اسرائيل در دوره جنگ عليه ايران به آذربايجان نيرو فرستاد

رسانه‌ آمريکايي همچنين ادعا کرده نيروهاي اسرائيلي از چندين نقطه در جنوب جمهوري آذربايجان و در نزديکي مرزهاي شمالي ايران فعاليت مي‌کردند؛ مناطقي که در نزديک‌ترين فاصله، تنها حدود 96 کيلومتر با شهر تبريز فاصله داشتند؛ شهري که در طول جنگ هدف حملات اسرائيل قرار گرفت.

دو منبع مطلع در گفت‌وگو با سي‌ان‌ان مدعي شده‌اند که يگان‌هاي ويژه کماندويي اسرائيل نيز در اين مناطق مستقر شده بودند و مأموريت‌هاي جمع‌آوري اطلاعات و عمليات پهپادي را انجام مي‌دادند. به گفته اين منابع، اين استقرار به اسرائيل امکان مي‌داد تا از موضعي راهبردي، تحرکات شمال ايران را زير نظر بگيرد.

سي‌ان‌ان که مي‌گويد براي نخستين بار اين استقرار محرمانه در جمهوري آذربايجان را گزارش کرده، نوشته است که اين تنها يکي از چندين موقعيت نظامي اسرائيل در خاورميانه بود که با هدف افزايش برد عملياتي ارتش اين رژيم عليه ايران ايجاد مي‌شد.

گزارش مذکور ادعا مي‌کند مواضع ايجاد شده در جمهوري آذربايجان بخشي از مجموعه‌اي از پايگاه‌ها و تأسيسات مخفي رژيم صهيونيستي در کشورهاي مختلف، از جمله عراق، امارات متحده عربي و سومالي‌لند بوده است.

اين نيروها ابتدا براي عمليات امداد و نجات احتمالي در شرايط اضطراري در نظر گرفته شده بودند، اما بعدها دامنه مأموريت آن‌ها به عمليات نظامي و جمع‌آوري اطلاعات گسترش يافت.

در واکنش به اين گزارش، سخنگوي سفارت جمهوري آذربايجان در آمريکا در بيانيه‌اي به سي‌ان‌ان گفت: «ما ادعاهاي بي‌اساس درباره استفاده از خاک جمهوري آذربايجان براي عمليات عليه کشورهاي ثالث را قاطعانه رد مي‌کنيم.»

در بخش ديگري از اين گزارش آمده است که جمهوري خودخوانده سومالي‌لند در شاخ آفريقا نيز يک موقعيت نظامي ديگر در اختيار اسرائيل قرار داده بود تا هواپيماهاي اسرائيلي بتوانند در پروازهاي طولاني به سمت ايران، از آن به‌عنوان نقطه توقف احتمالي استفاده کنند. اسرائيل در دسامبر گذشته نخستين طرفي بود که به‌طور رسمي سومالي‌لند را به رسميت شناخت. امارات متحده عربي نيز حضور گسترده تجاري و نظامي در بندر بربره در سومالي‌لند دارد.

گزارش همچنين ادعا مي‌کند ارتش اسرائيل در بخشي از جنگ با ايران، دو تأسيسات محرمانه در عراق در اختيار داشت که به‌عنوان پايگاه‌هاي پشتيباني لجستيکي و در صورت نياز، عمليات جست‌وجو و نجات استفاده مي‌شدند.

پيش‌تر وال‌استريت ژورنال و نيويورک تايمز نيز از اين دو پايگاه خبر داده بودند. ارتش عراق اما در بيانيه‌اي اعلام کرد که تا اوايل ماه مارس هيچ «پايگاه يا نيروي غيرمجاز» در خاک اين کشور وجود نداشته است.

هم‌زمان اسرائيل به‌صورت محرمانه يک سامانه پدافندي «گنبد آهنين» به همراه نيروهاي عملياتي آن را در جريان جنگ به امارات متحده عربي منتقل کرده بود؛ موضوعي که نخستين بار وب‌سايت آکسيوس گزارش داد.

