تنش بين تل آويو و باکو بر سر کارت «نسل‌کشي ارامنه»

مقامات باکو در واکنش به اين اقدام، با لحني قاطع از تل‌آويو خواستند تا اين مسئله تاريخي را دستمايه بازي‌هاي سياسي قرار ندهد. در پي اين فشارهاي ديپلماتيک، ابتکار عمل ضدترکيه‌اي صهيونيست‌ها فعلاً در حالت تعليق قرار گرفته و متوقف شده است.

به دنبال تصميم جنجالي کابينه رژيم صهيونيستي براي مشروعيت بخشيدن به تفسير يک‌جانبه از حوادث 1915 امپراتوري عثماني، شکاف جدي در روابط باکو و تل‌آويو نمايان شد. آن‌گونه که رسانه‌هاي عبري گزارش داده‌اند، دولت باکو با ارسال پيام‌هاي تند به رژيم صهيونيستي صراحتاً اعلام کرده که اين اقدام را به مثابه «عبور از خط قرمز» قلمداد مي‌کند.

پايگاه خبري صهيونيستي «واي‌نت» با استناد به منابع آگاه در محافل دولتي اين رژيم فاش کرد که عصبانيت باکو تنها معطوف به اصل اين طرح جنجالي کابينه بنيامين نتانياهو نيست؛ بلکه نحوه رسانه‌اي شدن اين تصميم نيز خشم مقامات باکو را برانگيخته است.

بر اساس اين گزارش، «گيدئون ساعر»، وزير امور خارجه رژيم صهيونيستي، تنها پس از انتشار رسمي اين تصميم، با «جيحون بايراموف»، همتاي آذربايجاني خود تماس گرفته است. تل‌آويو بدون هيچ‌گونه مشورتي، باکو را در برابر يک عمل انجام‌شده قرار داد.

مقامات جمهوري آذربايجان با استدلال‌هاي منطقي، انتظار داشتند رژيم صهيونيستي از پيشبرد اين طرح ضدترکيه‌اي خودداري کند. باکو در پيام‌هاي ديپلماتيک خود به طور مستقيم تل‌آويو را مورد خطاب قرار داده و پرسيده است: «چرا اسرائيل بايد به سمت تخريب روابط با جمهوري آذربايجان، يعني يکي از معدود شرکاي نزديک خود در منطقه که هيچ‌گونه گرايشات ضد يهودي در آن وجود ندارد، حرکت کند؟»

باکو همچنين ابراز اميدواري کرده که اين پرونده هرگز به صحن علني «کنست» (پارلمان رژيم صهيونيستي) براي راي‌گيري کشيده نشود.

عقب‌نشيني تل‌آويو در برابر فشارهاي ديپلماتيک باکو

در پي اين تحولات، شواهد نشان مي‌دهد که تل‌آويو مجبور به شنيدن هشدارهاي باکو شده است. طرح کابينه رژيم صهيونيستي درباره تفسير ضدترکيه‌اي رويدادهاي 1915 ميلادي، در عمل نتوانست در کنست راه به جايي ببرد.

پس از اعتراضات شديداللحن باکو، اين تحرک سياسي به حاشيه رانده شد. طرف آذربايجاني در جريان رايزني‌ها با مقامات تل‌آويو، با قاطعيت تاکيد کرده بود که اعطاي عنوان «نسل‌کشي ارامنه» به اين اتفاقات، آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري به روابط دوجانبه وارد خواهد ساخت.

اين موضع‌گيري سرسختانه باکو، حتي در داخل اراضي اشغالي نيز مورد حمايت برخي از تحليلگران صهيونيست قرار گرفت. اين کارشناسان با هشدار درباره تبعات تصميم مذکور، بر غيرمنطقي بودن تضعيف روابط ميان رژيم صهيونيستي و جمهوري آذربايجان تاکيد کردند.

روزنامه صهيونيستي «هاآرتص» نيز به نقل از ديپلمات‌هاي آگاه گزارش داد که ابتکار عمل ضدترکيه‌اي کابينه رژيم صهيونيستي، کوچک‌ترين دستاورد راهبردي براي اين رژيم به همراه نخواهد داشت و تنها به انزواي آن دامن مي‌زند.

