏

بشير دهان از امام جعفر صادق (عليه‏السلام) روايت کرده فرمود:

من زار قبر الحسين (عليه السلام) أول رجب غفر الله له البتّه‏[10]؛

هر کس قبر امام حسين (عليه‏السلام) را در روز اول ماه رجب زيارت کند، البته حق تعالى او را مى‏آمرزد.

2- زيارت امام در نيمه رجب‏

احمد بن محمد بن أبى نصر بزنطى گويد: از امام رضا (عليه السلام) پرسيدم که در کدام ماه امام حسين (عليه‏السلام) را زيارت مى‏کنيد؟ امام در پاسخ فرمود:

فى النصف من رجب و النصف من شعبان‏[11]؛

در نيمه ماه رجب و نيمه ماه شعبان.

و در روايت ديگرى که احمد بن محمد بن ابى‏نصر از امام رضا (ع) مى‏پرسد اين است که مى‏گويد به امام عرض کردم در کدام‏يک از اوقات افضل است که امام حسين (عليه‏السلام) را در آن وقت زيارت کنيم. که حضرت پاسخ نيمه رجب و نيمه شعبان را دادند.[12]

جالب اين است که برخى از روايات، زيارت امام حسين (عليه‏السلام) را در نيمه رجب غفيله ناميده‏اند، يعنى از زيارتى که مردم از آن غافل هستند.

3- زيارت امام حسين (عليه‏السلام) در نيمه شعبان‏

شيخ حر عاملى به دوازده روايت اشاره مى‏کند که همه آنها در مقام فضيلت زيارت امام حسين (عليه‏السلام) در شب نيمه شعبان وارد شده است. که به چند روايت بسنده‏مى‏کنيم.

ابوبصير از امام صادق نقل مى‏کند که امام فرمود:

من أحب أن يصافحه مائتا ألف نبي و عشرون ألف نبي فليزور قبر الحسين بن على (عليه‏السلام) في النصف من شعبان، فإن أرواح النبين يستأذن الله في زيارته فيؤذن لم‏[13]؛

هر که مى‏خواهد يکصد و بيست و چهار پيامبر با او مصافحه کنند پس در نيمه شعبان امام حسين (عليه‏السلام) را زيارت کند، بدرستيکه در اين روز ارواح پيامبر از خداوند رخصت گرفته به زيارت امام حسين (عليه‏السلام) بروند.

امام زين العابدين و امام صادق عليهماالسلام در چندين روايت به آثار و برکات زيارت امام حسين (عليخ السلام) چنين اشاره مى‏فرمايند:

در شب نيمه شعبان به زائران امام حسين ندا مى‏رسد، آمرزيده شده برگرديد و ثواب شما بر خدا و پيامبرتان خواهد بود.[14]

هر که در شب نيمه شعبان امام را زيارت کند گناهانش آمرزيده شده و تا آخر سال گناهى برايش نوشته نخواهد شد.[15]

هر کس امام حسين را در نيمه شعبان زيارت کند خداوند براى او هزار حج را مى‏نويسد.[16]

4- زيارت در ماه رمضان و شبهاى قدر

روايات و احاديث ديگرى بر اين دلالت دارند که زائران امام حسين (ع) در ماه رمضان و شبهاى قدر آمرزيده شده و اگر به خدا از آتش جهنم پناه ببرد پناه داده خواهد شد. همچنين براى روز قيامت براى زيارت امام در ماه رمضان حسابى نخواهد بود.

ابن قولويه در کامل الزيارات از عبيد بن الفضل از امام صادق (عليه‏السلام) نقل کرده فرمود:

من زار الحسين بن على (عليه‏السلام) في شهر رمضان و مات في الطريق لم يعرض و لم يحاسب و قيل له ادخل الجنه آمناً[17]؛

هر کس قبر امام حسين را در ماه رمضان زيارت کند و در راه بازگشت بميرد، از براى او عرض و حسابى در روز قيامت نخواهد بود و به او بگويند: داخل بهشت شو بدون خوف و ترس.

