ريشه همه خيرات دنيا به حضرت زهرا(س) باز مي‌گردد

مشروح گفتگو با دکتر رفيعي که با آستان نيوز انجام گرفته را در ادامه خواهيد خواند:

حضرت صديقه کبري(س) در نگاه پيامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) چه جايگاهي دارند و اين شان و عظمت با چه کيفيتي تبيين شده است؟

درباره فضائل حضرت زهراي مرضيه(س) مرور روايات نبوي(ص) و نيز ائمه(ع) راهگشا است؛ چنان که رسول خدا(ص) مي‌فرمايند: وقتي قرار شد من با مسيحيان نجران مباهله کنم، خداوند به من فرمود: علي(ع)، فاطمه(ع) و حسن(ع) و حسين(ع) را با خود ببر! همچنين پيامبر(ص) فرمودند: غضب فاطمه(س) غضب من و رضاي او رضاي من است. ائمه(ع) نيز تاکيد دارند: مادر ما صدّيقه است. صفت صدّيقه درباره حضرت مريم(س) در قرآن آمده و اين صفت بر صيغه مبالغه است يعني انساني که اهل راستي و درستي است و بر مدار حق موضع‌گيري مي‌کند.

ائمه اطهار(ع) به عنوان کساني که الگوي عالم و امام معصوم هستند همگي حضرت زهرا(س) را به عنوان محور و الگو و سبب افتخار خود معرفي کرده‌اند، چنان که اميرالمومنين(ع) در نامه 28 نهج البلاغه به معاويه مي‌نويسند: زهرا(س) از ما است و در جاي ديگر مي‌فرمايند: من به زهرا(س) و پدرش افتخار مي‌کنم. همچنين، امام سجاد(س) در شام و هنگام معرفي خود مي‌فرمايند: حضرت زهرا(س) از ما است؛ علاوه بر اين، ائمه(ع) در بسياري از موارد و براي بيان نظرات خود مي‌گفتند: در مصحف مادرمان حضرت زهرا(س) چنين است!

يکي از القاب و اوصافي که حضرت زهرا(س) به آن شهرت دارند و شناخته مي‌شوند «مبارکه» است، چرا در لسان روايات ايشان مبارکه معرفي شده‌اند؟

از برکات وجودي حضرت زهرا(س) آن است که ائمه(ع) از نسل ايشان هستند، همچنين است سادات جهان که از ذريه زهراي مرضيه(س) هستند؛ اينکه ايشان را مبارکه مي‌خوانيم يعني عامل برکت و خيرات بسيارند؛ از برکت زماني سخن مي‌گوييم که چيزي کم باشد اما آثار بسيار داشته باشد، هر چه در ظاهر کم اما آثارش بسيار باشد برکت دارد؛ حضرت زهرا(س) مبارکه است چون پيامبر(ص) همين يک دختر را داشتند اما 250 سال حيات ائمه(س) به برکت وجودي ايشان بوده و پس از آن نيز امام عصر(عج) از نسل آن يگانه بانوي عالم بشريت(س) هستند.

پيامبر اکرم(ص) فرمودند: دخترم! امت اسلام چند افتخار دارد - يک افتخار آنکه برترين انبياء و خاتم آنها، رسول آنها است و او پدر تو است (پيامبر(ص) تمام‌قد مقابل حضرت زهرا(س) مي‌ايستادند!)؛ دومين افتخار اين امت آن است که بهترين وصي الهي، يعني علي‌بن ابيطالب(ع) به آنها تعلق دارد و او شوهر تو است و سوم آنکه دو سيد و بزرگ جوانان اهل بهشت از آنها است و آن دو آقا فرزندان تو هستند و نهايتا آنکه منجي عالم بشريت(عج) فرزند تو است - اين يعني ريشه همه خيرات دنيا به حضرت زهرا(س) باز مي‌گردد؛ ايشان حلقه وصل امامت و نبوت و حلقه وصل خاندان نبوت به سادات هستند، باطن سوره کوثر و باطن سوره قدر فاطمه زهرا(س) است!

در لسان روايات و نيز نقل بزرگان از سيره عبادي حضرت زهرا(س) با اوصافي خاص ياد مي‌شود، چه امتيازي در عبادات ايشان است که در معنويت صديقه کبري(س) را بي‌بديل کرده است؟ الگوگيري از اين خصيصه فاطمي(س) امروز چه گره‌هايي را از ما باز مي‌کند؟

از نکات قابل توجه در سيره عبودي و معنوي حضرت زهرا(س) خشوع است؛ خشوع يعني توجه قلبي که غالب ما در اين باره دچار مشکل هستيم، مرحوم علامه طباطبايي(ره) مي‌فرمايد: خشوع يعني انسان، مقهور در مقابل قاهر و عبد در مقابل معبود بود باشد. بايد توجه داشت چند چيز در زندگي خشوع مي‌آورد؛ ازجمله آنها توجه به اينکه خدا ناظر ما است، ياد قيامت و مناجات به ياد خدا.

مرحوم علامه مجلسي(ره) در جلد 87 بحارالانوار دعاهاي حضرت زهرا(س) را آورده که ايشان براي هر روز هفته دعايي خاص داشته‌اند، اين دعاها جداي از ادعيه روزهاي هفته در مفاتيح الجنان است؛ فاطمه‌اي که امام سجاد(ع) فرمودند: پدرم روز عاشورا من را در آغوش گرفت و فرمود: پسرم! دعايي را به تو ياد مي‌دهم که مادرم فاطمه(ع) به من آموخته است و آن دعا را پيامبر(ص) به مادرم و خداي متعال به پيامبر(ص) ياد داده است - اين يعني کربلا هم با دعاي حضرت زهرا(س) نورانيت گرفته است!

