30 رفتار روزانه پرخطر در زندگي ايرانيان

اين گزارش نگاهي دارد به  30 رفتار رايج که ممکن است در ظاهر عادي باشند، اما در شرايطي خاص مي‌توانند به آسيب جدي، مسموميت، آتش‌سوزي يا حتي مرگ منجر شوند. البته حتما موارد ديگري نيز وجود دارد که همه اينها به طوري نسبي در بخش هايي از کشور رواج دارد.

 1. رانندگي با اين تصور که «من راننده خوبي هستم»

يکي از خطرناک‌ترين باورها اين است که مهارت رانندگي مي‌تواند همه خطرها را خنثي کند. سرعت غيرمجاز، سبقت در شرايط نامناسب و بي‌توجهي به فاصله ايمن، حتي براي رانندگان باتجربه نيز خطرناک است.

 2. نبستن کمربند در صندلي عقب

کمربند ايمني فقط براي راننده و سرنشين جلو نيست. در تصادف، سرنشين بدون کمربند مي‌تواند خود و ديگران را در معرض آسيب جدي قرار دهد.

 3. نشاندن کودک در صندلي جلو

گاهي براي راحتي يا به دليل بي‌قراري کودک، او را روي صندلي جلو مي‌نشانيم؛ در حالي که کودکان بايد متناسب با سن، قد و وزن خود در سيستم نگهدارنده مناسب قرار بگيرند.

4. استفاده از بخاري و آبگرمکن بدون توجه به تهويه

مونوکسيدکربن گازي بي‌رنگ و بي‌بوست و مي‌تواند بدون آنکه فرد متوجه شود، موجب مسموميت شديد شود. روشن بودن وسيله گرمايشي به‌تنهايي به معناي ايمن بودن آن نيست؛ نصب صحيح، دودکش سالم و تهويه مناسب اهميت حياتي دارند.

 5. جدي نگرفتن خرابي دودکش

گاهي مشاهده يک دودکش آسيب‌ديده، جداشده يا غيراستاندارد به «بعداً درستش مي‌کنيم» موکول مي‌شود. اما در وسايل گازسوز، همين نقص ظاهراً کوچک مي‌تواند پيامد بسيار بزرگي داشته باشد.

 6. چندراهي برق؛ هرچه بيشتر، بهتر!

وصل کردن چند وسيله پرمصرف به يک چندراهي يا استفاده طولاني‌مدت از سيم و رابط‌هاي نامناسب، مي‌تواند موجب داغ شدن سيم‌ها و افزايش خطر آتش‌سوزي شود.

7. تعمير برق توسط فرد غيرمتخصص

«فقط يک سيم است» جمله‌اي است که گاهي آغاز يک حادثه جدي مي‌شود. کار با برق بدون دانش و تجهيزات مناسب مي‌تواند به برق‌گرفتگي يا آتش‌سوزي منجر شود.

 8. نگهداري مواد شوينده در بطري نوشابه

ريختن مواد شيميايي در بطري‌هاي نوشابه يا آب معدني، خطر خوردن اشتباهي آن‌ها را افزايش مي‌دهد؛ به‌خصوص براي کودکان. مواد شيميايي بايد در ظرف اصلي و داراي برچسب نگهداري شوند.

 9. مصرف خودسرانه دارو

تجربه قبلي يک فرد از يک دارو، الزاماً به اين معني نيست که همان دارو براي فرد ديگري نيز مناسب است. مصرف خودسرانه، ترکيب داروها و بي‌توجهي به دوز مصرفي مي‌تواند خطرناک باشد.

10. استفاده از آنتي‌بيوتيک براي هر عفونتي

يکي از عادت‌هاي نادرست، مصرف آنتي‌بيوتيک بدون تشخيص و تجويز مناسب است. همه عفونت‌ها باکتريايي نيستند و مصرف نابجاي آنتي‌بيوتيک علاوه بر عوارض فردي، به مقاومت ميکروبي کمک مي‌کند.

 11. ايستادن روي صندلي براي رسيدن به ارتفاع

براي برداشتن يک وسيله از کابينت، تعويض لامپ يا تميز کردن پنجره، گاهي به جاي نردبان مناسب از صندلي، چهارپايه لق يا حتي وسايل نامطمئن استفاده مي‌کنيم. بسياري از آسيب‌هاي خانگي از همين تصميم چندثانيه‌اي شروع مي‌شوند.