و از امام محمد تقى (عليه‏السلام) روايت شده که به عبدالعظيم حسنى فرمود:

من زار الحسين ليله ثلاث و عشرين من شهر رمضان و هي الليله التي يرجي ان تکون ليله القدر و فيها يغرق کل امر حکيم صافحه اربعه و عشرون الف ملک ليله القدر و فيها يفرق کلّ امر حکيم صافحه أربعه و عشرون الف ملک و بني کلهم يستأذن الله في زياره الحسين في ثلث الليله‏[18]؛

هر کس امام حسين را در شب بيست و سوم ماه رمضان و آن شبى که اميد هست شب قدر باشد زيارت کند با بيست و چهار هزار فرشته و پيامبر که همه آن‏ها براى زيارت امام حسين در اين شب از خدا رخصت مى‏طلبند مصافحه خواهد کرد.

5- زيارت در عيد فطر و قربان‏

حر عاملى ره- در کتاب شريف وسائل الشيعه به دو روايت اشاره مى‏کند که ذيلا متذکر مى‏شويم:

عبدالرحمن بن الحجاج از امام صادق (عليه‏السلام) روايت کرده فرمود:

من زار قبر الحسين (عليه‏السلام) ليله من ثلاث غفر الله له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر. قلت: أي الليالي جعلت فداک؟

قال: ليله الفطر و ليله الأضحي و ليله النصف من الشعبان‏[19]؛

هر کس در يکى از سه شب قبر امام حسين (عليه‏السلام) را زيارت کند گناهان گذشته‏و آينده‏اش آمرزيده شود، عرض کردم آن شبها کدامند؟

امام فرمود: شب عيد فطر و شب عيد قربان و شب نيمه شعبان.

همچنين از يونس بن ظبيان روايت کرده گفت امام صادق (عليه السلام) فرمود:

من زار قبر الحسين (عليه السلام) ليله النصف من شعبان و ليله الفطر و ليله عرفه فى سنه واحده کتب الله له ألف حجه مبروره، و ألف عمره متقبله و قضيت له ألف حاجه من حوائج الدنيا و الآخره‏[20]؛

هر کس قبر امام حسين (عليه‏السلام) را در شب نيمه‏شعبان و شب عيد فطر و شب عرفه در يک سال زيارت کند، خداوند براى او هزار حج مبرور و هزار عمره قبول شده نوشته و هزار حاجت و نياز از حاجتهاى دنيوى و اخروى برايش برآورده مى‏کند.

6- زيارت در شب و روز عرفه‏

و در فضيلت زيارت امام حسين (عليه السلام) در شب و روز عرفه حدود پانزده روايت از اهل بيت رسيده است که هر يک از آن‏ها به يکى از آن فضيلت‏ها اشاره‏اى دارند.

الف- مثلًا امام صادق (عليه السلام) به بشير دهان مى‏فرمايد:

خداوند براى هر گامى که براى زيارت امام حسين (عليه‏السلام) برمى‏دارى يک حج کامل براى او مى‏نويسد.[21]

ب- امام به يونس بن ظبيان مى‏فرمايد:

من زار قبر الحسين يوم عرفه کتب اله له الف الف حجه مع القائم عليه السلام ...[22]

هر کس قبر امام حسين (عليه‏السلام) را در روز عرفه زيارت کند خداوند براى او هزار هزار حج همراه با حضرت قائم عليه السلام مى‏نويسد.

ج- همچنين امام به يکى از ياران خود به نام حنان مى‏فرمايد:

يا حنان اذا کان يوم عرفه اطلع علي زوار الحسين (عليه‏السلام) فقال لهم: استأنفوا فقد غفرت لکم‏[23]؛

اى حنان روز عرفه خداوند به زوار امام حسين (عليه‏السلام) مى‏فرمايد: اعمال خود را از سر بگيريد که شما را بخشيدم.

د- بشير گويد از امام صادق (ع) شنيدم مى‏فرمود:

من أتي قبر الحسين بعرفه بعثه الله يوم القيامه تلج الفؤاد[24]؛

هر کس در روز عرفه، به زيارت قبر امام حسين (عليه‏السلام) برود، خداوند در روز قيامت او را شادمان محشور مى‏کند.

