«توافق مکه» و تضعيف موقعيت ژئوپليتيکي اسرائيل

«رضا راد» استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بين‌الملل در يادداشتي براي ايسنا با اشاره به توافق مکه و تحولات و تاثرات منطقه‌اي و سياسي آن بر ايران، نوشت: «حرف ترامپ درست است که مي‌گويد تضعيف موقعيت اسرائيل در آمريکا اتفاق افتاده است. اينکه اسراييل مي‌گويد خود را بدون پشتيباني آمريکا در خاورميانه آماده مي‌کنيم، حرفي بيخود است زيرا با سياست توسعه‌گرانه اسرائيل بدون آمريکا موفقيتي در کار نخواهد بود. جغرافياي کوچک اسرائيل حريف سلاح‌هاي پيشرفته و موشک‌هاي تخريب‌کننده نمي‌شود. تنها يک راه‌حل موقتي براي اسراييل وجود دارد، اينکه دست از توسعه‌طلبي بردارد و به حقوق حقه ملت فلسطين احترام بگذارد. در اين‌صورت کشورهاي خاورميانه مي‌توانند به يک ثبات نسبي برسند که البته اين هم در زماني اتفاق مي‌افتد که جناح راست در اسراييل از قدرت کنار برود.

در اين ميان، تحولات منطقه ناشي از تجاوز نظامي به ايران و توافقات دو و چند جانبه به ويژه پيمان مکه کار اسرائيل را سخت تر کرده است. اين توافق فشار روي عربستان را کم کرده و طرح ابراهيم در اين شرايط نمي‌تواند موفق شود. تجاوز به ايران نه تنها موفقيتي براي اسراييل به حساب نمي‌آيد بلکه دچار يک عقب‌گرد نيز شده است.

حتما بعد از اين جنگ، ايران به دنبال موشک‌ها و سلاح‌هايي خواهد رفت که از نظر کمي و کيفي در صورت تجاوز بعدي اثرگذاري بيشتري داشته باشد. به نظر مي‌رسد درگيري نيابتي براي اسراييل بهتر از درگيري مستقيم با ايران بوده است. شايد در جنگ 12 روزه اين تصور به وجود آمد که اسرائيل يک برتري ژئوپليتيکي در خاورميانه به دست آورده ولي به سرعت شرايط براي اين رژيم متفاوت شد. از جمله اينکه:

-  ايران زود خود را بازيافت و در جنگ 40 روزه مقاومت قابل توجهي با وجود خسارت هايي که متحمل شد، از خود نشان داد و ضربات کاري به اسراييل و متحدان آمريکا و اسراييل در خليج فارس وارد کرد. تنگه هرمز و بسته شدن آن که مستقيم روي سياست داخلي آمريکا اثر گذاشت نيز بسيار موثر بود. به‌ طوري که نتانياهو از سر نااميدي اعلام کرد ما نمي‌دانستيم که ايران مي‌خواهد تنگه هرمز را ببندد و به کشورهاي عرب جنوبي خليج فارس و پايگاه‌هاي آمريکا حمله کند.

- دوم اينکه تجاوز به ايران توسط آمريکا و اسراييل که بر خلاف شعارهاي انتخاباتي ترامپ بود و نيز قتل عام در غزه منجر به اين شد که مخالفت‌هاي زيادي در داخل آمريکا نسبت به اسراييل به ويژه در نسل جوان به وجود آيد، به طوري که امروزه کمک به اسراييل و حمايت از آن به ضرر قدرت مستقر در کاخ سفيد به حساب مي‌آيد.

در همين راستا بسياري از تحليلگران به‌نام آمريکايي خواهان توقف کمک به اسراييل شدند و ترامپ نيز اعلام کرد که اسرائيل محبوبيتش در آمريکا کاهش يافته است. اين حرفي است که قبلا هيچ يک از روساي جمهور آمريکا به خاطر حمايت‌هايي که از اسرائيل به عمل مي‌آمد در دوره خود بيان نکرده است. بيان اين نکته منفي به اين دليل است که افکار عمومي ضد اسراييلي در جامعه آمريکا به نحوي است که الان يک رئيس جمهور بيان اين حرف را مي‌تواند مثبت ارزيابي کند و شايد هم در انتخابات کمک حالش باشد. بي‌دليل نيست که کانديداي اصلي جمهوري‌خواه در آمريکا براي دوره بعد يعني جي دي ونس به خوبي واقعيت‌هاي دروني داخل آمريکا را در مورد اسراييل بيان مي‌کند.

