«موشک جاسم» تهديد جديد آمريکا عليه روسيه

از راکت هاي هيمارس تا موشک جاسم

از سال نخست جنگ مقامات اوکرايني عاجزانه از رهبران غربي مي خواستند تا تسليحات هدايت دقيق برد بلند را به اين کشور اهدا کنند تا بتوانند به تاسيسات راهبردي و مراکز فرماندهي ارتش روسيه در عمق مناطق تحت کنترل اين کشور در خاک اوکراين در کريمه و دونباس حمله کنند.

با گذشت چند ماه از جنگ، امريکا و کشورهاي اروپايي نظير آلمان، بريتانيا و فرانسه راکت اندازهاي هيمارس و M-270 را به همراه هزاران تير راکت M-30/M-31 با بردي حدود 90 کيلومتر را به اوکراين اهدا کردند؛ اين سلاح تاثير قابل توجهي در ميدان نبرد داشته و اوکراين حملات سنگيني را با راکت هاي هيمارس به تاسيسات مهم نظامي در عمق مناطق تحت کنترل روسيه در اوکراين انجام داد.

اما عطش اوکرايني ها براي دريافت تسليحات برد بلندتر افزايش يافته بود؛ در اوايل سال 2023 ميلادي دو کشور بريتانيا و فرانسه صدها تير موشک کروز استورم شدو و اسکالپ با بردي بيش از 300 کيلومتر را به اوکراين اهدا کردند و اين امر موجب شد تا نيروي هوايي اوکراين حملات گسترده اي را به عمق استان هاي لوهانسک، دونتسک و کريمه انجام دهد.

ارسال سلاحي با برد 300 کيلومتر از سوي دو کشور اروپايي موجب شد تا اوکراين از امريکا نيز درخواست مشابه داشته و خواستار موشک هاي بالستيک ATACMS شود؛ امريکايي ها ماه هاي طولاني مخالف ارسال چنين سلاحي براي اوکراين بودند زيرا از واکنش احتمالي روسيه هراس داشتند و ابتدا در اواخر سال 2023 با ارسال نسخه M-39 با برد 160 کيلومتر از سامانه موشکي ATACMS موافقت کردند؛ اوکراين از اين موشک ها در حملات سنگين به پايگاه هاي بالگردي روسيه در برديانسک و زاپوريژيا استفاده کرد.

در اوايل سال 2024 سرانجام پس از 1 سال کشمکش، پنتاگون نسخه دوربرد 300 کيلومتري موشک ATACMS را نيز به اوکراين اهدا کرد؛ ارتش اوکراين به شکل ويژه اي از اين سلاح براي حمله به آتشبارهاي پدافندي اس300 و اس400 روسيه استفاده کرد.

با تحويل جنگنده‌هاي اف16 به نيروي هوايي اوکراين، تسليحات نصب شده روي آنها سوال مهم کارشناسان نظامي بود؛ در حال حاضر جنگنده هاي در اختيار اوکراين از موشک هاي هوا به هواي AIM-120B در نقش دوربرد و موشک سايدوايندر در نقش کوتاه برد براي مقابله با اهداف هوايي استفاده مي کنند.

در نقش هوا به زمين نيز دو سلاح امريکايي اصلي استفاده مي شود يعني بمب هاي گلايد کننده JDAM و SDB به ترتيب با برد 70 و 110 کيلومتر.

به تازگي مقامات امريکايي به خبرگزاري هاي غربي گفته اند پنتاگون در حال بررسي ارسال موشک هاي کروز دوربرد AGM-158 JASSM با بردي بيش از 300 کيلومتر به اوکراين است؛ اين سلاح به جنگنده هاي اف16 اوکرايني اين توانايي را مي دهد که از فاصله اي امن و دور از دسترس پدافند و نيروي هوايي روسيه به مواضع نظامي اين کشور حمله کنند.

اما به تدريج مقامات اوکراين متوجه شدند ديگر حمله به اهداف روسي در خاک اوکراين تاثيري بر ميدان نبرد نداشته و آنها نيازمند حمله به پايگاه هاي حساس نظامي روسيه در خاک اصلي اين کشور هستند.

آيا پنتاگون اجازه حمله به خاک اصلي روسيه را به اوکراين خواهد داد؟

هنگامي که در ماه مي 2024 ارتش روسيه به شمال استان خارکيف حمله ور شد و خطوط دفاعي ارتش اوکراين از هم پاشيده بودند، با اصرار شديد اوکراين پنتاگون اجازه استفاده از راکت هاي هيمارس عليه خاک روسيه تنها در استان بلگورود و کورسک را صادر کرد تا اندکي از فشار قواي مهاجم روسي روي اوکرايني ها کاسته شود.

اما زماني که اوکرايني ها درخواست استفاده از موشک هاي بالستيک ATACMS عليه پايگاه هاي هوايي روسيه و نابودي جنگنده هاي روسي روي زمين را داشتند با مخالفت جدي امريکا مواجه شدند.

اکنون که بحث ارسال موشک هاي کروز جاسم به اوکراين مطرح شده است بسياري اين موضوع را تهديد جديد امريکا عليه روسيه مي دانند؛ در واقع به نظر مي رسد پس از ارسال اين موشک هاي دوربرد در پاييز آينده احتمالا پنتاگون مجوز حمله به خاک اصلي روسيه را نيز به اوکراين خواهد داد.

اگر قرار بر استفاده تنها در خاک اوکراين باشد تسليحات فعلي در اختيار اوکراين براي اين امر کفايت مي کند اما تجهيز جنگنده هاي اف16 اوکرايني به سلاح جديد دوربرد احتمالا همراه با مجوز حمله به خاک اصلي روسيه باشد که در اين صورت سطح تنش ميان کاخ سفيد و کرملين شديدا بالا رفته و اقدامات تلافي جويانه روسيه محتمل خواهد بود.

در صورتي که امريکا اجازه استفاده از موشک هاي جاسم و ATACMS را به ارتش اوکراين بدهد صدها پايگاه نظامي حساس و دست کم 10 فرودگاه نظامي روسي با تهديدي بزرگ و جديد مواجه خواهند شد که قابل قياس با حملات پهپادهاي انتحاري اوکرايني به اين مقرها نخواهد بود.