7- زيارت در شب و روز عاشورا

روايات و احاديث اسلامى درباره فضيلت زيارت امام حسين (عليه‏السلام) در شب و روز عاشورا فراوان سخن گفته است و تعبيرهاى زيبايى در اين راستا آورده شده است، دقت کنيد:

الف- زيد شحام از امام صادق (عليه‏السلام) روايت کرده است:

من زار قبر أبي عبدالله يوم عاشورا عارفاً بحقه کان کمن زار الله تعالي في عرشه‏[25]؛

هر کس در روز عاشورا قبر امام حسين (عليه‏السلام) را با معرفت زيارت کند همانند کسى است که خدا را در عرش خود زيارت کرده است.

ب- حريز گويد امام صادق (عليه‏السلام) فرمود:

من زار الحسين في يوم عاشورا و جبت له الجنه‏[26]؛

هر کس در روز عاشورا امام حسين (عليه‏السلام) را زيارت کند بهشت بر او واجب مى‏شود.

ج- جابر جعفى از امام صادق (عليه‏السلام) روايت کرده فرمود:

من بات عند قبر الحسين ليله عاشورا لقي الله يوم القيامه ملطخاً بدمه، کأنها قتل معه في عرصه کربلا[27]؛

هر کس شب عاشورا کنار قبر امام حسين (عليه‏السلام) سپرى کند روز قيامت خداى را با چهره خون آلود ملاقات مى‏کند، گويا همراه امام حسين (عليه‏السلام) در سرزمين کربلا کشته شده است.

د- و فرمود:

من زار الحسين عليه السلام يوم عاشورا و بات عنده کان کمن استشهد بين يديه‏[28]؛

هر کس که امام حسين (عليه‏السلام) را در روز عاشورا زيارت نموده نزد آنحضرت بماند، همانند کسى خواهد بود که در برابر امام به شهادت رسيده است.

ه- همچنين روايت شده است که:

هر که بخواهد حق پيامبر خدا و حق اميرمؤمنان و حق فاطمه زهرا را اداء کند پس امام حسين (عليه‏السلام) را در روز عاشورا زيارت کند.[29]

8- زيارت در روز اربعين‏

و روز اربعين نيز يکى از روزهاى زيارتى مخصوص امام حسين (عليه‏السلام) مى‏باشد؛ يعنى آن روزى که جابر بن عبدالله انصارى به قصد زيارت تربت ابى عبداله به کربلا رفته بود.

شيخ طوسى در مصباح مى‏نويسد:

روز بيستم ماه صفر روز برگشت حرم امام حسين (ع) از شام به سوى مدينه الرسول و آن روزى است که جابر ابن عبداله به قصد زيارت امام وارد سرزمين کربلا شد، و او اولين کسى بود که به زيارت امام شتافت.[30]

در اين خصوص دو روايت از دو امام رسيده که شيعيان را به زيارت امام حسين (عليه‏السلام) در اين روز تشويق کرده‏اند.

روايت اول از امام حسن عسکرى (عليه‏السلام) است که در کتاب تهذيب و مصباح نقل گرديده است که امام فرمود:

علامات المؤمن خمس، صلاه الخمسين و زياره الأربعين و التختم في اليمين و تعفير الجبين و الجهر ببسم الله الرحمن الرحيم‏[31]؛

علامتهاى مؤمن پنج چيز است، پنجاه و يک رکعت نماز گزاردن و زيارت امام حسين در روز اربعين و انگشتر در دست راست کردن، و پيشانى را به هنگام سجده بر خاک گذاردن و بسم الله الرحمن الرحيم را بلند گفتن.

روايت دوم از امام صادق (عليه‏السلام) است که صفوان جمال از آنحضرت روايت کرده است. صفوان گويد مولاى من امام درباره زيارت اربعين به من فرمود:

هنگامى که روز بالا مى‏آيد مى‏گويى: السلام علي ولي الله و حبيبه ... سپس دو رکعت نماز مى‏گذارى و هر چه دوست مى‏دارى دعا کن و برگرد.[32]

9- زيارت در شب و روز جمعه‏

زيارت ديگرى که هر هفته تکرارش استحباب دارد همانا شب و روز جمعه است که معصومين (عليهم السلام) بر زيارت امام حسين (عليه‏السلام) در اين شب و روز توصيه و سفارش کرده‏ اند.

