اقدامات اسرائيل در غزه مصداق نسل‌کشي است

صداهايي که اقدامات اسرائيل در غزه را نسل‌کشي مي‌دانند رو به افزايش است؛ شمار فزاينده‌اي از سياستمداران، فعالان حقوق بشر، تاريخ‌نگاران و کارشناسان حقوق بين‌الملل [از کشورهاي مختلف و اروپا و‌ حتي از درون اسرائيل]  مي‌گويند که «اراده‌اي آشکار» از سوي اسرائيل براي نابودي فلسطيني‌ها به عنوان يک گروه و ناممکن‌ساختن زندگي در غزه وجود دارد.

اين اتهامات از دسامبر 2023، زماني که آفريقاي جنوبي پرونده‌اي را عليه اسرائيل به دادگاه بين‌المللي دادگستري (ICJ) با ادعاي ارتکاب نسل‌کشي مطرح کرد، شدت گرفت. اسرائيل اين اتهام را «بي‌اساس» خواند.

اُمر بارتوف، پژوهشگر هولوکاست و نسل‌کشي، در گفت‌وگو با يورونيوز به نيت اسرائيل براي نابودي فلسطيني‌ها اشاره مي‌کند.

 اُمر بارتوف، استاد مطالعات هولوکاست و نسل‌کشي در دانشگاه براون (يکي از دانشگاه‌هاي آيوي‌ليگ در آمريکا)، معتقد است آنچه در غزه رخ مي‌دهد مصداق نسل‌کشي است.

اثبات نيت نسل‌کشي

بارتوف، پژوهشگر نسل‌کشي و هولوکاست، ابتدا واکنش اسرائيل به حمله 7 اکتبر حماس را «نامتناسب» و حتي شامل «جنايت جنگي و جنايت عليه بشريت» دانست. اما تا مه 2024، نظر خود را تغيير داد و اقدامات اسرائيل را «نسل‌کشي» توصيف کرد، چرا که به باور او شواهدي فزاينده از وجود نيت آشکار براي اين اقدامات وجود دارد.

در آن زمان، ارتش اسرائيل از فلسطيني‌ها خواسته بود از رفح (در جنوب غزه) خارج شوند و به منطقه ساحلي المواصي پناه ببرند. سپس رفح را با حملات گسترده با خاک يکسان کرد.

بارتوف گفت: «اظهارات نخست‌وزير بنيامين نتانياهو و برخي اعضاي کابينه او نشان‌دهنده نيت آن‌ها براي نابودي فلسطيني‌ها و غيرقابل‌سکونت‌کردن غزه است.»

برخي مقام‌هاي اسرائيلي فلسطيني‌ها را «حيوانات انساني» خوانده و گفته‌اند که غزه را به «ويرانه» تبديل خواهند کرد.

بر اساس کنوانسيون 1948 منع و مجازات جنايت نسل‌کشي، در صورت وجود «نيت براي نابودي کلي يا جزئي يک گروه ملي، قومي، نژادي يا مذهبي» مي‌توان نسل‌کشي را اثبات کرد.

با اين حال، اثبات نسل‌کشي کاري پيچيده و زمان‌بر است؛ براي نمونه، روند صدور حکم در پرونده نسل‌کشي بوسني و هرزگووين در سربرنيتسا 14 سال طول کشيد.

بارتوف مي‌گويد براي اثبات نسل‌کشي بايد نشان داد که نيت نه‌تنها وجود دارد، بلکه اجرا هم مي‌شود و هيچ انگيزه‌اي جز نابودي گروه وجود ندارد.

او به عمليات نظامي سيستماتيک اسرائيل براي نابودي «بيمارستان‌ها، مساجد، موزه‌ها» اشاره مي‌کند و مي‌گويد هدف اين است که جمعيت را مجبور به ترک منطقه کنند، در حالي که «مردم نه مي‌خواهند و نه مي‌توانند غزه را ترک کنند و جايي براي رفتن ندارند.»

تمايز نسل‌کشي با پاک‌سازي قومي

اسرائيل بارها اين اتهامات را رد کرده و گفته که عملياتش صرفا براي نابودي حماس است. همچنين تأکيد کرده که هدفش غيرنظاميان نبوده و اين حماس است که غيرنظاميان را سپر انساني قرار داده است.

اما بارتوف معتقد است تفاوت نسل‌کشي با پاک‌سازي قومي در اين است که «شما شرايطي ايجاد مي‌کنيد که آن گروه ديگر نتواند خود را بازتوليد کند.» او به بند «دي» کنوانسيون نسل‌کشي اشاره مي‌کند که درباره اعمالي است که مانع زاد و ولد در يک گروه مي‌شود.

بارتوف همچنين به گزارش 65 صفحه‌اي اخير سازمان اسرائيلي «پزشکان براي حقوق بشر» اشاره مي‌کند که مي‌گويد اقدامات اسرائيل در غزه مصداق «نسل‌کشي» است. اين گزارش از افزايش سقط جنين، تولد نوزادان نارس يا کم‌وزن، و مرگ مادران بر اثر قحطي و نبود خدمات درماني حکايت دارد.

او معتقد است هدف اسرائيل در غزه نه پايان‌دادن به حماس، بلکه تخليه غزه از فلسطيني‌هاست، چرا که اسرائيل ديگر خواهان تشکيل کشور فلسطين نيست.

بند A کنوانسيون به «قتل اعضاي گروه با نيت نابودي آن» اشاره دارد و بند B به «آسيب جدي جسمي يا رواني به اعضاي گروه». بارتو مي‌گويد هر دو مورد درباره غزه مصداق دارند.

