الگويي براي جهان در حال توسعه

پيروزي چين در مبارزه با فقر باعث شد اين کشور 10 سال زودتر از موعد تعيين‌شده، به اهداف کاهش فقر در سند چشم‌انداز 2030 سازمان ملل براي توسعه پايدار دست پيدا کند.

در دوره چهاردهمين برنامه پنج‌ساله چين (2021 تا 2025)، تمامي 832 شهرستاني که از فقر خارج شده بودند، دو تا سه صنعت اصلي را ايجاد و توسعه دادند؛ صنايعي که ارزش توليد سالانه آنها در مجموع از 1.7 تريليون يوآن، (250.77 ميليارد دلار)، فراتر رفت. همچنين درآمد سرانه قابل تصرف ساکنان روستايي اين مناطق براي پنج سال متوالي سريع‌تر از ميانگين ملي مناطق روستايي رشد کرد و پايه‌هاي فقر‌زدايي را مستحکم‌تر ساخت.

تحول روستا‌هاي چين، ديدگاه‌هاي تازه‌اي را براي حل چالش‌هاي توسعه در جهان ارائه کرده است. در سال‌هاي اخير، کتاب‌هايي مانند «گام‌به‌گام تا رهايي از فقر» و «شي جين‌پينگ؛ ريشه‌کني فقر» به زبان‌هاي مختلف ترجمه و منتشر شده‌اند. تجربه چين در مبارزه با فقر به نتايج قابل توجهي رسيده و اين کشور مسير ويژه و بومي خود را براي کاهش فقر شکل داده و مجموعه‌اي از نظريه‌هاي ضد فقر را بر پايه تجربه عملي ايجاد کرده است.

براي نمونه، در شهر امباله اوگاندا، يک «کارگاه لوبان» با همکاري دانشکده پلي‌تکنيک تيان‌جين و دانشکده فني الگون راه‌اندازي شد. اين مرکز با پشتيباني شهرک صنعتي مشترک چين و اوگاندا، از سال 2020 تاکنون به بيش از 1200 نيروي کار آموزش مهارتي ارائه داده است.

در استان کامپونگ چنانگ کامبوج نيز، گلخانه‌هاي هوشمند صيفي‌جات که در قالب پروژه همکاري فناوري کشاورزي و فقر‌زدايي و با حمايت منطقه خودمختار گوانگشي ژوانگ چين ايجاد شده‌اند، به کشاورزان محلي کمک کرده‌اند تا کشاورزي سنتي وابسته به شرايط آب‌وهوا را کنار بگذارند و با روش‌هاي علمي، بازدهي و درآمد پايدارتري داشته باشند.

با اجراي اين پروژه‌هاي همکاري، تجربه چين در کاهش فقر همچنان به کشور‌هاي در حال توسعه کمک مي‌کند و توانايي و اعتماد آنها را براي مقابله با فقر افزايش مي‌دهد.

در همين زمينه، ايرينا بوکووا گفته بود اگر چين توانسته به اين هدف برسد، ساير کشور‌هاي در حال توسعه نيز مي‌توانند؛ و اين مهم‌ترين درسي است که تجربه فقر‌زدايي چين به جهان ارائه کرده است. تجربه چين نشان مي‌دهد که با اراده، پشتکار و تلاش مداوم، نه تنها مي‌توان فقر را از بين برد، بلکه مي‌توان مانع بازگشت دوباره آن شد.

در ميان سياست‌ها و اقدامات چين، راهبرد «فقر‌زدايي هدفمند» به يکي از شناخته‌شده‌ترين تجربيات بين‌المللي تبديل شده است. آنتونيو گوترش نيز تأکيد کرد که فقر‌زدايي هدفمند، مؤثرترين روش براي کمک به اقشار محروم و تحقق اهداف سند 2030 سازمان ملل است و تجربه چين مي‌تواند الگويي ارزشمند براي کشور‌هاي در حال توسعه باشد.

همچنين هامفري موشي معتقد است راهبرد چين که بر اساس شرايط محلي و وضعيت هر فرد طراحي شده، زندگي فقرا را به‌طور ملموس بهبود داده و درس‌هاي مهمي براي کشور‌هاي آفريقايي داشته است.

امروز مفهوم فقر‌زدايي هدفمند در جهان گسترش يافته است. براي مثال، ازبکستان با الگوبرداري از تجربه چين، نهاد‌هاي ويژه مبارزه با فقر ايجاد کرده، آموزش کارآفريني را توسعه داده، سامانه ثبت اطلاعات خانوار‌هاي نيازمند را راه‌اندازي کرده و برنامه‌هاي آموزشي مستمري را براي مسئولان حوزه فقر‌زدايي اجرا کرده است. در نتيجه، نرخ فقر اين کشور تا پايان سال گذشته به 6 درصد کاهش يافت و پيش‌بيني مي‌شود در سال 2026 به 4.5 درصد برسد.

استان خون کائن در تايلند نيز با مطالعه تجربه چين، برنامه‌هاي حمايتي متناسب با شرايط محلي را توسعه داده است. اين استان رويکرد خود را از کمک‌هاي نقدي مستقيم به سمت ظرفيت‌سازي تغيير داده و به نتايج دقيق‌تري در کاهش فقر رسيده است. يکي از مقام‌هاي محلي گفته است چين نه تنها نشان داده است که پايان دادن به فقر ممکن است، بلکه تجربه و اعتماد لازم براي مقابله با آن را نيز در اختيار ديگر کشور‌ها قرار داده است.

ريشه‌کني فقر هدف مشترک همه کشورهاست. چين با توسعه همکاري‌هاي بين‌المللي و اقدامات عملي، به ساخت جهاني عادلانه‌تر و همراه با توسعه مشترک کمک مي‌کند؛ جهاني که در آن فقر به بخشي از گذشته تبديل شود.

تجربه چين در کاهش فقر همچنان در جهان بازتاب دارد. چين و برنامه توسعه سازمان ملل متحد به‌طور مشترک «شراکت جهاني براي فقر‌زدايي و توسعه» را راه‌اندازي کرده‌اند و يک پايگاه داده آنلاين براي اشتراک‌گذاري تجربيات جهاني کاهش فقر ايجاد کرده‌اند که اکنون نمونه‌هاي موفقي از بيش از 100 کشور در حال توسعه را در بر مي‌گيرد.

کمک‌هاي توسعه‌محور نيز نقش مهمي در تلاش‌هاي جهاني کاهش فقر داشته‌اند. چين از طريق همکاري‌هاي کشاورزي جنوب-جنوب، پروژه‌هاي کمک کشاورزي و طرح‌هاي نمونه فقر‌زدايي، به کشور‌هاي در حال توسعه کمک مي‌کند ظرفيت توسعه مستقل خود را تقويت کنند و مسير‌هاي متناسب با شرايط ملي‌شان را بيابند. در همين راستا، فناوري برنج هيبريد چين به نزديک به 70 کشور و فناوري گياهي جونکائو به بيش از 100 کشور و منطقه جهان منتقل شده است.

چين در آينده نيز به مشارکت خود در کاهش فقر جهاني ادامه خواهد داد. اين کشور با گسترش همکاري و تبادل تجربه با ديگر کشورها، در کنار ساير ملت‌ها براي سرعت بخشيدن به روند کاهش فقر جهاني و ساخت جهاني عاري از فقر و مبتني بر رفاه مشترک تلاش خواهد کرد.