راز چهار ذکر معروف نماز چيست؟

اين چهار ذکر عبارت‌اند از:

«سُبْحانَ اللهِ، وَ الْحَمْدُ لِلهِ، وَ لا إلهَ إلاّ اللهُ، وَ اللهُ أکْبَرُ»

ترجمه اين اذکار چنين است: «خداوند پاک و منزّه است، ستايش مخصوص خداوند است، معبودي جز خدا نيست و خداوند بزرگ‌تر است.»

علت نامگذاري تسبيحات اربعه

درباره علت چهارگانه بودن تسبيحات اربعه، در حديثي توضيحاتي درباره ارتباط اين چهار ذکر با عالم هستي و عرش الهي بيان شده است. بر اساس اين روايت، چهارگانه بودن اين تسبيحات، يک واقعيت خارجي دارد و عرش خداوند و آنچه در مراتب پايين‌تر از آن قرار گرفته، به اين چهار بخش ارتباط دارد.

همچنين در توضيح چهارگوشه بودن کعبه و ساخت آن بر چهار ديوار، به «بيت‌المعمور» در آسمان اشاره شده که داراي چهار گوشه است. در ادامه اين بيان آمده است که چهارضلعي بودن عرش نيز به اين دليل است که تسبيح چهار بخش دارد؛ يعني:

«سُبْحانَ اللهِ، وَ الْحَمْدُ لِلهِ، وَ لا إلهَ إلاّ اللهُ، وَ اللهُ أکْبَرُ».

 ارتباط تسبيحات اربعه با مراتب توحيد

براي چهار ذکر تسبيحات اربعه، در برخي مباحث اعتقادي، معاني ويژه‌اي در ارتباط با مراتب توحيد بيان شده است.

«الْحَمْدُ لِلهِ» اشاره به توحيد افعالي دارد و «لا إلهَ إلاّ الله» بيانگر توحيد صفاتي و اسمائي دانسته شده است. همچنين «اللهُ أکْبَرُ» به توحيد ذاتي اشاره دارد.

«سُبْحانَ اللهِ» که در آغاز اين مجموعه قرار دارد، بيانگر تنزيه خداوند از همه اين مراتب و تصورات محدودکننده درباره ذات و صفات الهي است.

از سوي ديگر، گفته شده است که سوره حمد نيز به نوعي شامل اين سه مرتبه توحيد است. به همين دليل، تسبيحات اربعه مي‌تواند در رکعت سوم و چهارم نماز جايگزين سوره حمد شود.

تسبيحات اربعه در نماز چند بار بايد گفته شود؟

درباره تعداد واجب تسبيحات اربعه در نماز، ميان برخي مراجع تقليد اختلاف نظر وجود دارد.

برخي مراجع بر اين باورند که تسبيحات اربعه بايد در هر رکعت سه مرتبه خوانده شود؛ در مقابل، برخي ديگر معتقدند يک بار گفتن اين اذکار نيز کفايت مي‌کند.

بنابراين، در عمل بايد تعداد تسبيحات اربعه را مطابق فتواي مرجع تقليد خود انجام داد.