هنگامى که صفوان جمال از امام صادق (عليه‏السلام) درباره زيارت امام حسين (عليه‏السلام) پرسيد امام پاسخ فرمود:

چگونه به زيارتش نروم در حالى که در شبهاى جمعه خدا و پيامبرش به زيارت امام حسين (عليه‏السلام) مى‏روند.[33]

(البته مقصود از زيارت خدا به معناى زيادى عنايت و تفضل او بر امام حسين (عليه‏السلام) است).

ابن قولويه از داود بن يزيد از امام صادق (عليه‏السلام) روايت کرده است که فرمود:

من زار قبر الحسين في کلّ جمعه غفر الله له البتّه و لم يخرج من الدنيا و في نفسه حسره منها و کان مسکنه مع الحسين بن علي عليه السلام‏[34][35]؛

هر کس به زيارت قبر امام حسين در هر جمعه برود البته آمرزيده شود و با حسرت از دنيا نخواهد رفت و جايگاهش در بهشت با امام حسين (عليه‏السلام) خواهد بود.

آثار و برکات زيارت مخصوصه امام حسين (عليه السلام)

از روايات و احاديث ياد شده آثار و برکات زير را مى‏توان به دست آورد که به عنوان پايان‏بخش مقاله يادآورى مى‏نمائيم.

 

بيست و چهار هزار فرشته و پيامبر با زائر امام حسين در اين روز ويژه مصافحه مى‏کنند.

حق تعالى مى‏آمرزد کسى را که در اين روزهاى ويژه به زيارت امام حسين (عليه‏السلام) برود.

اگر بهشت را از خدا بخواهد، خدا به او مى‏دهد.

اگر به خدا از آتش پناه ببرد خداوند او را از آتش جهنم پناه مى‏دهد.

خداوند زائر امام حسين (عليه‏السلام) بابت زيارت آن روز مخصوص محسابه نخواهد کرد.

به زائر امام حسين (عليه‏السلام) گفته مى‏شود بدون هيچ خوف و ترسى وارد بهشت شو.

يکصد و بيست و چهار هزار پيامبر با او مصافحه مى‏کنند.

گناهان گذشته‏و آينده‏اش بخشيده مى‏شود.

براى زائر امام حسين (عليه‏السلام) درشب نيمه شعبان و شب عيد فطر و شب عرفه هزار حج مبرور و هزار عمره مقبوله نوشته مى‏شود.

هزار حاجت دنيا و آخرت زائر امام حسين (عليه‏السلام) در روزهاى ويژه برآورده مى‏شود.

خداوند زائر امام حسين (عليه‏السلام) را که در شب عرفه بماند و روز عيد قربان امام را زيارت کند، از هرشرى درآن سال محافظت کند.

خداوند را در عرش زيارت مى‏کند.

خداوند ثواب صد حج و صد عمره و صد جهاد با پيامبر مرسل و يا امام عادل را به او مى‏دهد.

خداوند ثواب هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد با پيامبر يا امام عادل را به زائر امام حسين (عليه‏السلام) در روز مخصوص و ويژه کرامت مى‏کند.

هر گامى که زائر امام حسين (عليه‏السلام) در روز و وقت مخصوص بردارد حجى با همه مناسک بر او مى‏نويسد.

خداوند اول به زائران امام حسين (عليه‏السلام) نظر رحمت مى‏کند سپس به ميهمانانشان در صحراى عرفات.

زائر امام حسين (عليه‏السلام) در روز ويژه با حال حسرت از دنيا نخواهد رفت.

جايگاهش در بهشت مى‏باشد.

 

شباهت ها و تفاوت ها در زيارتنامه ‏ها

اگر اندک تاملى در زيارت‏نامه‏هايى که در مناسبت‏هاى مختلف و روزهاى مخصوص در کنار قبر أبى‏عبدالله قرائت شده بنمائيم. خواهيم ديد که علاوه بر لعن و سلامى که در تمام زيارت‏نامه‏ها کاملًا به هم شباهت دارند امّا از جهت ديگر اين زيارت‏نامه‏هايى که به مناسبت نيمه رجب و نيمه شعبان و شبهاى قدر و عيد فطر و قربان و عرفه و عاشورا و اربعين بيان شده کاملًا با هم متفاوت هستند. و هر يک از اين زيارت‏نامه‏ها مطلب تازه‏اى بر ذهن زائر القائ مى‏کند و او نيز اين معارف الهى را از زبان امام معصوم قرائت مى‏کند.