او افزود: «واضح است، داريم از 60 تا 100 هزار کشته صحبت مي‌کنيم»؛ علاوه بر آن، 140 هزار زخمي، بيماران مزمن که به دليل نابودي بيمارستان‌ها مرده‌اند و افرادي که از گرسنگي تحليل رفته‌اند.

او اين ادعا که آمار وزارت بهداشت غزه (وابسته به حماس) اغراق‌آميز است را رد کرده و مي‌گويد؛ مانند سازمان اسرائيلي بتسلم، اين آمار را «قابل‌اعتماد، مستند و حتي محافظه‌کارانه» مي‌داند، چرا که هزاران جسد هنوز زير آوار مانده‌اند.

بارتوف تأکيد مي‌کند: «اگر ارتش اسرائيل (IDF) آمار ديگري دارد، بايد اجازه دهد رسانه‌هاي خارجي وارد شوند. بار اثبات با ارتش است. تازه، تعداد قربانيان براي اثبات نسل‌کشي اهميت ندارد. کنوانسيون درباره کشتن اعضاي گروه است، نه تمام اعضا.»

کاهش بحران انساني تغييري در اصل ماجرا نمي‌دهد

بارتوف مي‌گويد آتش‌بس‌هاي گذشته يا کاهش محدوديت در ارسال غذا به غزه تغييري در ماهيت «نسل‌کشي» بودن اقدامات اسرائيل نمي‌دهد.

او مدعي است که آتش‌بس‌ها به اسرائيل تحميل شده‌اند: «آخرين آتش‌بس را ترامپ در بدو ورودش تحميل کرد، اما در مارس، اسرائيل به‌صورت يک‌جانبه آن را شکست و ظرف چند دقيقه صدها نفر را کشت.»

او تأکيد مي‌کند: «اين آتش‌بس‌ها هيچ ارتباطي با نيت اصلي ندارند و اقدامي داوطلبانه از سوي اسرائيل نيستند.»

اسرائيل به مردم خود گفته که آتش‌بس‌هاي بشردوستانه صرفاً تحت فشار انجام مي‌شوند تا به آن‌ها امکان ادامه عمليات را بدهد، نه آن‌که جان غيرنظاميان را نجات دهد.

اسرائيلي‌ها در انکار واقعيت هستند

در روز دوشنبه، دو سازمان حقوق بشري اسرائيلي «بتسلم و پزشکان براي حقوق بشر» در بيانيه‌اي مشترک خواستار استفاده از همه ابزارهاي قانوني براي توقف نسل‌کشي شدند.

يورونيوز از بارتوف که خود تبعه اسرائيل و از سربازان پيشين ارتش اسرائيل است، درباره افکار عمومي اين کشور پرسيد.

او گفت: «البته آن‌ها آگاه هستند؛ مگر مي‌شود آگاه نباشند؟ ولي بيشتر اسرائيلي‌ها نمي‌خواهند بدانند.»

«ديروز در کانال 11 تلويزيون اسرائيل گزارشي خارق‌العاده پخش شد که براي اولين‌بار تصاويري از کودکان گرسنه در غزه نشان داد، اما سپس آن را خبر جعلي خواند و تصاويري از بازار ميوه‌فروشان در غزه پخش کرد.»

يورونيوز گزارش کانال 11 را تأييد کرده، ولي همچنين مي‌گويد رسانه‌هاي اسرائيلي برخي از تصاوير کودکان گرسنه را «دستکاري‌شده» مي‌دانند.

وظيفه آمريکا و اروپا براي توقف جنگ

بارتوف معتقد است شناسايي اقدامات اسرائيل در غزه به‌عنوان «نسل‌کشي» ضروري است، چرا که کشورهاي امضاکننده کنوانسيون نسل‌کشي ـ شامل همه کشورهاي اروپايي و ايالات متحده ـ «موظفند براي جلوگيري، توقف و مجازات عاملان» اقدام کنند.

اما به گفته او، آمريکا و اروپا در برابر آنچه در غزه رخ مي‌دهد، «هم‌دست» هستند.

بارتوف افزود: «در مورد آلمان اين وضعيت بسيار تکان‌دهنده است، نه‌تنها چون قدرت اصلي اروپاست و بزرگ‌ترين تأمين‌کننده سلاح براي اسرائيل، بلکه چون اين کار را به‌نام هولوکاست و منافع ملي انجام مي‌دهد.»

او مي‌گويد؛ آلمان اگر واقعاً به‌دليل مسئوليت تاريخي‌اش در برابر هولوکاست عمل مي‌کند، بايد مانع جنايت عليه بشريت شود، نه حامي کشوري که خود در حال ارتکاب نسل‌کشي است.

اين تحريفي کامل از درس‌هاي جنگ جهاني دوم، نازيسم و هولوکاست است.

نگراني از افزايش يهودي‌ستيزي

بارتوف هشدار مي‌دهد که اگر اقدامي فوري براي پايان دادن به خشونت در غزه انجام نشود، اسرائيل به «کشوري مطرود» تبديل خواهد شد. او مي‌گويد اين وضعيت مي‌تواند پيامدهاي شديدي براي جوامع يهودي در سراسر جهان داشته باشد.

او از اين‌که نهادهاي مرتبط با هولوکاست مانند موزه‌ها يا مراکز يادبود در برابر آنچه در غزه رخ مي‌دهد سکوت کرده‌اند، ابراز تأسف مي‌کند.

او مي‌گويد اين نهادها نه‌تنها بايد يادآور فجايع گذشته باشند، بلکه بايد از تکرار آن‌ها جلوگيري کنند. «اگر اين نهادها در برابر نسل‌کشي امروز سکوت کنند، اعتبار خود را از دست خواهند داد.»