اعتراف مامور موساد به اهميت يمن براي اسرائيل

تنگه‌اي که دروازه ورود به درياي سرخ و کانال سوئز است. هرگونه تهديد دريايي در اين آبراه، به مثابه تهديد مستقيم عليه امنيت دريايي و اقتصادي اسرائيل تلقي مي‌شود. از اين رو، اسرائيل از همان ابتدا در پي آن بود که نگذارد باب‌المندب به يک «درياي بسته عربي» تبديل شود؛ چراکه در اين صورت، مسير کشتيراني اسرائيل به سمت جنوب و شرق با خطر جدي مواجه مي‌شد.

بر اساس تحليل‌هاي تاريخي، برخي از مسئولان اسرائيلي در دوره‌هاي بعدي، همواره به جزيره «ميون» (ميون) اشاره کرده‌اند که در صورت تسلط نيرو‌هاي غيردوستانه بر آن، امنيت دريايي اسرائيل به‌شدت به خطر خواهد افتاد. اين نگاه راهبردي، از همان دهه 1960 ميلادي، محرک اصلي براي حضور اطلاعاتي و عملياتي اسرائيل در يمن بوده است.

ساواک نيز در اين ميان، نقش يک شريک منطقه‌اي را ايفا مي‌کرد که افزون بر تعامل مستقيم با موساد، در سطوح بالاي حکومت ايران نيز مجراي انتقال اطلاعات و هماهنگي‌هاي لازم بود. بايد توجه داشت که رابطه ساواک و موساد در دهه 1960ميلادي به حدي نزديک بود که حتي برخي ناظران آن را نوعي «اتحاد استراتژيک» تلقي مي‌کردند.

عمليات موساد در يمن: از پشتيباني تا اطلاعات

منابع تاريخي نشان مي‌دهد که اسرائيل عمليات خود را در يمن از سال 1962 و با تأسيس «مجموعه عدن» آغاز کرد که هدايت آن را سرويس‌هاي اطلاعاتي بريتانيا برعهده داشتند، اما موساد نيز در آن مشارکت مستقيم داشت.

اين عمليات که در نهايت به پروژه‌اي موسوم به «عملکرد خارپشت» (Operation Porcupine) بدل شد، بين سال‌هاي 1964 تا 1966 با اجراي 14 پرواز از پايگاه هوايي «تل نوف» در نزديکي تل‌آويو، محموله‌هاي تسليحاتي، پزشکي و پول را براي نيرو‌هاي سلطنتي يمن به شمال اين کشور ارسال مي‌کرد. اين پرواز‌ها از مسير جيبوتي و اتيوپي انجام مي‌شد و اهداف آن، تضعيف غيرمستقيم ارتش مصر و حفظ حضور اطلاعاتي در شبه‌جزيره عربستان بود.

در همين دوره، اسرائيل صرفاً به پشتيباني از يک طرف درگير در جنگ داخلي بسنده نکرد؛ بلکه درصدد بود تا با نفوذ در ساختار قدرت يمن، خطوط اطلاعاتي خود را براي آينده شکل دهد. در همين حال، گزارش‌ها نشان مي‌دهد که محمد بدر، در صورت پيروزي در جنگ، وعده شناسايي اسرائيل را داده بود. اين تعامل، نشان‌دهنده آن است که اسرائيل در آن مقطع به دنبال يافتن پايگاهي قابل اتکا در اين منطقه حساس بود.

بررسي اسناد نشان مي‌دهد که اسرائيل از دهه 1960 ميلادي با بهره‌گيري از يک شبکه پيچيده شامل موساد، سرويس‌هاي اطلاعاتي بريتانيا و همکاري ساواک، به دنبال حضور در يمن بود. هدف اصلي اين حضور، در وهله اول تضعيف مصر و در وهله دوم، کسب اطلاعات و ايجاد نفوذ در يکي از راهبردي‌ترين مناطق خاورميانه بود.

اسناد حاضر از مجموعه گزارش‌هاي سري ساواک در سال 1350 بر درخواست موساد براي همکاري مشترک دو سرويس اطلاعاتي رژيم پهلوي و رژيم صهيونيستي در حوزه يمن تمرکز دارد.

متن اسناد

منظور: جهت استحضار تيمسار رياست ساواک و صدور اوامر مقتضي

در تاريخ 50/2/30 رابط سرويس اسرائيل بوسيله تلفن باينجانب اظهار داشت که تقاضا دارد با آقاي رزم‌آرا کارمند اين اداره کل ملاقات و درباره محل خدمت سابق وي (نمايندگي عربستان سعودي) با او مذاکره نمايد.