12. کار با ابزار بدون عينک و تجهيزات محافظ

فرز، دريل، اره و حتي برخي ابزارهاي ساده مي‌توانند تراشه يا ذراتي با سرعت بالا پرتاب کنند. استفاده از عينک محافظ و تجهيزات مناسب، تشريفات اضافي نيست.

 13. شنا در سدها، رودخانه‌ها و آبگيرهاي ناشناخته

ظاهر آرام آب، نشانه ايمني آن نيست. جريان‌هاي زيرسطحي، عمق نامعلوم، تغيير ناگهاني شرايط و دشواري دسترسي نيروهاي امدادي، شنا در بسياري از اين مناطق را بسيار پرخطر مي‌کند.

14. طبيعت‌گردي بدون توجه به هوا

حرکت به سمت کوه يا مناطق دورافتاده بدون بررسي وضعيت آب‌وهوا، مسير و امکانات امدادي، مي‌تواند حتي يک گردش ساده را به موقعيتي اضطراري تبديل کند.

 15. چهارشنبه‌سوري با مواد محترقه دست‌ساز

مواد محترقه دست‌ساز قابل پيش‌بيني نيستند و ممکن است شدت انفجار يا نحوه عملکردشان با تصور فرد تفاوت زيادي داشته باشد. آتش و مواد انفجاري، با «فقط يک بار امتحان کردن» ايمن نمي‌شوند.

16. پريدن از روي آتش

پريدن از روي آتش به يک رسم و سرگرمي تبديل شده، اما لباس، کفش يا مواد قابل اشتعال اطراف مي‌توانند در چند ثانيه موجب سوختگي جدي شوند.

 17. رانندگي هنگام خستگي

گاهي فرد خواب‌آلود تصور مي‌کند «فقط تا مقصد چند کيلومتر مانده است». اما کاهش تمرکز و زمان واکنش مي‌تواند به اندازه يک تصميم اشتباه در رانندگي خطرناک باشد.

 18. استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگي

چند ثانيه نگاه کردن به صفحه تلفن مي‌تواند به معناي طي کردن مسافتي بدون توجه کامل به مسير باشد. پيام کوتاه، تماس يا حتي تغيير مسير در نقشه، اگر هنگام رانندگي انجام شود، مي‌تواند حواس راننده را به‌شدت منحرف کند.

 19. بي‌توجهي به ظرفيت آسانسور و تجهيزات ساختماني

در برخي ساختمان‌ها، نقص فني يا ظرفيت مجاز جدي گرفته نمي‌شود. اين تصور که «يک بار استفاده مشکلي ايجاد نمي‌کند» درباره تجهيزات ايمني، منطق قابل اتکايي نيست.

20. عادي کردن جمله «تا حالا چيزي نشده»

شايد خطرناک‌ترين رفتار، خودِ اين جمله باشد. اينکه يک رفتار در گذشته بدون حادثه انجام شده، تضمين نمي‌کند که دفعه بعد نيز بي‌خطر باشد. بسياري از حوادث دقيقاً در زماني اتفاق مي‌افتند که فرد تصور مي‌کند «هميشه همين کار را کرده‌ام».

21. گذاشتن قابلمه داغ يا روغن روي لبه اجاق

گاهي قابلمه يا ماهيتابه طوري روي اجاق قرار مي‌گيرد که دسته آن بيرون مي‌ماند. يک برخورد ساده کودک يا بزرگسال مي‌تواند باعث واژگوني ظرف و سوختگي شديد شود.

22. خاموش کردن آتش روغن با آب

يکي از اشتباه‌هاي بسيار خطرناک در آشپزخانه، ريختن آب روي روغن شعله‌ور است. آب مي‌تواند باعث پاشيدن ناگهاني روغن داغ و گسترش آتش شود.

23. شارژ کردن تلفن همراه روي تخت و زير بالش

گرماي توليدشده هنگام شارژ، اگر با پتو يا بالش محصور شود، امکان تجمع گرما و آسيب به باتري يا ايجاد حريق را افزايش مي‌دهد. وسايل داراي باتري بهتر است هنگام شارژ روي سطح سخت و غيرقابل‌اشتعال قرار بگيرند.