پشت‌پرده يک ادعا؛ چرا اسرائيل به ياد «نسل‌کشي ارامنه» افتاد؟

براي درک بهتر انگيزه‌هاي پنهان اين ماجرا، «يوري بوچاروف»، کارشناس مسائل سياسي و استراتژيست ارشد، در گفتگو با خبرنگار پايگاه خبري «وستنيک کاوکازا»، به بررسي ابعاد پشت‌پرده و چرايي تکرار مداوم موضوع «نسل‌کشي ارامنه» در فضاي رسانه‌اي و سياسي رژيم صهيونيستي پرداخته است.

وي معتقد است که طرح اين مسئله همواره ارتباط مستقيمي با پيشبرد اهداف منافع سياسي مقطعي صهيونيست‌ها داشته است.

اين استراتژيست سياسي خاطرنشان کرد: «مسئله به رسميت شناختن «نسل‌کشي ارامنه» در اسرائيل، طي دو دهه گذشته هر دو يا سه سال يک‌بار مورد بحث قرار گرفته است. معمولاً نمايندگان جناح اپوزيسيون در کنست اين پرونده را وارد دستور کار مي‌کنند تا تيتر يکِ روزنامه‌ها شوند و سياستمداري که اين پرونده را خارج کرده، به عنوان يک چهره مطرح قد علم کند.»

بوچاروف مي‌افزايد: «اما وضعيت در برهه کنوني کمي متفاوت است. اين بار، شخص گيدئون ساعر، وزير خارجه رژيم صهيونيستي، پرچمدار اين طرح شده است. نبايد فراموش کرد که تنها دو ماه تا برگزاري انتخابات پارلماني باقي مانده است. گيدئون ساعر که پيش‌تر از حزب افراطي «ليکود» جدا شده بود، اکنون به اين حزب بازگشته و بزرگترين دغدغه‌اش پيروزي در انتخابات درون‌حزبي ليکود است. واقعيت اين است که ساعر در راي‌گيري آزاد درون‌حزبي، شانسي براي قرار گرفتن در فهرست بيست نفر اول ندارد. تنها راه نجات او، استفاده از سهميه ويژه بنيامين نتانياهو است؛ سهميه‌اي بسيار محدود که رقابت بر سر آن بي‌رحمانه است.»

بازي سياسي با کارت تاريخ در کارزار انتخاباتي

اين تحليلگر تشريح کرد: «از يک سو، جايگاهي در فهرست نتانياهو به گيدئون ساعر وعده داده شده است. اما از سوي ديگر، او نياز دارد در اين ماه‌هاي پاياني، وزن سياسي خود را ثابت کند. بنابراين، ساعر تصميم گرفت با پيش‌کشيدن پرونده جنجالي «نسل‌کشي ارامنه» اين نمايش سياسي را اجرا کند. اين اقدام ناشي از همدردي با ارامنه يا تمايل به تخريب روابط با باکو نيست، بلکه او مي‌خواست از اين طريق، ژست اقتدار بگيرد و پاسخي تند به لفاظي‌هاي ضداسرائيلي ترکيه بدهد. در حقيقت، او در حال اجراي سناريوي تبليغاتي خود است.»

بوچاروف در پايان تاکيد کرد: «در بطن اين طرح ساعر، هيچ نشانه‌اي از بحران راهبردي عميق در مناسبات تل‌آويو با ترکيه ديده نمي‌شود. اين تحرکات، تنها بخشي از جنگ قدرت در سياست داخلي رژيم صهيونيستي در آستانه انتخابات است. هر سياستمدار ديگري نيز مي‌توانست با شعارِ «ما با ترکيه دشمني نداريم، بلکه مدافع دموکراسي هستيم» اين موضوع را پيش بکشد. اما هسته اصلي اين تحرکات، چيزي جز کارزار تبليغاتي در انتخابات داخلي اسرائيل نيست.»

اين کارشناس در پايان ضمن اشاره به نقش لابي‌هاي حامي باکو افزود: «در گذشته نيز من و ساير اعضاي انجمن بين‌المللي اسرائيل-آذربايجان (آذايز - AzIz)، چندين بار با استفاده از نفوذ و ارتباطات گسترده خود در کنست، توانستيم جلوي پيشروي اين پرونده را در سطح پارلمان بگيريم و آن را دفع کنيم.»