در عين حال، اين احتمال وجود دارد که هر چه به انتخابات کنگره و نيز انتخابات رياست جمهوري دو سال بعد در آمريکا نزديک شويم اين انتقادات بيشتر و مستقيم‌تر بيان شود.

- سوم اينکه اميد اسراييل به طرح ابراهيم کمرنگ شده است. تجاوز به ايران موجب تضعيف ترامپ و آمريکا در ميان کشور متحد در خاورميانه شد و عرب‌هايي که اميد به حمايت همه جانبه آمريکا داشتند متوجه شدند که از اين قدرت جهاني نه تنها کاري ساخته نيست بلکه به نوعي در صدد است که خود را نجات دهد و بيش از اين در داخل آمريکا به خاطر يک اشتباه استراتژيک دچار تضعيف نشود. از اين رو، اين کشورها به جاي آمريکا به ترکيه و پاکستان اميد بسته‌اند که شايد بتواند به نوعي دفاع از آن‌ها را به عهده بگيرند. کشورهايي حامي که خود مشکلات اقتصادي، سياسي و تورمي فراواني در درون خود دارند و هيچ وقت وارد درگيري به‌خاطر سياست‌هاي غلط کشورهاي ديگر نخواهند شد.

اما تنها راه ايجاد يک منطقه آرام اين است که يک پيمان امنيت واقعي و دسته جمعي با حفظ منافع همه کشورهاي منطقه بدون دخالت خارجي شکل گيرد. البته که پيمان مکه نيز يک پديده نگران‌کننده براي اسراييل تلقي مي‌شود چرا که اين پيمان موجب تقويت رقيب منطقه‌اي آن رژيم يعني ترکيه و نيز موجب اعتماد به نفس پاکستان و تضعيف روحيه متحد سال‌هاي اخير اسراييل يعني هندوستان شده است.

- چهارم اينکه تجاوزات اسراييل به غزه، لبنان و ايران علاوه بر داخل آمريکا در افکار عمومي جهاني و به ويژه اروپا به عنوان متحد سابق اين رژيم نفرت ايجاد کرده است. به طوري که بعد از حکم دادگاه بين‌المللي عليه نخست‌وزير رژيم، سفر به اروپا نيز براي مقامات ارشد رژيم سخت شده است. در واقع مقامات ارشد رژيم در يک انزواي سياسي قرار گرفته‌اند.

در نتيجه، حاصل جمع اين بحث اين است که بر خلاف ادعاي مقامات رژيم صهيونيستي که موقعيت ژئوپليتيک خود را در خاورميانه و بعد از تحولات دو سال و نيم اخير مستحکم ارزيابي مي‌کنند چيزي جز بزرگ‌نمايي و فريب نيست و به خوبي مي‌دانند که فعلا چيزي جز يک شعار انتخاباتي نيست. با حملاتي که تندروهاي صهيونيست با حمايت ارتش در کرانه غربي انجام مي‌دهند و نيز تصرف قسمت‌هايي از خاک لبنان و سوريه، در آينده نه چندان دور بايد شاهد کاهش وزن ژئوپليتيکي اين رژيم باشيم.

بسيار بعيد است با موقعيت ضعيفي که ترامپ و جمهوري‌خواهان در داخل آمريکا فعلا دارند، بتوانند از توسعه‌طلبي اين رژيم حمايت کنند و عدم توانايي کاخ سفيد در اجراي طرح‌هاي خود در غزه و لبنان شکاف بين دولت فعلي آمريکا و رژيم اسراييل را بيشتر خواهد کرد.»

منبع : ايسنا