همچنين سامانه‌هاي دفاعي ديگري نيز در امارات مستقر شده بودند. سي‌ان‌ان پيش‌تر گزارش داده بود که بنيامين نتانياهو، رئيس موساد و فرمانده ارتش اسرائيل در طول جنگ به امارات سفر کرده‌اند؛ ادعايي که با تکذيب شديد ابوظبي روبه‌رو
شد.

اين گزارش، جمهوري آذربايجان را يکي از شرکاي راهبردي اسرائيل در مقابله با ايران توصيف کرده و مي‌نويسد برنامه‌ريزي‌ها براي اين همکاري چند هفته پيش از آغاز حملات جنگي شروع شده بود.

منابع ظاهراً مطلع ادعا کرده‌اند نيروي هوايي اسرائيل با استفاده از جنگنده‌هاي رادارگريز و نيروهاي ويژه، تجهيزات اطلاعاتي موردنظر را در منطقه مستقر کرد؛ زيرا رهبران سياسي اسرائيل معتقد بودند مذاکرات ميان آمريکا و ايران به شکست خواهد انجاميد.

اين پايگاه اطلاعاتي به اسرائيل امکان مي‌داد اطلاعات مربوط به تحرکات نظامي و تأسيسات ايران را جمع‌آوري کند و حتي هشدار زودهنگام درباره پرتاب موشک‌ها به دست آورد.

کمتر از دو هفته بعد، گيدئون ساعر، وزير خارجه اسرائيل، به باکو سفر کرد و با رئيس‌جمهور جمهوري آذربايجان و ديگر مقام‌هاي ارشد اين کشور ديدار داشت. همچنين در ماه مه 2025، جمهوري آذربايجان به‌طور محرمانه ميزبان مذاکرات مستقيم و کم‌سابقه ميان اسرائيل و سوريه بود.

تنها يک روز بعد، پهپادهايي فرودگاهي را در منطقه نخجوان هدف قرار دادند که به آسيب ديدن ساختمان ترمينال و زخمي شدن چند نفر منجر شد. الهام علي‌اف، رئيس‌جمهور جمهوري آذربايجان، ايران را مسئول اين حمله دانست و آن را «اقدامي تروريستي، زشت، بزدلانه و شرم‌آور» توصيف کرد. ايران اما هرگونه نقش در اين حمله پهپادي را رد کرد.

اسرائيل و جمهوري آذربايجان روابط نزديکي در حوزه‌هاي تجاري و نظامي دارند. باکو بخش قابل توجهي از نفت مورد نياز اسرائيل را تأمين مي‌کند و در مقابل، اسرائيل تسليحات پيشرفته‌اي به جمهوري آذربايجان مي‌فروشد؛ سلاح‌هايي که در درگيري‌هاي قره‌باغ در سال‌هاي 2016 و 2020 عليه ارمنستان استفاده شدند. جمهوري آذربايجان همچنين نخستين کشور خارجي بود که در سال 2016 سامانه پدافندي گنبد آهنين اسرائيل را خريداري کرد.

گرشون کوگان، پژوهشگر مسائل ايران در مرکز مطالعات راهبردي بگين-سادات، پيش از آغاز جنگ عليه ايران نوشته بود: «راهبرد اسرائيل در جمهوري آذربايجان عمداً با حداقل نمايش رسانه‌اي دنبال مي‌شود و بر انتقال تسليحات، همکاري اطلاعاتي و وابستگي بلندمدت فناورانه در بخش امنيتي متکي است.»

جاشوا کوچرا، تحليلگر ارشد گروه بحران، نيز گفته است اين رابطه به جمهوري آذربايجان دسترسي به يک ابزار مهم ديپلماتيک مي‌دهد و باکو مي‌تواند از نفوذ لابي اسرائيل در واشنگتن بهره ببرد.

او افزود: «جمهوري آذربايجان به‌طور فزاينده‌اي تلاش مي‌کند خود را به‌عنوان يک قدرت منطقه‌اي معرفي کند و بخشي از اين نقش، تبديل شدن به پلي ميان اسرائيل و کشورهاي عربي و ديگر بازيگران منطقه است.»