ريل ايراني که واشنگتن را غافلگير کرد

به گزارش خبرگزاري فارس؛  اظهارنظري که نشان مي‌دهد تهران با تکيه بر «ميانبر طلايي ريلي»، نه تنها وابستگي خود به مسيرهاي دريايي را به حداقل رسانده، بلکه معادله قدرت را تغيير داده است.

جبارعلي ذاکري، مديرعامل راه‌آهن ايران، از افزايش ظرفيت خط ريلي ترانزيتي ايران به ترکيه به بيش از يک ميليون تن در سال خبر داده و اعلام کرده که عمليات اجرايي پروژه خط ريلي مرند-چشمه‌ثريا به زودي آغاز مي‌شود.

هدف‌گذاري بلندمدت، افزايش ظرفيت اين خط تا 15 ميليون تن و دستيابي به تجارت سالانه 30 ميليارد دلاري با ترکيه است.

مهم‌ترين برگ برنده ايران در اين ميانبر، افزايش سرعت حمل‌ونقل است. کارشناسان معتقدند که اين مسير زميني امن، پايدار و مستقل از تنش‌هاي ژئوپليتيک دريايي بوده و مي‌تواند به‌عنوان يک «ميانبر طلايي» در شرايط بحران عمل کند.

در شرايط فعلي، قطارهاي باري مسير چين - ايران هر سه تا چهار روز يک بار حرکت مي‌کنند. بر اساس گزارش بلومبرگ، تعداد قطارهاي ارسالي از چين به ايران که پيش از جنگ‌هاي اخير هفته‌اي يک رام بود، پس از اعمال محاصره دريايي آمريکا به يک قطار در هر سه روز (معادل بيش از دو قطار در هفته) افزايش يافته است. اين يعني جهشي بيش از 200 درصدي در تناژ ترانزيت ريلي.

محمدجواد شاهجويي، کارشناس صنعت ريلي، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر تأکيد کرده که با افزايش تردد قطارهاي تجاري ايران-چين و رسيدن آن به روزانه يک قطار، ظرفيت جابه‌جايي بار به يک ميليون تن در سال مي‌رسد.

مزيت زماني رقابتي ريل بر دريا

در حالي که انتقال کالا از مسير دريا بين ايران و چين نزديک به 40 روز زمان مي‌برد، قطارهاي باري در مسير ريلي جديد مي‌توانند 15 روزه کالا را به مقصد برسانند. اين اختلاف زماني 25 روزه، نه فقط مزيتي رقابتي، بلکه ابزاري براي خنثي‌سازي محدوديت‌هاي ناوبري و تهديدات گشت‌هاي آمريکايي در آب‌هاي جنوبي است.

مهدي فرازي، رئيس ميز چين در وزارت امور خارجه، در خصوص وضعيت فعلي حمل و نقل ريلي بين دو کشور اظهار کرده که طبق پروتکل الحاقي سند تهران، زمان ترانزيت ريلي بايد 14 روز باشد و هرگونه تأخير مشمول جريمه مي‌شود، اما پس از دستور موقت کميسيون توسعه و اصلاحات ملي چين در جريان تحولات نظامي اخير، زمان ترانزيت به حدود 40 روز افزايش يافت.

فرازي اعلام کرده که اين موضوع در تماس‌هاي تلفني دکتر عراقچي با طرف چيني مطرح و با پيگيري‌هاي سياسي، مسير ريلي دوباره فعال شد.

چالش اصلي کريدور ريلي ايران-چين

با اين حال، چالش اصلي اين مسير از ابتدا نبود بار برگشتي از ايران به چين بوده است. مهدي فرازي، رئيس ميز چين اتاق بازرگاني ايران، در نشست با فعالان اقتصادي يزد تصريح کرده که ناهماهنگي و عدم يکپارچگي ميان دستگاه‌هاي مسئول، تصميم‌گيري را پيچيده‌تر کرده و بدون نگاه راهبردي، راه‌حل‌هاي موقتي پاسخگوي نياز کشور نخواهد بود.»

او با اشاره به فعاليت سه شرکت بزرگ فورواردر چيني در همکاري با ايران، چالش اصلي در حمل‌ونقل ريلي و دريايي را بازگشت کانتينرهاي خالي به چين به دليل نبود بار صادراتي از ايران دانست.

فرازي با تأکيد بر نقش بخش خصوصي در توسعه همکاري‌هاي اقتصادي ايران و چين هشدار داده است که نبايد تنها منتظر راه‌حل‌هاي دولتي باشيم: «استان‌ها به‌ويژه يزد بايد با تشکيل کنسرسيوم‌هاي تخصصي و طراحي مدل‌هاي مالي کارآمد، مستقيماً وارد عرصه همکاري با شرکت‌هاي بزرگ چيني شوند.»

آنچه امروز به عنوان «تاب‌آوري اقتصادي» در برابر محاصره ترامپ مطرح مي‌شود، نه يک انتخاب، بلکه يک ضرورت ملي است. کريدور ريلي شرق، ستون فقرات تجارت شرقي کشور شده و قابليت ارتقا تا روزانه يک قطار و جابه‌جايي سالانه يک ميليون تن بار را دارد.

به گزارش فارس، فاکس نيوز در گزارشي مطرح کرده که قطارهاي باري از مرکز چين به ايران اکنون هر سه تا چهار روز يکبار حرکت مي‌کنند، در حالي که پيش از محاصره، برنامه حرکت آنها هفته‌اي يک بار بود. اين بدان معناست که فرکانس قطارها تقريباً سه برابر شده و جهشي بيش از 200 درصدي در تناژ ترانزيت ريلي ثبت شده است.

مهم‌تر آنکه اين کريدور ريلي شرق-غرب که از قزاقستان و ترکمنستان عبور مي‌کند، به طور کامل از دسترس کشتي‌هاي جنگي آمريکايي دور است.

فاکس نيوز تأکيد کرده که واشنگتن از اين موضوع آگاه است، اما هدف قرار دادن مستقيم شبکه زميني، خطر تشديد تنش با پکن را به همراه خواهد داشت؛ چرا که چين سال‌ها صرف ساخت مسيرهاي تجاري طراحي شده براي دور زدن نقاط انسداد دريايي تحت سلطه آمريکا کرده است.