اسکناس در دست مردم حدود 60 درصد بيشتر شد

به گزارش تابناک؛ بر اساس اين آمار، حجم کل نقدينگي در سال 1404 با رشد قابل توجه 53.3 درصدي به بيش از 15 هزار و 581 هزار ميليارد تومان (همت) رسيده است. چنين رشدي در مقايسه با سال قبل، بيانگر تشديد انبساط پولي در اقتصاد است؛ به‌ويژه آنکه نرخ رشد نقدينگي نسبت به روند سال‌هاي پيش شتاب بيشتري گرفته است.

از اين رقم، 25.6 درصد در قالب «پول» و 74.4 درصد در قالب «شبه‌پول» نگهداري مي‌شود. اين تفکيک اهميت زيادي دارد، زيرا پول (شامل اسکناس و سپرده‌هاي ديداري) قدرت نقدشوندگي فوري دارد و اثرگذاري مستقيم‌تري بر تقاضاي کل و تورم مي‌گذارد، در حالي که شبه‌پول عمدتاً شامل سپرده‌هاي مدت‌دار است و سرعت گردش پايين‌تري دارد.

افزايش محسوس اسکناس در دست مردم

در پايان سال گذشته، حجم اسکناس و مسکوک در دست اشخاص (خارج از شبکه بانکي) به 281 هزار و 470 ميليارد تومان رسيده که نسبت به سال قبل 57.1 درصد افزايش نشان مي‌دهد. اين در حالي است که رشد اين متغير در سال پيش از آن حدود 22 درصد بوده است.

هرچند سهم اسکناس در دست مردم تنها 1.8 درصد از کل نقدينگي است، اما رشد سريع آن مي‌تواند نشانه‌اي از افزايش بي‌اعتمادي به نگهداري پول در بانک‌ها، رشد فعاليت‌هاي غيررسمي يا افزايش نياز به نقدينگي روزمره در شرايط تورمي باشد.

رشد فزاينده سپرده‌هاي ديداري

بخش ديگر پول، يعني سپرده‌هاي ديداري، نيز رشد قابل توجهي را تجربه کرده است. حجم اين سپرده‌ها در پايان سال به 3 هزار و 713 همت رسيده که نسبت به سال قبل 51.4 درصد افزايش داشته است. اين رقم در سال قبل‌تر رشد 38.7 درصدي را ثبت کرده بود.

سپرده‌هاي ديداري به دليل قابليت برداشت فوري و بدون نرخ سود، نقش مهمي در افزايش «سرعت گردش پول» دارند. رشد بالاي اين بخش نشان مي‌دهد که بخشي از نقدينگي در وضعيت آماده خرج شدن قرار دارد؛ موضوعي که در صورت تشديد انتظارات تورمي مي‌تواند به سرعت وارد بازار کالا، خدمات يا دارايي‌ها شود و فشارهاي قيمتي را افزايش دهد.

شبه‌پول؛ انباشت گسترده در سپرده‌هاي بانکي

در بخش شبه‌پول، بيش از 11 هزار و 500 همت در قالب انواع سپرده‌هاي بانکي نگهداري مي‌شود که نسبت به سال قبل 53.8 درصد رشد داشته است. اين در حالي است که رشد اين بخش در سال پيش از آن 26.4 درصد بوده است؛ بنابراين، شاهد دو برابر شدن سرعت رشد در اين حوزه هستيم.

بررسي جزئي‌تر ترکيب شبه‌پول نشان مي‌دهد:

سپرده قرض‌الحسنه پس‌انداز: بيش از 1,948 همت با رشد 69.4 درصدي

سپرده‌هاي کوتاه‌مدت: بيش از 3,436 همت با رشد 62.1 درصدي

سپرده‌هاي يک‌ساله: بيش از 2,770 همت با رشد قابل توجه 74.8 درصدي

سپرده‌هاي دوساله: کاهش 40.7 درصدي و رسيدن به 167 هزار و 100 ميليارد تومان

اين تغيير ترکيب نشان مي‌دهد سپرده‌گذاران تمايل بيشتري به نگهداري منابع خود در قالب سپرده‌هاي کوتاه‌تر يا يک‌ساله دارند و از سپرده‌هاي بلندمدت فاصله گرفته‌اند. چنين رفتاري مي‌تواند ناشي از نااطميناني اقتصادي، پيش‌بيني تغييرات نرخ سود يا انتظار نوسانات تورمي باشد.

بنابراين افزايش هم‌زمان حجم نقدينگي و رشد سريع‌تر اجزاي نقدشونده آن، نشانه‌اي از افزايش پتانسيل تورمي در اقتصاد است. هرچند بخش عمده نقدينگي همچنان در قالب شبه‌پول قرار دارد، اما رشد بالاي سپرده‌هاي ديداري و کوتاه‌مدت نشان مي‌دهد فاصله تبديل اين منابع به تقاضاي بالفعل چندان زياد نيست.

در صورتي که سياست‌هاي پولي و مالي هماهنگ با اين رشد عمل نکنند، امکان تشديد فشارهاي تورمي، افزايش تقاضاي سفته‌بازانه در بازار دارايي‌ها و بي‌ثباتي بيشتر اقتصادي وجود خواهد داشت. از اين رو، مديريت رشد پايه پولي، کنترل کسري بودجه و تقويت ابزارهاي سياست پولي براي مهار سياليت نقدينگي، بيش از هر زمان ديگري ضروري به نظر مي‌رسد.