24. خوابيدن با وسيله گرمايشي روشن

گاهي براي گرم ماندن اتاق، بخاري يا وسيله گرمايشي تا صبح روشن مي‌ماند، بدون آنکه وضعيت تهويه، دودکش يا سلامت دستگاه بررسي شده باشد. اين کار مي‌تواند خطر آتش‌سوزي يا مسموميت را افزايش دهد.

25. حمل بار سنگين با موتورسيکلت يا  روي سقف خودرو بدون مهار مناسب

در سفرهاي جاده‌اي، گاهي وسايل زيادي روي سقف خودرو قرار مي‌گيرد. بار نامناسب يا مهارنشده مي‌تواند روي پايداري خودرو و ايمني ساير رانندگان اثر بگذارد. همچنين در داخل شهرهاي نيز حمل بار با موتورسيکلت و سواري شخصي بسيار خطرناک است.

26. استفاده از صندلي کودک نامتناسب يا نصب نادرست آن

داشتن صندلي کودک به‌تنهايي کافي نيست. اگر صندلي متناسب با اندازه کودک نباشد يا درست نصب نشده باشد، ممکن است در تصادف حفاظت مورد انتظار را فراهم نکند.

27. تعميرات ساختماني بدون تجهيزات ايمني

رنگ‌آميزي، نصب کولر، تعمير نما يا کار روي پشت‌بام گاهي بدون کمربند ايمني، داربست استاندارد يا تجهيزات مناسب انجام مي‌شود؛ چون فرد تصور مي‌کند «کارش چند دقيقه بيشتر طول نمي‌کشد».

28. گذاشتن وسايل سنگين در ارتفاع

قرار دادن وسايل سنگين روي کمد، کابينت يا قفسه‌هاي نامطمئن، به‌خصوص در خانه‌اي که کودک دارد، مي‌تواند خطر سقوط وسايل را ايجاد کند.

29. روشن گذاشتن خودرو در فضاي بسته

روشن کردن خودرو در پارکينگ بسته يا نيمه‌بسته، به‌ويژه براي گرم کردن خودرو، مي‌تواند باعث تجمع گازهاي خطرناک شود. تهويه مناسب در چنين فضاهايي اهميت زيادي دارد.

30. استفاده از وسايل گرمايشي يا برقي معيوب با اميد «فعلاً کار مي‌کند»

صداي غيرعادي، بوي سوختگي، جرقه، سيم آسيب‌ديده يا داغ شدن غيرمعمول وسيله گاهي ناديده گرفته مي‌شود. اما وسيله‌اي که نشانه خرابي دارد، الزاماً با ادامه استفاده «خودش درست نمي‌شود».

وجه مشترک اين 30 رفتار چيست؟

در بسياري از موارد، خطر نه از يک اقدام عجيب، بلکه از تکرار يک رفتار معمولي بدون توجه به پيامد آن ايجاد مي‌شود. جمله‌هايي مثل «هميشه همين‌طور استفاده کرده‌ايم»، «فقط چند دقيقه است» و «تا حالا اتفاقي نيفتاده» گاهي باعث مي‌شوند هشدارهاي ايمني را جدي نگيريم.

شايد يکي از مهم‌ترين گام‌هاي کاهش حوادث، همين باشد: خطرهايي را که برايمان عادي شده‌اند، دوباره خطرناک ببينيم.

پشت بسياري از اين رفتارها، مجموعه‌اي از عوامل قرار دارد: عادت‌هاي خانوادگي، کمبود آموزش ايمني، هزينه تجهيزات استاندارد، فشار زماني، دسترسي محدود به امکانات و مهم‌تر از همه، عادي شدن خطر.

شايد لازم باشد به جاي آنکه فقط پس از وقوع حادثه بپرسيم «چه کسي مقصر بود؟»، پيش از حادثه از خود بپرسيم: کدام رفتار خطرناک را آن‌قدر تکرار کرده‌ايم که ديگر خطرش را نمي‌بينيم؟

گاهي پيشگيري از يک حادثه، نه به تجهيزات پيچيده نياز دارد و نه تصميم بزرگي؛ فقط کافي است يک بار به همان کاري که هر روز انجام مي‌دهيم، از زاويه «اگر اين بار اتفاق بيفتد چه؟» نگاه کنيم.