جهش 94 درصدي فرار پزشکان از اسرائيل

اين دو مسئله در مجموع منجر به کمبود روزافزون پزشک به ويژه در مناطق حاشيه­‌اي، طولاني شدن نوبت ويزيت و از دست رفتن فرصت طلايي درمان شده است، موضوعي که مي­‌تواند روي نظر صهيونيست‌ها براي مهاجرت به اراضي اشغالي و يا ادامه زندگي در آنجا اثر منفي بگذارد.

مهاجرت پزشکان صهيونيست به خارج از فلسطين اشغالي

مهاجرت پزشکان از سرزمين‌هاي اشغالي در سه سال گذشته به حدي افزايش يافته که نگراني­‌هاي جدي در مورد آسيب به تاب‌آوري اين رژيم به وجود آورده است. براساس مطالعه جديدي که دانشگاه تل­‌آويو و براساس داده‌هاي دفتر مرکزي آمار (CBS) صورت گرفته، بين سال‌هاي 2023 تا 2025، تعداد 1369 پزشک براي مدت حداقل يک سال اسرائيل را ترک کردند. اين يک جهش 94 درصدي در مقايسه با مدت مشابه يک دهه پيش است: زيرا بين سال‌هاي 2013 تا 2015، تنها 705 پزشک فلسطين اشغالي را ترک کرده بودند.

 طبق اين مطالعه، 419 پزشک در سال 2023 و تعداد 530 پزشک در سال 2024 که سال اوج مهاجرت بود، و 420 پزشک در سال 2025 اراضي اشغالي را ترک کردند. اين رقم به معناي آن است که يک بيمارستان بزرگ تمام پزشکانش را از دست داده باشد. براي درک بهتر اين وضعيت مي توان گفت مرکز پزشکي شيبا حدود 2000 پزشک، بيمارستان شَعَرِي تسِدِک حدود 1000 پزشک، بيمارستان سوروکا حدود 900 پزشک، بيمارستان آصف هروفه (اسحاق شامير) حدود 630 پزشک را در حال حاضر در استخدام دارد. نکته مهم آنکه بخش قابل توجهي از اين افراد، پيشکسوتان و افراد باتجربه هستند، که جايگزيني آنها سخت‌ترين کار است.

 داده‌ها نشان مي‌دهد بين سال‌هاي 2023 تا 2025، پزشکان باسابقه 45 سال به بالا، حدود 20 درصد از کل کساني را که فلسطين اشغالي را ترک مي‌کنند تشکيل مي‌دهند: يک نفر از هر پنج نفر. در دهه قبل، نرخ آنها تنها 14 درصد، يعني يک نفر از هر هفت نفر بود.

تشديد روند مهاجرت پزشکان با سابقه  اسرائيلي

 تفاوت بيشتر از آن چيزي است که در نگاه اول به نظر مي‌رسد. از آنجايي که تعداد کل پزشکاني که از اين حرفه خارج شده‌اند نيز تقريباً دو برابر شده، افزايش ترک شغل پزشکان باسابقه بيشتر است. اگر در دهه گذشته حدود يکصد پزشک باسابقه از اين حرفه خارج شده بودند، در سه سال گذشته حدود 270 پزشک از اين حرفه خارج شده‌اند. اين بدان معناست که بسياري از کساني که امروز از اين حرفه خارج مي‌شوند، کارآموزان جواني نيستند که در ابتداي دوران حرفه‌اي خود هستند، بلکه پزشکاني هستند که دوره کارآموزي خود را به پايان رسانده‌اند و در اوج دوران حرفه‌اي خود هستند. مجموع اين شرايط باعث مي‌­شود خدمات پزشکي که اسرائيلي­‌ها دريافت مي­‌کنند کيفيت کمتري پيدا کند و به توانايي آموزش پزشکان جديد نيز آسيب برساند. 

در اين رابطه محققان تأکيد دارند اين روندي با اثر گلوله برفي است، که در آن يک شوک سياسي، اقتصادي يا امنيتي ديگر، يک مکانيسم بازخورد را شعله‌ور مي‌کند. هر فردي که سرزمين‌هاي اشغالي را ترک مي­کند انگيزه همکارانش را براي پيروي از اين روند افزايش مي‌دهد.