(توضيحا بعرض ميرساند که آقاي رزم‌آرا عضو کميته اطلاعات در کنفرانس سه جانبه اخير بوده و هيئت اسرائيلي از جمله رابط سرويس اسرائيل در مرکز در اين کنفرانس با او آشنا شده و چند بار ضمن کنفرانس و مهماني‌ها با وي مذاکره نموده بودند).

نظر به اينکه درخواست رابط با مقررات حفاظتي و روش تماس با خارجيان مغاير بود بوسيله تلفن بطور مختصر باو [به او]گفته شد اين شخص درگير است چنانچه اطلاعاتي لازم داريد وسيله رابط ساواک درخواست نمائيد تا در حدود امکان جواب تهيه شود.

سپس بوسيله رابط اين اداره کل در ملاقات حضوري بنامبرده تفهيم شد که رعايت اصول حفاظت و حيطه‌بندي براي هر دستگاه اطلاعاتي واجب و حتمي است و هرگونه تماس و تبادل اطلاعات بايستي با توجه به اين اصول انجام پذيرد و تکرار شد چنانچه اطلاعاتي لازم دارد درخواست نمايد تا تهيه شود.

رابط اسرائيل در پاسخ گفت او در اين باره مقصر نيست بلکه از طرف سرويس اسرائيل بنامبرده ابلاغ شده است که، چون منطقه يمن و يمن جنوبي از مد‌ت‌ها قبل از نظر عملياتي براي اسرائيل اهميت فراوان دارد لذا درخواست ملاقات با آقاي رزم‌آرا را نموده و ضمن مذاکره از وي اطلاعاتي در زمينه‌هاي زير کسب نمايد.

«شخصيت‌ها - احزاب سياسي - نهضت‌ها و همچنين سازمان‌هاي مختلف سياسي و فعاليت‌هاي آنان و طرفداران آنان و بالاخره اهميت اين منطقه ازجهان (پيوست 1) «.

نظريه اداره کل هفتم

با تحقيقاتي که بعمل آمد تماس آقاي رزم آرا با هيئت اسرائيلي و رابط سرويس اسرائيل در تهران فقط در روز‌هاي کنفرانس و مهماني‌هاي مربوط به آن و مدت اين تماس‌ها کوتاه و مذاکرات فقط درباره مسائل مطروحه در کنفرانس بوده ضمنا محل خدمت سابق وي عربستان سعودي بوده و بطوريکه شخصا اظهار مي‌دارد نمي‌تواند پاسخ دقيق بطور حضوري به خواسته‌هاي سرويس اسرائيل در يمن و يمن جنوبي بدهد لذا درباره:

1 - ملاقات رابط با آقاي رزم‌آرا

2- و يا پاسخ برابط که اطلاعات مورد احتياج سرويس خود را درخواست نمايد تا طبق معمول جواب داده شود.

به هر نحو که مقرر فرمايند به رابط جواب داده شود. اداره کل هفتم

هامش سند:

1-ملاقات لزومي ندارد انجام شود.

2- آنچه اطلاعات مي‌خواهد طبق رؤوس درخواست اطلاعات ارسال دارد تا از پرونده‌هاي موجود که تمام آنها متکي به اطلاعاتي است که در گذشته رزم‌آرا داده است و مصلحت مي‌باشد جواب داده شود.

 [نامه درخواست رابط موساد]

موضوع - ملاقات با آقاي رزم‌آرا   22 مه 1971 شماره213

حوزه و منطقه يمن و يمن جنوبي براي مدت مديدي است که مورد علاقه ما قرار گرفته است و اين علاقه بيشتر از جنبه عملياتي و همچنين مقاصد بررسي است.

ما خيلي متشکر خواهيم شد اگر شما بتوانيد اين امکان را براي ما بوجود آوريد که با آقاي رزم‌آرا ملاقات کنيم و با توجه به تجربيات شخصي ايشان درباره آن منطقه از دنيا اطلاعات خود را تکميل کنيم. در ملاقات خود با ايشان مايل هستم که درباره شخصيت‌ها - احزاب سياسي - نهضت‌ها و همچنين سازمان‌هاي مختلف سياسي و فعاليت‌هاي آنان و طرفداران آنان و بالاخره درباره اهميت اين منطقه از جهان مذاکره کنم.