نماز و عبادت و خشوع حضرت فاطمه(س) و مناجات‌هايشان با خدا بي‌نظير است، خشوع يعني حساسيت، تاثيرپذيري و عکس العمل مناسب در برابر خدا و توجه داشتن به حضرت حق، خشوع بايد قلبي باشد پيامبر(ص) فرمودند برخي خشوع منافقانه دارند، يعني ظاهرشان با خدا است و قلب‌شان نه!، قرآن مي‌فرمايد: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ* الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ». امام حسن(ع) مي‌فرمايند: گاهي مادرم از شب تا اذان صبح به عبادت مشغول بود - اين در حالي است که ايشان چهار فرزند و مشغله‌هاي بسيار داشتند و به دفاع از ولايت هم برخاستند، اما هيچ يک از آنها حضرت صديقه کبري(س) را از عبادت بازنمي‌داشت.

آيا در سيره نظري حضرت زهرا(س) درباره ملاک‌هاي شيعه واقعي بودن، تصريحاتي وجود دارد؟ نظر ايشان در اين باره چيست؟

خانمي محضر حضرت زهرا(س) رسيد و عرضه کرد: همسرم دغدغه‌مند است و مي‌خواهد بداند آيا جزء شيعيان شما است يا نه؟ ملاک شيعه بودن چيست؟ حضرت صديقه کبري(س) در پاسخ فرمودند: به همسرت بگو اگر هر چه را ما امر مي‌کنيم، اطاعت مي‌کني و از آنچه شما را نهي مي‌کنيم، پرهيز مي‌کني، شيعه راستين هستي وگرنه جزء آنها نيستي!

وقتي آن زن، سخن حضرت فاطمه(س) را براي همسرش بازگو کرد، مرد دردمند شد و همسرش را مجدد به محضر ايشان فرستاد؛ حضرت زهرا(س) اين بار فرمودند: به همسرت بگو شيعيان ما از برگزيدگان اهل بهشت هستند، ما همه شيعيان را به خاطر حب خودمان جمع مي‌کنيم و نزد خود مي‌آوريم.

شايد سوال پيش آيد جمع بين اين دو سخن چگونه است؟ حضرت زهرا(س) در ادامه فرمودند: اما شيعيان ما از گناهان با سه چيز پاک مي‌شوند: بلايا، شدايد دنيوي و سختي‌هاي اخروي.

قرآن از حضرت زهرا(س) به کوثر يعني خير کثير تعبير کرده است، از وجوه اثرگذار اين خير کثير در عرصه اجتماعي چيست؟

ازجمله اين اثرگذاري تعصب‌شکني‌هاي حضرت زهرا(س) در جامعه است؛ تعصب يعني تحجر و اجازه فهم به خود ندادن و بر غيرمنقطي‌ترين درخواست‌ها و تفکرات پافشاري کردن، انسان‌هاي متحجر حق را نمي‌پذيرند!

يکي از نقش‌هاي مهم حضرت زهرا(س) تعصب‌شکني‌ها است که کمتر مورد بحث قرار گرفته، ايشان در جامعه‌اي متولد شدند و رشد کردند که تعصبات در اوج قرار داشت اما ولادت، ازدواج، دفاع از ولايت اميرالمومنين(ع)، خطبه‌ها، حضور در صحنه‌هاي اجتماعي، احترامي که رسول خدا(ص) و اميرالمومنين(ع) نسبت به ايشان قائل بودند، عنايتي که فرزندان نسبت به مادرشان داشتند، بسياري از تعصبات را در جامعه عرب آن روزگار شکست.

يکي از تعصب شکني‌هاي حضرت زهرا(س) حضور در جامعه بود آنها در جامعه‌اي که مي‌گفتند فقط پسر فرزند و اولاد ما است و دختر را فرزند خود نمي‌دانستند! ايشان اين تعصب را که زن نمي‌تواند مدافع حريم ولايت باشد، شکست! حضرت زهرا(س) خطبه خواند و براي دفاع از اميرالمومنين(ع) احتجاج کرد، به اُحد و بقيع و ديگر جاها رفت، خطبه ايشان در مسجدالنبي(ص) در پوشش کامل و در حين عفاف و حجاب ايراد شده است.

بايد توجه داشت براي آنکه تعصبات و سنت‌هاي جاهلي شکسته شود، الگويي عملي نياز بود الگويي که حضرت فاطمه(س) عينيت آن بودند، از اين رو، آيات و روايات و تعابيري که درباره جايگاه و مقام زنان بيان شده است در زندگي حضرت زهرا(س) عينيت يافته است.

اگر بخواهيد آموزه‌اي از زندگي حضرت زهرا(س) را بيان کنيد که بتواند از امروز جامعه ما گره‌هاي بسيار باز کند، بر چه مواضعي از سيره فاطمي(س) دست مي‌گذاريد و آن را مورد تاکيد داريد؟

حضرت اميرالمومنين(ع) در روز پاياني عمر حضرت زهرا(س) در کنار بستر ايشان نشستند، حضرت فاطمه(س) خطاب به ايشان گفتند: پسرعمو! (معمولا مولاي متقيان(ع) را پسرعمو خطاب مي‌کردند) سه چيز در زندگي من با تو نبود  اولين آنها خيانت(من در زندگي تو امانتدار بودم)، دوم به تو دروغ نگفتم و سوم آنکه از روزي که همسرت شدم، با تو مخالفتنکردم!

اگر همين سه اصل در زندگي امروزي ما پياده شود، بسياري از مشکلات ما ريشه‌کَن مي‌شود؛ خيانت ها و دروغ‌ها ما را دردمند کرده است؛ در حديث است براي شناخت افراد به طول رکوع و سجده‌هايشان نگاه نکنيد بلکه صداقت و امانتداري آنها را بررسي کنيد.