چرا که در زيارت نيمه رجب، پس از سلام هاى متعدد به انبياى الهى و اوصياى بزرگ، سخن از شنيدن امام و آگاه بودن از سخن زائران و جواب امام را در فکر زائر مطرح مى‏کند. بدين جهت مى‏بينيم که زائر امام حسين (عليه‏السلام) در اين زيارت سخن امام را بيان کرده و از امام حسين (عليه‏السلام) درخواست شفاعت نزد خداوند على اعلا از او مى‏کند.

و در زيارت‏نامه‏نيمه شعبان سلام فراوان در آن يافت نمى‏شود بلکه شهادت نامه‏است يعنى شهادت زائر امام حسين (عليه‏السلام) به اين که اماما تو کشته شدى ولى نمردى بلکه جاويد شدى و شهادتت قلب‏هاى شيعه و پيروانت را زنده کرد.

شهادت به اين‏که امام نور خدايى است که هرگز خاموش نمى‏شود.

و در زيارت‏نامه‏شبهاى قدر، پس از اظهار برائت از دشمنان امام، زائر امام حسين (عليه‏السلام) معرفت خود را به جايگاه امام اظهار کرده و بصير بودنش را به راه حق امام اعلام مى‏دارد.

و در زيارت‏نامه امام حسين (عليه‏السلام) در روز عيد فطر و قربان که نسبتاً طولانى است، زائر امام حسين (عليه‏السلام) پس از خوشحال از آمدن به زيارت امام و مقتداى خود دوستى و محبت و پيروى خود را از اهل‏بيت و خط روشن و صحيح آنها اعلام مى‏دارد.

و در زيارت‏نامه شب و روز عرفه، زائر امام حسين (عليه‏السلام) پس از سلام بر تمام امامان به حق، امام حسين (عليه‏السلام) را مورد خطاب قرار داده و ويژگى‏هاى او را در قالب زيارت‏نامه در محضرش عرضه مى‏کند.

و در زيارت‏نامه عاشورا که از زبان امام محمد باقر (عليه‏السلام) آن را مى‏خواند به سوز دل امام باقر مى‏رسد که سى و پيج مرتبه دشمنان را نفرين و از آنها اظهار برائت مى‏کند به‏ويژه آل ابى سفيان و آل زياد و آل مروان و آنهايى که به اين جريان کمک کردند.

و يا اين‏که در زيارت‏نامه روز اربعين اشاره به تکليف امام شده که در برابر پرچمداران کفر و استبداد ايستادگى کرده و خون عزيزش را در اين راه تقديم داشته است.

با اندکى فکر و انديشه در اين زيارت‏نامه‏ها ملاحظه مى‏کنيم که در هر يک از آن‏ها مطلب جديد مطرح گرديده که در زيارت‏نامه قبلى وجود ندارد.

 

پي نوشت :

[10] - وسائل الشيعه، ج 10، ص 363.

[11] - همان، ص 364.

[12] - همان.

[13] - وسائل الشيعه، ج 1، ص 365.

[14] - همان.

[15] - همان، ص 366.

[16] - همان، ص 368.

[17] - ابن قولويه، کامل الزيارات، ص 330.

[18] - الاقبال، ص 211.

[19] - وسائل الشيعه، ج 10، ص 371.

[20] - همان.

[21] - شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج 1، ص 182.

[22] - شيخ طوسى، تهذيب الاحکام، ج 2، ص 17.

[23] - وسائل الشيعه، ج 10، ص 361

[24] - همان، ص 362.

[25] - تهذيب الاحکام، ج 2، ص 17.

[26] - وسائل الشيعه، ج 10، ص 372.

[27] - همان.

[28] - همان.

[29] - همان، ص 373.

[30] - شيخ طوسى، مصباح التهجد، ص 551.

[31] - وسائل الشيعه، ج 10، ص 373.

[32] - همان.

[33] - کامل الزيارات، ص 113.

[34] - همان، ص 183.

[35] - همان.