 طبق بررسي همين تيم تحقيقاتي در دو سال 2023 و 2024، حدود يکصد هزار نفر از دارندگان مدرک دکترا، مهندسان، دانشگاهيان و افراد با درآمد بالا و البته پزشکان، از فلسطين اشغالي خارج شدند و در عين حال تعداد بازگشت‌کنندگان نيز کاهش يافته است. محققان خاطرنشان کردند ترکيبي از خروج بيشتر افراد و بازگشت کمتر افراد، چيزي است که فرار سرمايه انساني اسرائيل را تشديد مي‌کند.

بحران نيروي انساني در بخش درماني

براساس گزارش وزارت دارايي اسرائيل، حدود يک چهارم (24 درصد) از پزشکان شاغل در بيمارستان‌هاي دولتي در حال حاضر به سن بازنشستگي نزديک مي‌شوند. اين رقم براي متخصصان 48 درصد، در جراحي کودکان 36 درصد، در طب سالمندان 34 درصد و در انکولوژي 28 درصد
است.

 طبق گزارش نيروي انساني مشاغل بهداشتي، در سال 2023، يک چهارم از کل پزشکان اسرائيل، تقريباً 11800 نفر، از سن بازنشستگي گذشته بودند. اين رقم در بين پزشکان متخصص نيز مشابه است.

 انتظار مي‌رود اين کمبود در سال‌هاي آينده بدتر شود. بنا به گزارشي که وبسايت «واي­نت» منتشر کرده است. در حال حاضر در اسرائيل کمبود چند صد متخصص مغز و اعصاب وجود دارد و در عين حال، جذب کارآموزان جوان نيز با مشکل مواجه است که بخشي از آن به دليل حقوق نسبتاً پايين است. اين کمبود، بر درمان بيماران تأثير مي‌گذارد. به عنوان مثال، در سال‌هاي اخير، داروهاي جديدي براي آلزايمر وجود داشته است، اما همه بيماران نمي‌توانند آنها را دريافت کنند، نه تنها به دليل قيمت، بلکه به اين دليل که متخصصان کافي وجود ندارند که بدانند براي انجام تحقيقات، تشخيص و نظارت بر بيمار چه چيزي لازم است.

 اين مسئله به ويژه زماني قابل توجه است که متخصصان باتجربه در رشته‌هاي تخصصي که در حال حاضر کمبود متخصص وجود دارد، مانند صرع، بازنشسته مي‌شوند. از سويي کمبود متخصصان طب سالمندان با افزايش سن جمعيت، بدتر هم مي‌شود. تعداد پزشکان جديدي که وارد سيستم مي‌شوند براي برآوردن نيازها کافي نيست، بنابراين تقاضا براي افراد مسن‌تر و باتجربه‌تر وجود دارد.

 براين اساس از نگاه متخصصان، بحران بازنشستگي پزشکان مسئله‌اي حياتي است که هسته اصلي تاب‌آوري نظام سلامت را تحت تأثير قرار مي‌دهد. يکي از ريشه‌هاي اين بحران، پير شدن نيروي کار پزشکي است که در دهه 1990 به فلسطين اشغالي مهاجرت کردند. اسرائيل به مدت سه دهه از ورود گسترده پزشکان از اتحاد جماهير شوروي سابق، حدود 10 هزار پزشک، بهره‌مند شد و اکنون همه آنها به سن بازنشستگي مي‌رسند.

 اين شرايط در مناطق حاشيه‌اي حتي جدي‌تر است. ميزان پزشکان مسن‌تر در بخش­هاي حاشيه­‌اي حتي از ميانگين ملي نيز بالاتر است. بازنشستگي گسترده، شمال و جنوب را بيش از همه و به شدت تحت تأثير قرار خواهد داد و نابرابري‌هاي بهداشتي را تشديد خواهد کرد. در پزشکي خانواده، پزشکي داخلي و روانپزشکي، ميزان پزشکان مسن در مناطق حاشيه‌اي زياد است و بازنشستگي آنها مي‌تواند منجر به تعطيلي کلينيک‌ها و افزايش زمان انتظار شود، که در حال حاضر در نقب و الجليل در مقايسه با نقاط مرکزي به طور قابل توجهي طولاني‌تر است. نکته مهم آنکه بنا به گزارش­‌ها سال‌هاست که هيچ برنامه‌ريزي استراتژيک جامع و بلند مدتي در وزارت بهداشت اسرائيل براي حل اين مشکل وجود نداشته است.